ТЕРМИТЛАР – ЗАРАРЛИ ҲАШАРОТЛАР
Термитлар бундан 200 йил олдин пайдо бўлган ҳашаротлар бўлиб, уй суваракларининг узоқ қариндоши ҳисобланади. Улар таркибида целлюлозаси бўлган қуриган ёғоч, чириган дарахт ва ўсимликлар томирлари билан озиқланади ва уларга зарар келтиради.
Термитлар жуда юқори ривожланган жамоа ҳолида яшовчи ҳашаротлардир. Термитларнинг чумоли ва асаларилар ўртасида кўпгина умумийликлар бор. Улар ерга қурилган уяда ёки махсус қурилмаларда кўп минг зотлардан иборат бўлган катта жамоа ҳосил қилиб яшайди. Жамоадаги термитлар бир неча ривожланиш фазаси ва табақаларидан иборат бўлиб, улар ташқи кўриниши, бажарадиган вазифаси билан бир-биридан фарқ қилувчи ишчилар, аскарлар ва жинсий индивидлардан иборатдир. Уяда бир жуфт эркак ва урғочи термит бўлиб, уларни одатда “шоҳ” ва “малика” деб юритилади.
Термитлар ўта очофат бўлиб, табиий шароитда асосан ўсимликлар билан озиқланади. Лекин уларнинг энг яхши кўрган неъмати ишлов берилган дарахтдир. Улар ер остидан бошлаб, юқорига ҳаракатланган ҳолда йўлида учраган барча буюмларни, таянч устунлар, эшиклар, дераза ромларини ҳам еб кетаверади. Эътиборлиси, бу вақтда ана шу буюмларнинг ташқи кўриниши ўзгармайди. Аммо бир кун келиб, мустаҳкам ва пухта қурилган бино вайронага айланиши мумкин. Агар термитлар сони кўпайиб кетса, улар боғлар, томорқалар ва ҳатто бутун қишлоқларга ҳам зарар келтириши мумкин.
Термитлар сув бостириб йўқотиш усули орқали ёки заҳарли ва патогенли хўраклар берилса, улар популяцияси тўлиқ йўқотилади. Олимларнинг эътироф этишларича, ХХ асрнинг иккинчи ярмидан қўлланилаётган бундай чоралар давомида термитлар «малика»сини йўқ қилиш мўлжалланмаган эди. Яъни, зараркунанда «маликаси» ер ости сувларининг сатҳига қараб, турли чуқурликда (2,5-16 м.) ҳаёт кечиради ва ҳар бир дақиқада 30 дона, бир суткада эса 42500 донагача тухум қўяди. Янги технологияда эса хўракларни (заҳарли ёки патоген) ишчи термит бир-бирига оғзи орқали едириб, уни суюлтирган ҳолда маликасига ҳам етказади ва шу туфайли ҳашаротлар оиласи қирилиб кетади.
Дезинфекция станциялари аҳоли яшайдиган уй-жойларда, ижтимоий соҳа объектларида, корхона ва ташкилотларда ҳамда маданий-тарихий обидаларда термитларга қарши курашиш ва профилактик чора-тадбирларни амалга оширади.
Амударё тумани Фавқулодда вазиятлар бўлими.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
