MADANIY MEROS OBʼEKTLARI – UMUMIY MULKIMIZ
Özbekiston «Milliy tiklaniş» demokratik partiyasining Saylovoldi Platformasida tarixiy, madaniy va ilmiy-intellektual merosimizni köz qoraçiğidek asrab-avaylaş, boyitiş va ularni yanada köpaytirişga kömaklaşiş, özbek xalqining boy tarixi va madaniyatini örganiş, uşbu boyliklarni ösib kelayotgan yoş avlod örtasida keng kölamda tarğib qiliş, yoşlar ongida tarixiy meros va urf-odatlarimizga çuqur hurmat tuyğusini uyğotiş, mavjud madaniy yodgorliklarni, Özbekiston şaharlarining tarixiy körinişini saqlab qolişda zarur çora-tadbirlarni amalga oşiriş, tarixiy joylar, arxeologik yodgorliklarni butun insoniyat uçun qimmatli tarixiy esdaliklar sifatida asrab-avaylaş va qayta taʼmirlaş masalalari asosiy vazifalar sifatida belgilangan.
Mazkur vazifalarni amalga oşiriş maqsadida tuman hududida mavjud bölgan arxeologik meros obʼektlarining bugungi kundagi ahvoli va ularni davlat muhofazasiga oliş işlarining natijasini örganiş maqsadida ÖzMTDPning xalq deputatlari Amudaryo tuman Kengaşidagi partiya guruhi tuman partiya Kengaşi bilan birgalikda tegişli soha mutaxassislaridan iborat işçi guruh tuzilib, joylarda örganiş işlari olib borildi.
Jumladan, davlat muhofazasiga olingan moddiy-madaniy meros obʼektlari hamda tarixiy, ilmiy, badiiy yoki özgaça madaniy qimmatga ega bölgan yangi aniqlangan köçmas mulk obʼektlari, moddiy-madaniy meros obʼektlari, davlat kadastrining yangilanadigan röyxatiga kiritiş uçun tavsiya etilayotgan obʼektlar tuman hududida 15 tani taşkil etadi. Ular arxeologik yodgorliklar, arxitektura yodgorligi, monumental sanʼat yodgorliklari kabilardan iborat bölib, hammasi diqqatga sazovor joylardir.
davomida madaniy meros obʼektlarining heç biri davlat kadastr röyxatidan ötkazilmaganligi aniqlandi hamda muhofazaga olingan obʼektlarni anglatuvçi belgilar qöyilmagan. Manğit şahrining Boyovul mahallasi hududidagi 2005-yilda qurilgan monumental sanʼat yodgorligi – Abu Rayhon Beruniyning byustida hozirgi kunda şörlanib, nuraş holatlari yuzaga kelganligi bois, qayta restavratsiyaga muhtoj. Qiliçboy ovuli hududida joylaşgan Qalʼajiq qörğoni tarixan XIII-XIV asrlarga töğri keladi. Qörğon 1981-yili mahalliy fuqarolardan biri Bekpölat Avazmatov tomonidan Özbekiston Fanlar akademiyasi Qoraqalpoğiston bölimi arxeologlariga berilgan axborot tufayli fanda ilk bor maʼlum bölgan. Hozirgi kunda Qalʼajiq qörğoni atrofi ekin maydonlariga aylanganligi sababli yer maydonini töla aniqlaşning iloji yöq. Qalʼa joylaşgan yer relefini örganiş orqali uning tört burçakka egaligi va taxminan 3,5 gektar maydonni taşkil etişi maʼlum böldi. Hozirda mazkur hudud “Dilorom” köp tarmoqli xususiy firmasi tasarrufiga ötkazilgan bölib, ekişlik yer maydoni sifatida foydalanilib kelinmoqda.
Tuman hududidan davlat röyxatiga olingan Çordara mahallasi, Qiliçboy, Xitoy, Bözyop ovullari hududida joylaşgan 1941-1945-yillardagi Ikkinçi jahon uruşida halok bölganlar xotirasiga örnatilgan yodgorliklar qarovsiz holga kelib qolgan hamda vaqtida obodonlaştiriş işlari olib borilmagan.
Bundan taşqari, işçi guruh tomonidan Nazarxon ovuli hududidagi arxeologik yodgorliklardan Beş tub tepaligi, Nazarxon Ding minorasi, Nazarxon qalʼasi hamda Beş tom mahallasidagi Çilpiq arxeologik yodgorligi, Xöjaköl Ding minorasi, Xöjaniyoz biy toş madrasasi, diqqatga sazovor joylardan Qipçoq ovuli hududidagi Hoji eşon bobo maqbarasi ham örganildi. Örganilgan har bir obʼektning öz tarixi, biz bilmagan siru sinoatlari borligi bizni hayratga soldi.
Darhaqiqat, öz tarixini bilmagan xalqning kelajagi ham maʼnosizdir. Şunday ekan, ajdodlarimizdan meros bölgan muqaddas yodgorliklarimiz tarixini çuqurroq örganib, asl tariximizni yuzaga çiqariş bizning kelajak avlod oldidagi burçimizdir.
Şu örinda aytib ötiş joizki, tuman hokimining 2016-yil 15-dekabrdagi qarori bilan “Tuman hududidagi madaniy meros obʼektlariga homiylik yordamini körsatuvçi korxona, taşkilot va muassasalar biriktirilib, obʼektlarning atrofini obodonlaştiriş, obʼekt nomlari yozilgan belgilarni örnatiş, muhofaza qiliş va qayta taʼmirlaş, ularning muhofaza hududlarini belgilaş, qayta röyxatga oliş, kadastr röyxatidan ötkaziş topşirilganligiga qaramasdan, amalda qaror ijrosi taʼminlanmagan.
Madaniy meros obʼektlari – umumiy mulkimiz. Bu bebaho maʼnaviy merosni asrab-avaylab, kelajak avlodlarga bus-butun yetkazişga barçamiz masʼulmiz.
Şirin YaNGIBOYeVA, Özbekiston Milliy tiklaniş
demokratik partiyasi tuman Kengaşi raisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶