Yangi Qonun bilan mahallaga YaNGI HUQUQ VA VAKOLATLAR BERILDI

Oʻzbekistonda demokratik huquqiy davlat qurish va fuqarolik jamiyatini shakllantirish borasida "Kuchli davlatdan – kuchli fuqarolik jamiyati sari” siyosiy qurilish dasturining bosh yoʻnalishlaridan biri davlatning bir qator vakolatlarini mahalliy davlat hokimiyati organlariga, jamoat tuzilmalariga va fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlariga bosqichma-bosqich topshirishdan iboratdir.

Bu jarayonda xususiy mulkni rivojlantirish, aholini ish bilan taʼminlash, isteʼmol bozorini toʻldirish, ijtimoiy infratuzilmalarni rivojlantirish, odamlarning moddiy farovonligini oshirish va aholini kuchli ijtimoiy muhofaza qilish masalalari, birinchi navbatda, mahalliy davlat hokimiyat organlari hamda fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari tomonidan hal etilishi kerak. Shunday ekan, "Kuchli davlatdan – kuchli fuqarolik jamiyati sari” siyosiy qurilish dasturining hayotga keng joriy etilishida fuqarolik jamiyati institutlari, xususan, fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organi boʻlmish mahalla institutining oʻrni muhim ahamiyat kasb etadi.

Maʼlumki, Prezidentimiz tomonidan Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish Kontseptsiyasida fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlarining faoliyatini kuchaytirish, jumladan, mahalla faoliyatining tashkiliy asoslarini yanada takomillashtirish, uning vazifalari koʻlamini kengaytirish, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari bilan oʻzaro yaqin munosabatlarini taʼminlash zarurligi alohida taʼkidlandi. Ushbu vazifalardan kelib chiqib, 2013-yilning aprel oyida "Fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi hamda "Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari saylovi toʻgʻrisida”gi Qonunlari yangi tahrirda qabul qilindi. Unda fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlariga himoyaga muhtoj boʻlgan qatlamlarni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, fuqarolar bandligiga koʻmaklashish, fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlariga tegishli hududdagi tadbirkorlik faoliyati subʼektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi va kommunal xizmatlar koʻrsatish sifati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish boʻyicha qoʻshimcha vakolatlar berilgan. Shuningdek, Qonunda fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlarini xususiy tadbirkorlik, shu jumladan oilaviy tadbirkorlik va hunarmandchilikni rivojlantirish markaziga aylantirish maqsadida bir nechta meʼyorlar ham nazarda tutilgan boʻlib, mazkur yangi meʼyorlar fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlarining jamiyatdagi roli va ahamiyatini yanada oshirish, jumladan tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish, aholining ijtimoiy muhofazaga muhtoj qatlamini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan.

Yuqoridagilardan tashqari, mazkur sohani tartibga solishda Hukumat tomonidan qabul qilingan bir qator meʼyoriy-huquqiy hujjatlarning ham muhim ahamiyatga ega ekanligini qayd etib oʻtish oʻrinlidir. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 10 iyuldagi 196-sonli qarori bilan Fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlarini mahalliy davlat hokimiyati organlarida hisobga olish toʻgʻrisida Nizom tasdiqlandi. Ushbu Nizom fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlarini mahalliy davlat hokimiyati organlarida hisobga olishning qatʼiy tartibini belgilash bilan birga, unda fuqarolar yigʻinini hisobga olish uchun taqdim etiladigan hujjatlar, ularni koʻrib chiqish va hisobga olish tartibi, fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi Nizomga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarni hisobga olish tartibi kabi qoidalar oʻz ifodasini topgan.

Fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari faoliyatining tashkiliy asoslarini yanada takomillashtirish, qonun hujjatlarida belgilangan tegishli vakolatlarning amalga oshirilishiga koʻmaklashish, ular faoliyatidagi muammolarni kompleks oʻrganish va tizimli hal qilish yuzasidan aniq asoslangan takliflar hamda taʼsirchan mexanizmlar ishlab chiqish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 30 sentyabrdagi 267-sonli va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil 14-dekabrdagi 329-sonli qarorlari bilan "Fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika Kengashini tashkil etish toʻgʻrisida”gi hamda "Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri hamda tumanlar va shaharlar fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha hududiy kengashlarining namunaviy Nizomlarini va tarkiblarini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Qarorlari qabul qilindi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 7-oktyabrdagi 274-sonli qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolar yigʻini toʻgʻrisidagi namunaviy Nizomda fuqarolar yigʻini va uning organlari vakolatlari, fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) chaqirish tartibi, fuqarolar yigʻini kengashini tuzish tartibi, fuqarolar yigʻini raisini (oqsoqolini) va uning maslahatchilarini saylash, shuningdek fuqarolar yigʻini organlarining boshqa mansabdor shaxslarini saylash, tasdiqlash va tayinlash tartibi, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha komissiyalarni tuzish, qayta tashkil etish hamda ularning faoliyatini tugatish tartibi, fuqarolar yigʻini taftish komissiyasini tuzish va uning faoliyatini tugatish tartibi, fuqarolar yigʻini raisining (oqsoqolining) va uning maslahatchilarining vakolatlari, fuqarolar yigʻini masʼul kotibining, «Mahalla posboni» jamoatchilik tuzilmasi rahbarining, fuqarolar yigʻinining diniy maʼrifat va maʼnaviy-axloqiy tarbiya masalalari boʻyicha maslahatchisining vakolatlari, fuqarolar yigʻini faoliyatining iqtisodiy asosi, fuqarolar yigʻinini qayta tashkil etish va uning faoliyatini tugatish tartibi kabi masalalar oʻz ifodasini topgan.

Bundan tashqari, "Fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida”gi Qonun talablaridan kelib chiqib, fuqarolar yigʻini faoliyatining asosiy yoʻnalishlari boʻyicha quyidagi komissiyalarning Nizomlari tasdiqlandi:

- maʼrifat va maʼnaviyat masalalari boʻyicha komissiyasi;

- ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash boʻyicha komissiyasi;

- xotin-qizlar bilan ishlash boʻyicha komissiyasi;

- voyaga yetmaganlar, yoshlar va sport masalalari boʻyicha komissiyasi;

- tadbirkorlik faoliyati va oilaviy biznesni rivojlantirish masalalari boʻyicha komissiyasi;

- ekologiya va tabiatni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha komissiyasi;

- jamoatchilik nazorati va isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha komissiyasi.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, fuqarolik jamiyati institutlarining mavqeini koʻtarish, jumladan, mahalla instituti ishining samaradorligini oshirish mamlakatimizda nafaqat tinchlik va hamjihatlik, jamiyatimizdagi barqarorlikni saqlashning, balki aholining farovonligi, turmush darajasi va sifatini oshirishda ham muhim omil boʻladi.

Aytmurat Xalturdiyev,

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazorat qilish bosh boshqarmasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududiy boʻlimi bosh maslahatchisi.