Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovi: mahallangiz kelajagi uçun ovoz bering!

Hammamizga maʼlumki, Özbekiston Pespublikasi Oliy Majlisi Senati Kengaşi qaroriga köra 2019-yil aprel-may oylarida Pespublikamizning barça şaharça, qişloq, ovul, şuningdek şaharlardagi, şaharçalardagi, qişloqlardagi, ovullardagi mahalla fuqarolar yiğinlari raisi (oqsoqoli) saylovi bölib ötadi.

Mazkur saylovlarni taşkil etiş va ötkazişda Özbekiston Pespublikasining “Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovi töğrisida”gi Qonunining mazmun-moxiyati va ahamiyati töğrisida maʼlumotga ega böliş foydadan xoli emas, menimça.

Quyida mazkur Qonunning asosiy qoida va tuşunçalari haqida söz yuritiladi.

Qonunga köra, fuqarolar yiğini raisini (oqsoqolini) saylaş huquqiga saylov kuni ön sakkiz yoşga tölgan hamda şaharça, qişloq, ovul, şuningdek şahardagi, şaharçadagi, qişloqdagi, ovuldagi mahalla hududida doimiy yaşovçi fuqarolar ega böladi.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovida iştirok etişi mumkin emas.

Mazkur saylovlarda fuqarolarning iştirok etiş huquqlarini biron-bir tarzda bevosita yoki bilvosita çeklaş taqiqlanadi.

Saylovlarni taşkil etiş va ötkaziş oşkoralik, muqobillik hamda teng saylov huquqi printsiplari asosida amalga oşiriladi.

Saylovlarini taşkil etiş va ötkaziş oçiq hamda oşkora amalga oşiriladi.

Saylovlar taşkil etilayotganda hamda ötkazilayotganda fuqarolar yiğini (fuqarolar vakillarining yiğilişi) ötkaziladigan sana, vaqt va joy töğrisida fuqarolar voqif etiladi, fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar haqida, ovoz beriş yakunlari töğrisida xabardor qilinadi.

Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovini taşkil etiş va ötkaziş, fuqarolar yiğini (fuqarolar vakillarining yiğilişi) ötkaziladigan sana, vaqt va joy, fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar töğrisidagi axborot Qoraqalpoğiston Pespublikasi, viloyatlar va Toşkent şahar fuqarolarning özini özi boşqariş organlari faoliyatini muvofiqlaştiriş böyiça kengaşlarning rasmiy veb-saytlariga saylov ötkazilişidan kamida beş kun oldin joylaştiriladi.

Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovini taşkil etiş va ötkaziş jarayoni ommaviy axborot vositalari tomonidan yoritib boriladi.

Qonunning 6-moddasiga muvofiq, fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovi fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga ikki va undan köp nomzod körsatilgan holda amalga oşiriladi.

Konstitutsiyamizda belgilanganidek fuqarolar yiğini raisini (oqsoqolini) saylaşda fuqarolar jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib çiqişi, eʼtiqodi, şaxsiy va ijtimoiy mavqeidan qatʼi nazar teng saylov huquqiga egadir.

Qonunning 8-moddasiga binoan fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) fuqarolar yiğini tomonidan, fuqarolar yiğinini çaqiriş imkoni bölmagan taqdirda esa, fuqarolar vakillarining yiğilişi tomonidan uç yilga saylanadi.

Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarga qöyiladigan talablar Qonunning 17-moddasia keltirilgan bölib, unga köra fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar Özbekiston Pespublikasi fuqarolari bölişi, qoida tariqasida, oliy maʼlumotga ega bölişi, bevosita saylovga qadar kamida beş yil tegişli hududda doimiy yaşayotgan bölişi, taşkilotçilik qobiliyatiga, davlat organlarida yoki nodavlat notijorat taşkilotlarida yoxud tadbirkorlik va boşqa xöjalik faoliyati sohasida iş tajribasiga, şuningdek hayotiy tajribaga va aholi örtasida obrö-eʼtiborga ega bölişi kerak.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan, oğir yoxud öta oğir jinoyatlarni sodir etganlik uçun sudlanganlik holati tugallanmagan yoki sudlanganligi olib taşlanmagan şaxslar, şuningdek sudning hukmi bilan ozodlikdan mahrum etiş joylarida saqlanayotgan, haqiqiy harbiy xizmatdagi şaxslar, diniy taşkilotlarning professional xizmatçilari fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga saylaniş uçun nomzod etib körsatilişi mumkin emas.

Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovini ötkaziş tartibi Qonunning 4-bobida yoritib berilgan. Jumladan Qonunning 18-moddasiga muvofiq, fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovini ötkaziş uçun fuqarolar yiğinini (fuqarolar vakillarining yiğilişini) çaqiriş«Fuqarolarning özini özi boşqariş organlari töğrisida»gi Özbekiston Pespublikasi Qonunida belgilangan tartibda amalga oşirilişi va fuqarolar vakillarining yiğilişiga hovlilar, uylar, köçalardan fuqarolarning vakillari yuborilişi nazarda tutilgan.

Bunda Qonun taşkilotçilik qobiliyatiga, hayotiy tajribaga va aholi örtasida obrö-eʼtiborga ega bölgan fuqarolar, qoida tariqasida, fuqarolarning vakillari bölişi mumkinligi belgilaydi.

Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar fuqarolar vakillari yoxud ularning yaqin qarindoşlari orasidan körsatilgan taqdirda, ular fuqarolar vakillari tarkibidan çiqariladi.

Vakillik normasini tegişli komissiya belgilaydi. Bunda fuqarolar vakillarining soni saylovda iştirok etiş huquqiga ega bölgan fuqarolar umumiy sonining kamida ön ikki foizini taşkil etişi kerak.

Fuqarolar yiğinini (fuqarolar vakillarining yiğilişini) ötkaziş tartibiga töxtalsak, bu Qonunning 19-moddasida belgilab berilgan bölib, fuqarolar yiğini (fuqarolar vakillarining yiğilişi) işçi guruhning rahbari raisligida ötkaziladi.

Fuqarolar yiğini (fuqarolar vakillarining yiğilişi) kun tartibiga, qoida tariqasida, quyidagi masalalar kiritiladi:

sanoq komissiyasini saylaş;

fuqarolar yiğini raisini (oqsoqolini) saylaş.

Fuqarolar yiğinida (fuqarolar vakillarining yiğilişida) fuqarolar yiğinining (fuqarolar vakillari yiğilişining) iş reglamenti, şu jumladan fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning maʼruzalari, ularning muhokamasi, savollar va javoblar uçun vaqt belgilanadi.

Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) saylovi böyiça ovoz beriş natijalarini aniqlaş uçun fuqarolar yiğini (fuqarolar vakillarining yiğilişi) tomonidan kamida uç kişidan iborat tarkibda sanoq komissiyasi saylanadi.

Fuqarolar yiğinida (fuqarolar vakillarining yiğilişida) raislik qiluvçi fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarni eʼlon qiladi. Şundan söng fuqarolar yiğinida (fuqarolar vakillarining yiğilişida) raislik qiluvçi fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning har biriga söz beradi.

Fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning maʼruzasi alifbo tartibida ötkazilib, nomzodlar özining kelgusi faoliyati dasturini eʼlon qiladi.

Saylov yaşirin ovoz beriş orqali amalga oşiriladi.

Saylov böyiça ovoz beriş ötkazilayotganda fuqarolar yiğini (fuqarolar vakillarining yiğilişi) iştirokçilariga saylov byulletenlari (bundan buyon matnda byulleten deb yuritiladi) sanoq komissiyasi tomonidan beriladi.

Byulletenga fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning familiyasi, ismi, otasining ismi alifbo tartibida kiritiladi.

Fuqarolar yiğini raisini (oqsoqolini) saylaşda byulletenlarni beriş bevosita ovoz berişdan oldin boşlanadi.

Byulleten ovoz beruvçi tomonidan yaşirin ovoz beriş kabinasida yoki xonasida töldiriladi. Ovoz beruvçi byulletenning öng tomonida özi yoqlab ovoz berayotgan fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodning familiyasi qarşisida joylaşgan böş katakka «+», yoki «x» belgisini qöyadi.

Ovoz beruvçi töldirilgan byulletenni saylov qutisiga taşlaydi.

Saylov qutilari ovoz beriş tugaganidan keyin sanoq komissiyasi tomonidan oçiladi.

Byulletenlarning namunalari va şakllari Özbekiston Pespublikasi Oliy Majlisi Senatining Kengaşi tomonidan belgilanadi.

Ovozlar sanoq komissiyasi tomonidan fuqarolar yiğini raisi (oqsoqoli) lavozimiga har bir nomzod böyiça sanab çiqiladi.

Xulosa qilib aytganda 2019-yil saylov yili bölib, mazkur siyosiy jarayonni şaharça, qişloq, ovul, şuningdek şaharlardagi, şaharçalardagi, qişloqlardagi, ovullardagi mahalla fuqarolar yiğinlari raisi (oqsoqoli) saylovi boşlab berayotganida ham öziga xoslik bor. Sababi mahalla Davlatmizning eng quyi şu bilan birga juda muhim boşqaruv instituti xisoblanadi.

Şu fursatdan foydalanib men tumanimizda yaşovçi va mazkur saylovga vakil sifatida saylangan har bir fuqaroni saylovlarda faol iştirok etişi sörab qolaman. Zotan mazkur saylovlarda qaysi nomzodning saylanişi şu mahallaning kelajak 3 yillik taqdiriga bevosita boğliqdir.

Möʼminjon Matyusupov, tuman Adliya bölimi boşliği.