OʻZBOShIMChALIK BILAN EGALLAB OLINGAN YeR UChASTKALARI HAMDA ULARGA QURILGAN BINOLAR VA INShOOTLAR XATLOVDAN OʻTKAZILMOQDA

Aholi tomonidan oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularga qurilgan uy-joylar va boshqa turdagi koʻchmas mulk obʼektlari, bino va inshootlarga boʻlgan huquqlarini eʼtirof etish, ularning ortiqcha ovoragarchilik va tashvishlarsiz oʻz mulklariga egalik qilishlarini taʼminlash maqsadida mamlakatimizning barcha hududlarida, shu jumladan Amudaryo tumanida ham xatlov yoʻli bilan texnik inventarizatsiya ishlari olib borilmoqda.

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan 2024-yil 9-aprelda qabul qilingan, Senat tomonidan 21-iyunda maʼqullangan hamda joriy yil 5-avgustda Prezident tomonidan imzolangan “Oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularga qurilgan binolar va inshootlarga boʻlgan huquqlarni eʼtirof etish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni ijrosini taʼminlash maqsadida rejaviy jadval ishlab chiqilgan boʻlib, Amudaryo tumani hududida jami 45 ming 617ta koʻchmas mulk obʼektlarini xatlovdan oʻtkazish rejalashtirilgan. Xatlov natijalariga koʻra ushbu qonunning taʼsir doirasiga tushuvchi, hujjati boʻlmagan yer uchastkalari va ularga qurilgan imoratlarga nisbatan jismoniy va yuridik shaxslarning egalik huquqlarini 2028-yilning 1-yanvar sanasigacha eʼtirof etish koʻzda tutilgan.

Joriy yilning 8-noyabr sanasidan boshlab Mangʻit shahrining Gulzor mahallasi hududida ham xatlov ishlari amalga oshirilmoqda. Mahalla hududida xatlov yoʻli bilan texnik inventarizatsiyadan oʻtkazilishi belgilangan 721ta koʻchmas mulk obʼektlaridan hozirgi kungacha 607tasi toʻliq xatlovdan oʻtkazildi.

Jarayonni ishonchli va shaffof tarzda amalga oshirish maqsadida Davlat kadastrlari palatasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Amudaryo tumani filiali tomonidan 18 nafar yuqori malakali kadastr xizmati muhandislari jalb qilingan. Belgilangan rejaviy jadvalga koʻra, fuqarolar va yuridik shaxslar tomonidan oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalari hamda ularda bunyod etilgan turli koʻrinishdagi bino va inshootlar hujjatlari oʻrganilib, texnik inventarizatsiyadan oʻtkazilayotgani, qolaversa, hujjati boʻlmagan yer uchastkalari va ularga qurilgan binolarga nisbatan mulk huquqi eʼtirof etilishi kutilayotganidan mahalla ahli mamnun.

Qonun asosan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari va Respublika hududida doimiy yashab turgan fuqaroligi boʻlmagan shaxslar tomonidan 2018-yil 1-mayga qadar yakka tartibda uy-joy qurish orqali oʻzboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkasiga hamda unda qurilgan binolar va inshootlarga nisbatan huquqlarni eʼtirof etish asoslari va tartibini belgilaydi. Qonun bundan tashqari yana 7ta holatga nisbatan ham tatbiq qilinadi.

Shuni alohida qayd etish joizki, xatlov jarayonida soha mutaxassislari yerdan maqsadli foydalanish boʻyicha mamlakatimizda amalda boʻlgan qonunchilik hujjatlarining mazmun-mohiyati va davlat kadastrlari palatasining vazifalari boʻyicha aholiga keng tushuncha va maʼlumotlar ham taqdim etishmoqda. Xususan, yerdan maqsadli foydalanish ustidan davlat nazorati Kadastr agentligi tomonidan amalga oshirilishi, bunda yer uchastkalaridan maqsadsiz foydalanish holatlari aniqlanganda, Yer Kodeksining 36-moddasiga muvofiq ushbu yer uchastkalariga boʻlgan huquqni bekor qilish boʻyicha Kadastr agentligi organlari tomonidan sudga murojaat qilinishi, maqsadsiz foydalanilayotgan yerlar sud tartibida olib qoʻyilishi, oʻzboshimchalik bilan yerni egallab olish – tegishli tartibda jarima yoki maʼlum muddatga ozodlikni cheklashdek javobgarlikka sabab boʻlishi toʻgʻrisida targʻibot va tushuntirish ishlari olib borilmoqda. Bundan koʻzlangan maqsad – aholining koʻchmas mulk bunyod etishda oʻz huquq va majburiyatlarini bilishlarini taʼminlash va bu boradagi huquqiy madaniyatini oshirishdir.      

Robiya Yoʻldosheva.