SUMALAK SAYLI – QADIMIY UDUM
Şu kunlarda quyoş çaroğon nur soçib, köklamdan darak bera boşladi. Qişning sovuq, izğirinli kunlarini ortda qoldirib, ölkamizga fasli navbahor kirib keldi. Bahor taşrifidan ona tabiat uyğonib, çor-atrofdagi dov-daraxtlar, öt-ölanlarga jon kirdi.
Yurt fayzi bölgan yoşi uluğlar köklam arafasida yilning möl rizq-röz bilan kelişini, barakali bölişini niyat qilib, anʼanaga aylangan xos udumlar, urf-odatlarni boşlab yuborişadi. Şu kunlarga yetişni har gal intiq bölib kutgan el quvonçi bayramlarga ulanib ketadi. Diyorimizning har bir göşasida bahoriy taomlar tayyorlaşga kirişiladi. Milliy taomlarimizdan sumalak, halim, köksomsa, kökçuçvara kabilar xonadonlarda dasturxon körkiga aylanadi. Ayniqsa, sumalak bazmlarining özgaça gaşti bor. Uşbu qadimiy taomni tayyorlaş marosimi xalqona urf-odat, udum va qadriyatlarimizni özida aks ettiradigan maʼno va mazmunga ega.
11-mart kuni erta tongdan tumanimizdagi 36-sonli umumtaʼlim maktabi jamoasi sumalak sayliga yiğildilar. Maktabning tajribali va faol öqituvçilari Hayitbika Abdurazzoqova, Xosiyat Abdullayeva, Umida Jumaniyozova hamda boşqa yoşi kattalar boş-qoşligida barça tayyorgarlik işlari darhol boşlab yuborildi. Doşqozonlarni tayyorlaşdan tortib, ötin keltiriş, undirilgan buğdoy maysasini kelida tuyiş, şirasini siqib oliş, hosil bölgan şarbatni qozonga quyiş, un çayiş va sumalakni maromiga yetkazib qaynatişgaça bölgan jarayonlar hamjihatlikda, ahillikda bajarildi.
Sumalak sayli qadimdan kişilarda birdamlik, ahillik hissini tarbiyalab kelgan. Sumalak tayyorlanadigan joyga har kim bir hovuçdan un olib kelgan, birgalikda taom pişirilgan, bir qozonda tayyorlangan ovqatni hamma baham körgan. Insonlarga darmon baxş etuvçi bu taomni tayyorlaş asnosida keksalar yoşlarga ibratli rivoyatlar, xalq dostonlarini aytib berişgan. Bularning hammasi xalqni jipslaştirgan, yoşlarni tarbiyalagan.
Yoş avlodga taʼlim-tarbiya berib kelinayotgan uşbu dargohda ham hamjihatlikda boşlangan sumalak tayyorlaş marosimi bahor bayramiga aylanib ketdi. Maktabning jismoniy tarbiya fani öqituvçisi Soliy Yöldoşev boşçiligidagi boşqa öqituvçilar saylga kelganlar uçun palov, qozon kabob tayyorlab, barçani dasturxonga çorladilar. Kun davomida dasturxonni turli noz-neʼmatlar, şirin taomlar bilan töldirib, marosimga yanada fayz kiritdilar. Tong otgunça davom etgan sumalak qaynatiş marosimida şu kunlarga şukrona aytilib, bu yilgi Navröz elimizga tinçlik-xotirjamlik, fayzu-baraka, sihat-salomatlik olib kelişini tilab, duolar qilindi.
Bölib ötgan sumalak saylida ijro etilgan kuy-qöşiqlar, şöx raqslar va şeʼriy bahru-baytlar kayfiyatni yanada kötarib, özgaça şukuh bağişladi. Maktab jamoasi hamjihatligida tayyorlangan Navrözning şoh taomi – sumalak ertalab hammaga ulaşildi.
Sumalak sayli – Navröz bayramining uzviy qismi, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga eş bölgan tadbir. Sumalak sayli şunçaki bir taom pişiriş emas, yoşu-keksa yiğilib, bir keça-yu, bir kunduz davomida öyin kulgu, xalqona qöşiq va öyinlar vositasida qadriyatlarimizni namoyon etişi demakdir.
Maktab öqituvçilari taşabbusi bilan ötkazilgan uşbu sumalak sayli ham qadimiy urf-odat va qadriyatlar, anʼanalarni, özaro ahillik, totuvlik kabi ezgu hislarni yoşlar qalbiga singdirgani bilan ahamiyatli böldi.
Ozoda Xudoyberganova.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶