OSORI ATIQALAR QADIM TARIXIMIZDAN SÖZLAYDI
Yurtimizni har birimiz "jannatmakon yurt”, "Alloh nazari tuşgan yurt”, deya qalbimizda yuksak faxr iftixor bilan taʼriflaymiz. Nega? Negaki bu köhna zamin avvalo kindik qonimiz tomgani, oilamiz bağrida emin-erkin, xotirjam yaşayotganimiz uçun, ajdodlarimiz hoki yotgani uçun va qolaversa, qadim ajdodlarimiz aqlu-zakosi ila yaratilgan meʼmoriy, madaniy, maʼnaviy boyliklar bugunimizga ham öziça xos maʼno-mazmun baxş etayotgani tufaylidir.
Ajdodlarimizning boy madaniy merosidan şubhasiz, xalq hunarmandçiligi namunalari ulkan örin tutadi.
Qoraqalpoq diyori xalqi azaldan baliqçilik, çorvaçilik va daryoga yaqin yaşaganlari dehqonçilik bilan şuğullanganini yaxşi bilamiz. Biroq ularning yaratgan kigiz va namatlari, qora uylarini közdan keçirsangiz, yuksak hunarmandçilik salohiyatiga ega bölganligini ham tan olasiz.
Odatda ular çorva uçun tabiiy ötlar möl joylarga köçib yaşaşgan. Şu ehtiyoj samarasida qora uylar yasalgan bölsa, ajab emas. Qora uy yaʼni ötov qişda issiq, yozda salqin bölişi uçun devorlari namat bilan öralgan. Hatto ötov tiklangan yoğoç sinçlar ham yoğoçsoz ustalar tomonidan turli naqşlar bilan bezatilgan. Eşigi içkarisiga taqilgan popuklarning öziyoq ötovda yaşovçi ayol-qizlarning çevarligidan, nozik dididan dalolat berib turgan. Ötovning turli naqşli kaştaçilik namunalari bilan bezatilişi anʼanaga aylangan.
Şuningdek, ötov içiga töşalgan kigizlar ham öz naqş texnikasiga ega bölib, köpinça tölqinsimon körinişda bölgan. Bu juda qadimiy uslub bölib, kigiz bosuvçilarning yuksak salohiyatli bölişi talab etiladi.
Şuningdek, hududimizdan topilayotgan noyob hunarmandçilik asori-atiqalari qadim ota-bobolarimizning hayotida hunarmandçilik ham muhim örin tutganligidan dalolat beradi.
Amudaryo tumanining "Örta qalʼa” ovulida istiqomat qiluvçi xalq taʼlimi faxriysi Şavkat Çorşamov geografiya fanidan öquvçilarga dars beriş bilan çeklanmay, tarix , arxeologiya va etnografiyaga qiziquvçi öquvçilari bilan avval 16-sonli maktabda, keyinçalik 12-sonli maktabda maktab ölkaşunoslik muzeyini taşkil etdi. Yuzdan ortiq topilgan eksponatlarning manba va manzillarini izlaş, aniq tarixiy dalillar bilan boyitişga harakat qildi va köpgina natijalarga erişdi.
Şavkat Çorşamov taşkil etgan muzey 2011-yilda "Özligingdan örgilay, Vatan!” Respublika körik-tanlovida ikkinçi örinni egalladi.
Muzeydan joy olgan eksponatlar (suratlarda) orasida uy-rözğor buyumlari, kiyim-keçaklar, turli taqinçoqlar va ov qurollari, tasviriy sanʼat namunalari bor.
Ularning qaysi birini tomoşa qilsangiz ham ijodkorining yuksak did va aqlu zakovat egasi bölganligini anglaysiz.
33-sonli maktabda bundan ön beş yillarça oldin öqituvçi bölib işlagan Tamara Xudoyberganova maktab ölkaşunoslik tögaragiga rahbarlik qilib, yuzdan ortiq qadim hunarmandçiligimiz namunalarini töplaşga erişgan edi. Eksponatlarning aksariyati uy-rözğor buyumlari, kiyim-keçaklar va turli taqinçoqlardir.
Istiqlol şarofati bilan ota-bobolarimiz, momolarimiz tafakkuri, turmuş tarzining hosilasi bölgan ana şunday noyob hunarmandçilik namunalarini asrab-avaylaş, uşbu faoliyat turini yanada rivojlantirişga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Tarixiy, madaniy va ilmiy intellekual merosni köz qoraçiğidek asrab-avaylaş, boyitiş va köpaytiriş yölida saʼy-harakatlar olib borilayotir.
Şu maqsadda milliy hunarmandçilikni rivojlantirişga xizmat qiluvçi "Hunarmand” uyuşmasi taşkil etilib, sohaga qiziquvçilarni birlaştirib, isteʼdodlarini yuzaga çiqarişga harakat qilinayotir. Buning natijasida oilaviy tadbirkorlik rivojlanayotir, xotin-qizlarning, yoşlarning iş bilan bandligi taʼminlanayotir.
Oygul RAJABOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶