NIKOH ShARTNOMASI VA UNING AFZALLIKLARI HAQIDA BILASIZMI?

Nikoh shartnomasi — nikohlanuvchi shaxslarning, er va xotinning nikohda boʻlgan davrda va (yoki) nikohdan ajratilgan taqdirda ularning mulkiy huquq va majburiyatlarini belgilovchi kelishuvidir (Oila kodeksining 29-moddasi).

Endilikda qonuniy mulk tartibi bilan birga mulkning shartnomaviy tartibiga ham oʻrin berildi. Yaʼni, er-xotin oʻzlarining mol-mulkiga, uning ayrim turlariga yoki er-xotindan har birining mol-mulkiga nisbatan birgalikdagi, ulushli yoki alohida egalik qilish tartibini oʻrnatishga haqli ekanliklari belgilanadi.

ShARTNOMANING TUZILISh TARTIBI

Tuzish vaqti: Shartnoma nikoh qayd etilishidan avval yoki qayd etilganidan keyin istalgan vaqtda tuzilishi mumkin.

Kuchga kirishi:

Nikohgacha tuzilgan boʻlsa, nikoh davlat roʻyxatiga olingan kundan kuchga kiradi.

Nikohdagi er-xotin tomonidan tuzilgan boʻlsa, shartnoma notarial tasdiqlangan kundan kuchga kiradi.

Muhim jihati: Nikohlanuvchilar shartnoma tuzganidan keyin qachon nikoh tuzishlari lozimligi belgilanmagan. Biroq shartnoma qachon tuzilganidan qatʼi nazar, faqat nikoh qayd etilgach kuchga kiradi.

NIKOH ShARTNOMASINING AFZALLIGI

Nikoh shartnomasining afzalligi shundaki, u mulkiy munosabatlarni tartibga solish orqali oilani mustahkamlaydi, er-xotinni:

Bir-biriga tegishli mulkdan toʻgʻri foydalanishga va uni yaxshi saqlashga;

Mulkiy majburiyatlarini oʻz vaqtida bajarishga undaydi.

Darhaqiqat, sud orqali mulkni boʻlishdek koʻngilsiz tortishuvlarni boshidan kechirganlar nikoh shartnomasi zarurligini tasdiqlamoqdalar. Bu borada huquqiy targʻibotning kuchaytirilishi, nikohlanuvchilarning nikoh shartnomalari qoidalari bilan tanishtirilishi kelgusida nikoh shartnomalarining rivojlanishi uchun keng imkoniyatlar yaratadi.

Nikoh shartnomasi faqatgina mulkiy munosabatlarnigina tartibga soladi xolos.

ShARTNOMANING HAQIQIYLIK ASOSLARI

Nikoh shartnomasi quyidagi shartlar asosida tuzilgan deb hisoblanadi:

Xohish mavjud: Yaʼni, erkak va ayolning ikkalasi ham bunday shartnoma tuzishga rozi boʻlishi.

Shaxsiy ishtirok: Shartnomani imzolashda har ikkalasi ham shaxsan ishtirok etishi.

Notarial tasdiq: Shartnoma notarial tasdiqlangan boʻlishi shart.

XULOSA

Xulosa qiladigan boʻlsak, nikoh shartnomasini tuzish kelajakda oilalarda yuz berishi mumkin boʻlgan nizoli vaziyatlarning oldi olinadi. Shu bilan birga, er-xotin oʻrtasida oʻzaro ishonch, hurmat, mehr-oqibat tamoyiliga asoslangan baxtli turmush tarzini shakllantiradi.

Mohira Eshmuradova, Amudaryo tuman FHDYo boʻlimi mudirasi.