Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovi: mahallangiz kelajagi uchun ovoz bering!

Hammamizga maʼlumki, Oʻzbekiston Pespublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashi qaroriga koʻra 2019-yil aprel-may oylarida Pespublikamizning barcha shaharcha, qishloq, ovul, shuningdek shaharlardagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi, ovullardagi mahalla fuqarolar yigʻinlari raisi (oqsoqoli) saylovi boʻlib oʻtadi.

Mazkur saylovlarni tashkil etish va oʻtkazishda Oʻzbekiston Pespublikasining “Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovi toʻgʻrisida”gi Qonunining mazmun-moxiyati va ahamiyati toʻgʻrisida maʼlumotga ega boʻlish foydadan xoli emas, menimcha.

Quyida mazkur Qonunning asosiy qoida va tushunchalari haqida soʻz yuritiladi.

Qonunga koʻra, fuqarolar yigʻini raisini (oqsoqolini) saylash huquqiga saylov kuni oʻn sakkiz yoshga toʻlgan hamda shaharcha, qishloq, ovul, shuningdek shahardagi, shaharchadagi, qishloqdagi, ovuldagi mahalla hududida doimiy yashovchi fuqarolar ega boʻladi.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovida ishtirok etishi mumkin emas.

Mazkur saylovlarda fuqarolarning ishtirok etish huquqlarini biron-bir tarzda bevosita yoki bilvosita cheklash taqiqlanadi.

Saylovlarni tashkil etish va oʻtkazish oshkoralik, muqobillik hamda teng saylov huquqi printsiplari asosida amalga oshiriladi.

Saylovlarini tashkil etish va oʻtkazish ochiq hamda oshkora amalga oshiriladi.

Saylovlar tashkil etilayotganda hamda oʻtkazilayotganda fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) oʻtkaziladigan sana, vaqt va joy toʻgʻrisida fuqarolar voqif etiladi, fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar haqida, ovoz berish yakunlari toʻgʻrisida xabardor qilinadi.

Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovini tashkil etish va oʻtkazish, fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) oʻtkaziladigan sana, vaqt va joy, fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar toʻgʻrisidagi axborot Qoraqalpogʻiston Pespublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha kengashlarning rasmiy veb-saytlariga saylov oʻtkazilishidan kamida besh kun oldin joylashtiriladi.

Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovini tashkil etish va oʻtkazish jarayoni ommaviy axborot vositalari tomonidan yoritib boriladi.

Qonunning 6-moddasiga muvofiq, fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovi fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga ikki va undan koʻp nomzod koʻrsatilgan holda amalga oshiriladi.

Konstitutsiyamizda belgilanganidek fuqarolar yigʻini raisini (oqsoqolini) saylashda fuqarolar jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeidan qatʼi nazar teng saylov huquqiga egadir.

Qonunning 8-moddasiga binoan fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) fuqarolar yigʻini tomonidan, fuqarolar yigʻinini chaqirish imkoni boʻlmagan taqdirda esa, fuqarolar vakillarining yigʻilishi tomonidan uch yilga saylanadi.

Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarga qoʻyiladigan talablar Qonunning 17-moddasia keltirilgan boʻlib, unga koʻra fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar Oʻzbekiston Pespublikasi fuqarolari boʻlishi, qoida tariqasida, oliy maʼlumotga ega boʻlishi, bevosita saylovga qadar kamida besh yil tegishli hududda doimiy yashayotgan boʻlishi, tashkilotchilik qobiliyatiga, davlat organlarida yoki nodavlat notijorat tashkilotlarida yoxud tadbirkorlik va boshqa xoʻjalik faoliyati sohasida ish tajribasiga, shuningdek hayotiy tajribaga va aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlishi kerak.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan, ogʻir yoxud oʻta ogʻir jinoyatlarni sodir etganlik uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoki sudlanganligi olib tashlanmagan shaxslar, shuningdek sudning hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan, haqiqiy harbiy xizmatdagi shaxslar, diniy tashkilotlarning professional xizmatchilari fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga saylanish uchun nomzod etib koʻrsatilishi mumkin emas.

Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovini oʻtkazish tartibi Qonunning 4-bobida yoritib berilgan. Jumladan Qonunning 18-moddasiga muvofiq, fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovini oʻtkazish uchun fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) chaqirish«Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida»gi Oʻzbekiston Pespublikasi Qonunida belgilangan tartibda amalga oshirilishi va fuqarolar vakillarining yigʻilishiga hovlilar, uylar, koʻchalardan fuqarolarning vakillari yuborilishi nazarda tutilgan.

Bunda Qonun tashkilotchilik qobiliyatiga, hayotiy tajribaga va aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan fuqarolar, qoida tariqasida, fuqarolarning vakillari boʻlishi mumkinligi belgilaydi.

Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlar fuqarolar vakillari yoxud ularning yaqin qarindoshlari orasidan koʻrsatilgan taqdirda, ular fuqarolar vakillari tarkibidan chiqariladi.

Vakillik normasini tegishli komissiya belgilaydi. Bunda fuqarolar vakillarining soni saylovda ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan fuqarolar umumiy sonining kamida oʻn ikki foizini tashkil etishi kerak.

Fuqarolar yigʻinini (fuqarolar vakillarining yigʻilishini) oʻtkazish tartibiga toʻxtalsak, bu Qonunning 19-moddasida belgilab berilgan boʻlib, fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) ishchi guruhning rahbari raisligida oʻtkaziladi.

Fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) kun tartibiga, qoida tariqasida, quyidagi masalalar kiritiladi:

sanoq komissiyasini saylash;

fuqarolar yigʻini raisini (oqsoqolini) saylash.

Fuqarolar yigʻinida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) fuqarolar yigʻinining (fuqarolar vakillari yigʻilishining) ish reglamenti, shu jumladan fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning maʼruzalari, ularning muhokamasi, savollar va javoblar uchun vaqt belgilanadi.

Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) saylovi boʻyicha ovoz berish natijalarini aniqlash uchun fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) tomonidan kamida uch kishidan iborat tarkibda sanoq komissiyasi saylanadi.

Fuqarolar yigʻinida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) raislik qiluvchi fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarni eʼlon qiladi. Shundan soʻng fuqarolar yigʻinida (fuqarolar vakillarining yigʻilishida) raislik qiluvchi fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning har biriga soʻz beradi.

Fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning maʼruzasi alifbo tartibida oʻtkazilib, nomzodlar oʻzining kelgusi faoliyati dasturini eʼlon qiladi.

Saylov yashirin ovoz berish orqali amalga oshiriladi.

Saylov boʻyicha ovoz berish oʻtkazilayotganda fuqarolar yigʻini (fuqarolar vakillarining yigʻilishi) ishtirokchilariga saylov byulletenlari (bundan buyon matnda byulleten deb yuritiladi) sanoq komissiyasi tomonidan beriladi.

Byulletenga fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodlarning familiyasi, ismi, otasining ismi alifbo tartibida kiritiladi.

Fuqarolar yigʻini raisini (oqsoqolini) saylashda byulletenlarni berish bevosita ovoz berishdan oldin boshlanadi.

Byulleten ovoz beruvchi tomonidan yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida toʻldiriladi. Ovoz beruvchi byulletenning oʻng tomonida oʻzi yoqlab ovoz berayotgan fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga nomzodning familiyasi qarshisida joylashgan boʻsh katakka «+», yoki «x» belgisini qoʻyadi.

Ovoz beruvchi toʻldirilgan byulletenni saylov qutisiga tashlaydi.

Saylov qutilari ovoz berish tugaganidan keyin sanoq komissiyasi tomonidan ochiladi.

Byulletenlarning namunalari va shakllari Oʻzbekiston Pespublikasi Oliy Majlisi Senatining Kengashi tomonidan belgilanadi.

Ovozlar sanoq komissiyasi tomonidan fuqarolar yigʻini raisi (oqsoqoli) lavozimiga har bir nomzod boʻyicha sanab chiqiladi.

Xulosa qilib aytganda 2019-yil saylov yili boʻlib, mazkur siyosiy jarayonni shaharcha, qishloq, ovul, shuningdek shaharlardagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi, ovullardagi mahalla fuqarolar yigʻinlari raisi (oqsoqoli) saylovi boshlab berayotganida ham oʻziga xoslik bor. Sababi mahalla Davlatmizning eng quyi shu bilan birga juda muhim boshqaruv instituti xisoblanadi.

Shu fursatdan foydalanib men tumanimizda yashovchi va mazkur saylovga vakil sifatida saylangan har bir fuqaroni saylovlarda faol ishtirok etishi soʻrab qolaman. Zotan mazkur saylovlarda qaysi nomzodning saylanishi shu mahallaning kelajak 3-yillik taqdiriga bevosita bogʻliqdir.

Moʻʼminjon Matyusupov, tuman Adliya boʻlimi boshligʻi.