Огоҳ бўлинг: телефон!
Ҳозирги кунда инсонлар телефонсиз яшолмайдиган бўлиб қолгандай, гўё. Сабаби ҳали вояга етмаган болаларнинг қўлида смартфонларни кўрамиз. Бироқ билмаймизки, ўша ўсмир телефондан қандай фойдаланяпти? Интернетга нима мақсадда киряпти?
Ҳар куни ОАВ лар орқали дунёнинг айрим жойларида ўсмирлар телефон туфайли ёки интернетдаги қандайдир ўйин туфайли ўз жонига қасд қилгани ҳақида эшитиб қоламиз, юрагимиз эзилади. Балки, телефондан тўғри мақсадда, фойдали билимлар учун фойдаланганида бундай мудҳиш воқеалар рўй бермаган бўлармиди, деб ўйлаб қоламиз.
Шунингдек, айрим ота оналар эса, ўз фарзандларига беэътиборлиги туфайли, боласи келажагига енгил-елпи қарагани учун улар маънан “қаровсиз” қолаётганига гувоҳ бўлмоқдамиз. Бу эса, “Халқаро ўргимчак тўри” ортида яширинган, ғараз ниятли кимсаларга қўл келади.
Масаланинг яна бир томони, айрим ёшлар телефондан нотўғри фойдаланганлиги ҳамда смартфонга керагидан ортиқ қарам бўлиб қолганлиги сабабли билимсиз бўлиб бормоқда. Ҳолбуки, телефон шунчаки алоқа воситаси сифатида яратилган, кейинчалик эса технологиялар ривожланиши баробарида у ўз функцияларини кенгайтирди.
Танганинг иккинчи томони бўлгани каби, телефоннинг ҳам фойдали жиҳатлари кўп. Масалан, телефон орқали китоб мутолаа қилишимиз, маънавий оламимизни бойитишимиз, турли хил касб-ҳунарларни ўрганишимиз орқали, даромад топишимиз ва яна шу каби фойдали билимларни олишимиз мумкин.
Ота-оналар ҳам телефондан фойдаланишда фарзандларига, аввало, ўзлари ўрнак бўлиб, уларга нисбатан эътиборлироқ бўлиб, тарбия масаласида назоратни кучайтирса, фарзанд албатта бундан тўғри хулоса олади. Телефонга қарам бўлиб қолмайди. Ҳозирги кунда айрим болалар ва ўсмирлар китоб ўқиш ўрнига ҳам телефондан фойдаланишмоқда. Бу эса, табиийки, бола психологиясига ёмон таъсир кўрсатади.
Шу сабабли айрим ўсмирлар жиззаки, уларга бир гап кам, икки гап кўп бўлиб қолмоқда. Жумладан, турли хил касалликларга, масалан кўриш қобилиятининг пасайишига олиб келмоқда. Бундан ташқари, бугуннинг оналарида шундай бир одат пайдо бўлганки, ёшгина гўдакни ҳам телефон орқали тинчлантиришади. Шу тарзда она уй юмушларини қилиб олади, ёки сериал томоша қилади. Ҳаттоки, боласига меҳр қўшиғи ҳисобланмиш- аллани ҳам “онлайн” эшиттиради. Албатта, булар ҳам кичкинтойга зарарли экани шубҳасиз.
Сўзимиз сўнгида, ота-оналар фарзандлари билан кўпроқ шуғулланишса ва улар тутиб юрган телефонларини тез-тез назорат қилиб туришса, телефондан тўғри фойдаланишни ўргатишса мақсадга мувофиқ бўларди, деймиз. Зеро, келажакда “нимани эксанг шуни ўрасан”.
Комила Ҳайтбаева, ҚДУ 3-босқич талабаси
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
