Toʻy – har bir oilaning qutlugʻ ayyomi

Toʻylarni kamchiqim, tartibli va ixcham oʻtkazish haqida juda koʻp gapiramiz. Radio, televideniye orqali oʻtkazilayotgan shu mavzudagi eshittirish va koʻrsatuvlar orqali bildirilayotgan fikr-mulohazalar ham nazarimda bu boradagi muammolarni hal qilishning qatʼiy tizimini yaratish imkonini bermayotganday.

Oʻzbekchilik, mahalla-koʻyning, qarindoshlarning toʻylariga borib turaman. Qarindoshning yoki mahalladoshning toʻyida bir yayrab kelaman, deb borib, toʻgʻrisi, horib-tolib, asablarim taranglashib qaytaman. Hatto bir-ikki kun oʻsha toʻydagi shovqin-suron qulogʻimdan ketmay, garangsib yuraman. Nega, deysizmi?

Avvalo tumanimizdagi toʻyxonalar maʼmuriyatlarining ish tutumlari haqida aytay. Toʻy egasi bor-yoʻgʻi ikki-ikki yarim, boringki, uch soatlik toʻy bazmi uchun toʻyxona egasiga falon mln soʻm pul toʻlaydi. Hatto oʻtin, gaz ballongacha olib keladi. Qoraqalpogʻistonning boshqa tumanlarida bunday emas. Pulini toʻlagandan keyin toʻyxona egasi sharoitni ham yaxshilasin-da. Oʻtin keltir, suv keltir, gaz ballon keltir, degani ortiqcha. Oʻtin va bitta gaz balloni uchun 100 ming soʻm sarflansa, nima boʻpti?

Yana, toʻyxona egasi xonanda-yu sozandalarning ovoz kuchaytirgichlarni juda baland qoʻyishlariga maʼlum bir cheklov qoʻyishi kerak. Biri-biri bilan toʻy sabab diydorlashgan qavm-qarindosh, oshna, yor-doʻstlar gaplashaman, deb tomoqlari yirtilay deydi. Boz ustiga quloqlar shangʻillab, ancha vaqtgacha odam oʻziga kelolmaydi.

Toʻyga borishda ham ozgina madaniyat boʻlgani durust. Yosh kelinlar 2-3 oylik, undan katta yoshdagi bolalarini olib borishi umuman yaxshi emas. Ayrim farosatsiz kelinlar chaqaloqlarining tagliklarini dasturxon yozilgan stollar tagiga, toʻyxona burchaklariga tashlab ketishadi, pista poʻchoqlari bilan shinam toʻyxonani ifloslantirishadi. Bu ham mayli, yosh bolalarning bunday kuchli shovqin-suronli toʻyga borishi, avvalo sogʻligiga, qolaversa, tarbiyasiga yomon taʼsir qiladi. Kuchli shovqin bolaning asablarini ishdan chiqarishi, eshitish qobiliyatini pasaytirishi ham mumkin.

Xullas, aytaversak, toʻylar borasida muammoli holatlar juda koʻp. Qayta-qayta tanqid qilinishiga qaramasdan toʻy sayri – “gulyanka”si hamon tartibga tushgani yoʻq. Qiz yigʻinlari esa kundan-kunga katta dabdabaga aylanib bormoqda. Sep-u sarpolar, mebel-u maishiy texnika anjomlari olishda toshkentliklardan ham oʻzib borayotganlar, afsuski bor. Nazarimda, bu borada keng jamoatchilik, mahalla faollari jiddiyroq ish yuritsalar, maqsadga muvofiq boʻlardi.

Toʻy – xalqimizning yillar davomida koʻngliga tugilgan orzu-armonlari tantanasi. Demak, bu har bir oilaning eng aziz, eng qutlugʻ ayyomi. Bu kunni ortiqcha dabdaba-yu hashamlardan xoli, milliy anʼana va tutumlarimiz asosida, isrofgarchiliklarsiz, tartibli oʻtkazish esa oʻzimizga, faqat oʻzimizga bogʻliq. Shunday emasmi, azizlar?!

Oyimjon Oʻrozaliyeva,

Beruniy MFY, mehnat faxriysi.