Issiqxonalar – qishda ham dasturxonimiz toʻkinligi garovi

Oʻzbekiston iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishning asosiy shartlaridan biri qishloq xoʻjaligini rivojlantirish, qishloq mulkdorlari safini koʻpaytirish orqali oilalar daromadini oshirishdan iboratdir. Qishloq xoʻjaligi – xalqni boqadigan, toʻkinchilikni taʼminlaydigan, pirovardida esa mamlakat eksport salohiyatiga zalvorli taʼsirini koʻrsatishga qodir tarmoqdir. Millionlab oilalarning tomorqa yerlaridan yiliga 2-3-marta hosil olish, hattoki qish faslida ham issiqxonalar tashkil qilib, yil davomida yerdan unumli foydalanish imkoniyati mavjud. Respublikamiz aholisining oziq-ovqat mahsulotlariga boʻlgan talabini qondirish va dunyoda yuz berayotgan oziq-ovqat muammosining oldini olishda bu imkoniyat nihoyatda ahamiyatlidir.

Taʼkidlash lozimki, bugungi kunda nafaqat qishloqlarda balki, shahar hududlarida ham dehqonchilik qilish ommalashdi. Bugun har bir qarich yerdan unumli foydalangan holda moʻmay daromad olayotgan yurtdoshlarimiz safi kengayib bormoqda. Ular orasida oʻz tomorqasida issiqxona qurib, qahraton qishda ham har xil mahsulotlar yetishtirayotgan va oilasiga qoʻshimcha daromad olib kelayotgan tomorqachilardan tashqari issiqxona xoʻjaligi sohasida yirik biznes subʼektlari tashkil qilib, hududlarning eksport salohiyati oshishiga sezilarli taʼsir koʻrsatayotgan ishbilarmonlar ham bor. Bunday yirik issiqxonalarda mavsumdan tashqari noqulay iqlim sharoitida ham ekinlarga sunʼiy muhit, harorat, yorugʻlik va namlik meʼyorida yaratilib, moʻl hosil yetishtirilmoqda.

Shunday issiqxonalardan biri Amudaryo tumanining Tosh yop ovulida joylashgan “Mang‘it Invest Plyus” masʼuliyati cheklangan jamiyati shaklidagi qoʻshma korxonaga tegishli boʻlib, bu yerda yil boʻyi pomidor va boshqa ekinlar ekilib, moʻl hosil olinmoqda.

Mazkur issiqxona 2018-yilda tadbirkor Jalgʻas Boymuratovning tashabbusi bilan tashkil qilingan. Jalgʻas Boymuratov Jahon tiklanish va taraqqiyot bankidan kredit mablagʻi olib, oʻz tadbirkorlik faoliyatini yoʻlga qoʻygan. 1 gektar maydondagi issiqxonada pomidor yetishtirilib, aholini arzon va sifatli mahsulot bilan taʼminlab kelinmoqda. Zamonaviy issiqxona oʻnlab ovul yoshlarining bandligini taʼminlashda muhim vosita boʻldi. Hozirda ham bu yerda 12 nafar ishchilar faoliyat yuritmoqda.

Zamonaviy texnologiyalar asosida ishlaydigan issiqxonada barcha jarayonlar avtomatlashtirilgan tarzda boshqariladi. Tomchilatib sugʻorish tizimi orqali ozuqa eritmalari oʻsimlik ildiziga toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazib beriladi. Tuproqdagi kasallik va zararkunandalarga qarshi kurashish, tuproqni ekishga tayyorlash, yerni organik oʻgʻitlar bilan boyitish, unga ishlov berish, sugʻorish uchun egatlar ochish, mineral oʻgʻitlar sepish, begona oʻtlarga qarshi kurashish tadbirlari issiqxonada ancha kam mehnat talab qiladi. Mineral oʻgʻitlarning samaradorligi yuqori boʻlib, suv 60-70 foiz tejaladi. Eng asosiysi, bunday issiqxonalar hosildorligi oddiylariga nisbatan ancha yuqori.

Bugungi kunda issiqxonada asosan “Yulduzcha” navli xitoy pomidori yetishtiriladi va ichki bozorga, Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi tumanlar, qoʻshni viloyatlar bozorlariga yetkazib berilib, Qozogʻiston Respublikasiga eksport qilinadi. Ekinlardan har yili 2-marta mavsumiy 80 tonnagacha va mavsumdan tashqari 40 tonnadan ortiq hosil olinadi. Albatta, bu mehnat va harakatchanlik samarasidir.

Bu kabi issiqxonalar koʻpayishi va shunday tashabbuskor ishbilarmonlar safining ortishi xalqimizni sifatli va arzon narxlardagi oziq-ovqat mahsulotlari bilan yil davomida uzluksiz taʼminlash va aholi bandligini taʼminlash, oilalar daromadini oshirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Iroda Erdosheva, QDUning jurnalistika fakulteti talabasi