SOʻNGGI MANZIL

(Hikoya)

Buvim kuzning goʻzalligi xazonrezgilik boshlanib, yomgʻir sharros quyganda bilinadi, derdi. Nega bunday deganini shu kungacha tushunmaganman.

– Kuz faslida yomgʻir sharros quygandan keyin rizvon hidi keladi-ya, – derdilar doim. Men  hayron qolardim, chunki Rizvon xolamdan bunday hid kelmasdi. Buni bir necha marta Rizvon xolam uyga kelganida xolamni qattiq quchoqlab, hidlab koʻrgandim-da.

Bir kuni yomgʻir shunaqangi  yogʻdiki, bunaqa yomgʻirni ertaklarda eshitib, kinolarda koʻrganman. Osmonni qop-qora bulut qoplab olgan, ertalabki vaqt boʻlsa ham xuddi quyosh birdan botib, kech kirgandek, momoqaldiroqning qattiq gumburlashidan osmon uzilib, yerga tushadigandek edi. Chaqmoq chaqqanida oniy lahzada hamma yer yorishardi-yu, chaqmoq tingach, yana qorongʻilik hukmronlik qilardi. Yomgʻir tomchilari esa derazalarni, uy devorlarini, daraxtlarni ham, daraxtlardagi eng soʻnggi barglarni ham, yerni, qoʻyingki, uy tashqarisidagi barcha narsa va buyumlarni ayamasdan savalardi. Bir zumda koʻlmaklar paydo boʻldi, ariqlar osmonning koʻz yoshlariga toʻldi. Xuddi kinolardagidek. Men azbaroyi qoʻrqqanimdan buvimni quchoqlab oʻtirardim. Buvim derazadan tashqariga qarab yomgʻir yogʻishini tomosha qilardi. Tomosha qilardi-yu lekin buvim hech narsani sezmasdi. Yomgʻirni tomosha qilayotganini ham unutgandi, chunki buvim chuqur xayolga berilgandi. Buvimning meni quchoqlab turgan qoʻllari qaltirardi. Koʻzlarida esa qandaydir tuygʻular bilan kurashardi, yuzida chuqur qaygʻu, alam, iztirob aks etgandi.

Yomgʻir uzoq vaqt yogʻdi, buvim bilan sukut saqlagancha yomgʻirni tomosha qilardik. Buvimning quchogʻida qancha oʻtirdim, bilmayman, uyqudan uygʻonganimda yomgʻir  tingan, tashqarida sokinlik hukmronlik qilardi. Bu sokinlik menga yoqmadi. Uyqudan uygʻonsam ham oʻrnimdan turish yoqmay dangasaligim tutib yotganimda buvim:

– Bolam, turaqol, – dedi boshimni silab

Nonushta paytida buvim qandaydir mahzun, uzrxonlik ohangida gap boshladi:

– Bolam, yanagi gal yomgʻir yogʻganida bugungidek uxlab qolsang-u seni erkalab uygʻotmasam, uyqudan turganingda meni topolmasang, mendan hafa boʻlmagin va meni uydan qidirma, – deb boshimdan silab bagʻriga bosdi.

– Nega buvijon, biron yerga ketasizmi?

– Rizvon hidini yomgʻirdan keyin sezayapman, anchadan buyon shunga... Yanagi gal ertalabgidek yomgʻir yogʻganda Rizvon xolang tomon ketaman...

– Rizvon xolamning uyi uzoqmas-ku buvi, men uygʻon-guncha kutsangiz birga borardik yoki uyga chaqira- qoling, buvijon.

Buvimning javobini kutmasdan:

– Uyqudan turgunimcha kutolmasangiz, oʻzim orqangizdan boraveraman, – dedim.

– Yoʻq bolam, hali senga vaqt bor, sen yoshsan, unaqa gaplarni hozirdan aytmagin, – dedi xavotir, qoʻrquv bilan.

Oradan bir hafta oʻtgach, yana yomgʻir yogʻdi. Bu yomgʻir bir hafta oldin yoqqan yomgʻirdan kuchliroq edi. Buvimning Rizvon xolamning uyiga ketishi esimga tushdi-yu, negadir uning xolamnikiga borishini istamadim. Yana oʻsha holatda oʻtirardim, bu gal buvim oʻychan qiyofada emasdi. Qoʻllariyam qaltiramasdi.

– Buvi, Rizvon xolamning uyiga qachon ketasiz? – dedim buvimning ketishini istamay.

– Sen uxlagandan keyin, doʻmbogʻim, – dedi boshimni silab. Bu gal buvim menga qarab oʻtirardi, men esa derazadan yomgʻir yogʻishini koʻngil gʻashligim bilan tomosha qilardim.

– Ertaga borsangiz boʻlmaydimi, buvijon? – dedim yalinchoqlik bilan.

– Bugun vaqti, bolam, – dedi oʻksik ovozda.

Men uxlamaslik uchun harakat qilsam ham baribir uyqu ustunlik qildi.

Qancha uxladim, bilmayman, buvimning ovoziga oʻxshash ovoz meni yigʻi aralash uyqudan uygʻotardi. Koʻzlarimni bazoʻr ochdim, ochdim-u hayron qoldim. Tepamda Rizvon xolam, koʻz yoshlari yuzini yuvardi. Men oʻrnimdan turishni ham, yotaverishni ham bilmay qoldim. Xolam boshimga doʻppi kiydirib, hamon yigʻi aralash ovozda: “mana bularni kiyib ol”, deb chopon va qiyiqchani menga berdi. Momoqaldiroq boshlanib, chaqmoq chaqib, yomgʻir yogʻa boshladi. Rizvon xolamning: “bandalik”, deb bazoʻr  aytgan soʻzi menga momoqaldiroq ovozidan ham kuchliroq eshitildi.

Qarshigʻa ALIMBOYeVA, Daryo boʻyi mahallasi. Qipchoq OFY.