NIKOHNI SUD TOMONIDAN BEKOR QILISh (AJRATISh) TARTIBINI BILASIZMI?

Nikoh — bu fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlarida (FHDYo) tuziladigan huquqiy birlikdir. Oila kodeksining 14-moddasiga koʻra, nikoh tuzish ixtiyoriydir va majbur qilish taqiqlanadi. Nikoh yoshi erkaklar va ayollar uchun oʻn sakkiz yosh etib belgilanadi. Oila kodeksida nikohning tugatilishi va ajratish tartibi belgilangan. Nikoh:

Er-xotindan birining vafoti yoki sud ulardan birini vafot etgan deb eʼlon qilishi oqibatida tugaydi.

Er-xotindan biri yoki har ikkalasining arizasiga muvofiq nikohdan ajratish yoʻli bilan tugatiladi.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan er yoki xotinning vasiysi bergan arizaga muvofiq tugatilishi mumkin.

NIKOHDAN AJRATISh TARTIBI

Nikohdan ajratish ikki xil tartibda amalga oshiriladi:

1. FHDYo organlari orqali ajratish:

Oila kodeksining 42 va 43-moddalarida nazarda tutilgan quyidagi hollarda nikohdan ajratish fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlarida (FHDYo) amalga oshiriladi:

Voyaga yetmagan bolalari boʻlmagan er-xotin nikohdan ajratishga oʻzaro rozi boʻlsalar.

Agar er-xotindan biri sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb topilgan boʻlsa.

Agar er-xotindan biri sud tomonidan ruhiy kasalligi yoki aqli zaifligi sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan boʻlsa.

Agar er-xotindan biri sodir qilgan jinoyati uchun uch yildan kam boʻlmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilingan boʻlsa.

2. Sud tartibida ajratish:

Nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi ishlar sud tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksida daʼvo ishlarini hal qilish uchun belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

SUD JARAYoNI VA YaRAShTIRISh ChORALARI

Sud ishning koʻrilishi jarayonida er-xotinga yarashish uchun olti oygacha muhlat tayinlashga haqli. Bu muhlat nikohni saqlab qolish uchun soʻnggi imkoniyat hisoblanadi.

Sud er-xotinga yarashish uchun muhlat tayinlab, ishning koʻrilishini keyinga qoldirgan taqdirda, quyidagilarni yozma ravishda xabardor qilishi kerak:

Er-xotinning birga yashash joyidagi fuqarolar yigʻinining yarashtirish komissiyasini.

Agar ular birga yashamayotgan boʻlsa, har birining yashash joyidagi fuqarolar yigʻinining yarashtirish komissiyasini er-xotinni yarashtirish boʻyicha tegishli choralar koʻrish uchun uch kundan kechiktirmasdan.

Oila muqaddasligi bois, mahalla, oila va xotin-qizlar tashkilotlari, butun jamoatchilik tomonidan ajrim yoqasiga kelgan oilalarni tiklash va yarashtirish choralari koʻriladi.

Oilani yarashtirish va saqlab qolish choralari koʻrilgandan keyin, Oila kodeksining 41-moddasiga koʻra, agar sud er va xotinning bundan buyon birgalikda yashashiga va oilani saqlab qolishga imkoniyat yoʻq deb topsa, ularni nikohdan ajratadi.

Taʼkidlash joizki, sudlar eng avvalo oila toʻgʻrisidagi qonunchilik vazifalaridan kelib chiqib, qonunda nazarda tutilgan hamda oilani mustahkamlash, er-xotin va ularning bolalari huquqlari hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan barcha choralarni koʻrishlari lozim.

M. B. Qaypova, Fuqarolik ishlar boʻyicha Amudaryo tuman sudining sudyasi.