Uygʻunlik: taʼlim, tarbiya, maʼnaviyat

Hayotda inson uchun shukur qilishga arziydigan neʼmatlar koʻp. Shulardan biri savodga ega ekanliging. Axir dunyoda taʼlim olishga qurbi yetmaydiganlar, moddiy jihatdan qurbi yetsa ham jismonan nogironligi sabab imkonsizlar qancha?! Ayrim davlatlarda esa taʼlim pullik ekanligi hech kimga sir emas.

Shularni inobatga oladigan boʻlsak, mulohaza yuritsak beixtiyor shukur qilasan inson. Bizning jonajon Oʻzbekistonimizda esa taʼlimga eʼtibor-kelajakka eʼtibor sifatida qadrlanadi, davlat siyosati darajasida yuksak eʼtibor beriladi.

Yurtimizda taʼlim sohasida yuz berayotgan oʻzgarishlarb yangilanishlar esa hududlardagi maktablar hayotida, ular faoliyatida yaqqol namoyon boʻladi. Bizning Amudaryo tumanimizda ham ana shu ilgʻor islohotlardan kuch olib faoliyat olib borayotgan, maʼnaviy-marifiy ishlar yaxshi yoʻlga qoʻyilgan maktablarimiz talaygina.

Amudaryo televediniyesi tahririyatining “Yuksak maʼnaviyatli va ahloqli yoshlar – kelajak poydevori” nomli grant loyihasi esa bizni mana shunday namunali ziyo maskanlarining biri tomon chorladi.

Amudaryo tumani Maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimiga qarashli 87-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabi 1989-yilda qurilgan boʻlib 300-oʻringa moʻljallangan. Maktabda bugungi kunda 253 nafar oʻquvchi taʼlim tarbiya olib kelmoqda. Maktabda 31 nafar pedagog xodim faoliyat yuritadi.

Albatta oʻquvchilarning bilim darajasi, darslarni koʻngildagidek oʻzlashtirishi ustozning salohiyatiga bogʻliq. Maktab pedagoglarining 3 nafari oliy toifali, 8 nafari 1-toifali, 8 nafari 2- toifali va 12 nafari mutaxasis toifali oʻqituvchilar hisoblanadi. Pedagoglarda xalqaro va milliy taʼlim sertifikati boʻyicha 4 nafarida sertifikat mavjud boʻlib, 1 ta Rus tili va adabiyoti fanidan xalqaro S1 darajadagi sertifikat, 1 ta Ingliz tili fanidan xalqaro S1 darajadagi sertifikat, 1 ta informatika fanidan xalqaro darajadagi sertifikat va 1 ta Respublika darajasidagi ona tili va adabiyoti fanidan milliy sertifikat mavjud.

Bugungi kun taʼlim tizimi tashabbuskor, kreativ dars oʻtish uslubiga ega va oʻquvchilarning faolligini oshirib, fanga qiziqtira oladigan oʻqituvchilarni taqozo qiladi. Zamon talabi ham shunday. Taʼlim maskani oʻqituvchilari dars jarayonida Davlat taʼlim standartlarini bajarish, oʻquvchilarda bilim malaka va koʻnikmalarni shakllantirish maqsadida interaktiv metodlardan foydalanib har xil rolli oʻyinlar, har xil koʻrgazmali qurollar, elektron doska va proyektordan samarali foydalanib kelmoqda.

Shuningdek, 2022-2023 oʻquv yilida 11-sinf bitiruvchilarini oliy taʼlimga hujjat topshirishi natijasida 23 nafar oʻquvchidan 16 nafari oliy taʼlim muassasalarida talabasi boʻlishga muyassar boʻldilar.

Soʻzimiz avvalida ushbu taʼlim dargohini maʼnaviy-marifiy ishlar yaxshi yoʻlga qoʻyilgan maktab deb aytib oʻtgan edik. Maktabning MMIBDOʻ Mahbuba Madaminova boshchiligida maskanda muntazam ravishda maʼnaviyat tadbirlari oʻtkazilib turiladi.

Shulardan biri yaqindagina amunews.uz tahririyati xodimlari va tumanning bir qator idora tashkilotlari hamkorligida oʻtkazilgan “Erta turmush qurishning oldini olish” mavzusida 87-sonli maktab oʻquvchi qizlari ishtirokidagi targʻibot tadbiri boʻldi. Unda qizlarga erta turmush qurishning va erta tugʻuriqning salbiy oqibatlari boʻyicha zarur tushunchalar berildi.

Ha, “maʼnaviyat” va “marifat”, “taʼlim” soʻzlari har doim yonma yon yuradi. Sababi ular bir-birini toʻldirib keluvchi tushunchalardir. Biz soʻz yuritayotgan taʼlim maskanida esa maʼnaviy ishlar bilan bir qatorda taʼlim sifatiga ham maktab mamuriyati alohida eʼtibor qaratishadi. Bunda, maktabning oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari Farhod Avezovning oʻrni katta. U oʻz faoliyatida maktabda oʻtilayotgan darslarning sifatiga, oʻqituvchilarning zimmasidagi yosh avlodga taʼlim-tarbiya berishdek masʼuliyatga nechogʻlik yondoshayotganiga baho berib, muntazam nazorat qilib boradi. Ana shunday masʼuliyatni his etib, oʻz kasbini chin dildan sevib gʻayrat bilan ishlayotgan pedagoglardan biri maktabning informatika fani oʻqituvchisi Shaxnoza Saidovadir. U bolalarga informatika fanidan saboq beradi. Pedagog oʻquvchilarning darslarni yaxshi oʻzlashtirishiga, kompyuter savodxonligini oshirishga harakat qiladi. Tashrifimiz davomida informatika fani boʻyicha amaliy dars jarayonlarini ham kuzatdik.

Kuzatuvimiz davomida oʻquvchilarning axborot texnologiyalari va IT sohasiga boʻlgan qiziqishlarini ularning darsga naqadar berilib tinglayotganiga guvoh boʻldik.

Kitob insonni yetuklikka chorlaydi. Har qanday taʼlim muassasasining faoliyatida, maʼnaviy hayotida axborot resurs markazlarining yani kutubxonalarning ahamiyati katta. Tuman maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimiga qarashli 87-sonli maktabning kutubxona fondida bugungi kunda 608 nomdagi badiiy adabiyotlar va 6000 dan ortiq darsliklar mavjud. Kutubxona rahbari Gulchehra Davletova esa kutubxonaga aʼzo boʻlish maqsadida kelgan yoki ziyo istab kelgan oʻquvchilarni ochiqyuzlilik bilan qarshi oladi.

Darhaqiqat, kitob hayot yoʻllarimizni yorituvchi ziyoga teng! Buni anglab yetgan maktab oʻquvchilari esa kutubxonadagi kitoblar bilan doʻst tutingan. Maktab oʻquvchilari turli xil tanlovlarda qatnashib, faxrli oʻrinlarni egallab kelishmoqda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining “Davlat tili toʻgʻrisida”gi qonuni qabul qilinganligining 34 yilligi munosabati bilan oʻtkazilgan insholar tanlovida 8-sinf oʻquvchisi Madina Maqsudova 2-oʻrinni, 9-sinf oʻquvchisi Zarnigor Ozodboyeva 3-oʻrinni egallashdi.

“Salomatlik – tuman boylik”. Taʼlim dargohidagi oʻquvchilarning salomatligini maktab hamshirasi Nazokat Sobirova nazorat qilib boradi. Ayniqsa, mavsumiy kasalliklar kuchayishi mumkin boʻlgan ayni kunlarda maktabning tibbiy xodimlarining zimmasidagi masʼuliyat bir muncha yuqori.

Qaysiki jamoada ahillik, ogʻzibirchilik kuchli boʻlsa oʻsha jamoa hamisha gʻolib. Biz tashrif buyurgan 87-sonli maktab jamoasi ham ana shunday bir yoqadan bosh chiqarib, ahillikda faoliyat koʻrsatib kelayotgan maskanlardan biri. Jamoadagi sogʻlom maʼnaviy muhitni esa, maktabning boshlangʻich sinf oʻquvchilaridan tortib yuqori sinf oʻquvchilarigacha tashrifimiz mobaynida bizga yoʻl berib, “Assalomu alaykum”ni kanda qilmaganida yana bir bor angladik.

Haqiqatan, maʼnaviy tarbiyaning ajralmas qismi – salom. Ha, aslida tashrifimizdan maqsad ham maktabning maʼnaviy-maʼrifiy qiyofasini, ibrat boʻlgulik yutuqlarini (faoliyati)ni yuzaga chiqarishdir. Biz esa yurtimizda ana shunday namunali ilm dargohlari koʻpayaverishini tilab, xayrlashdik.

Aziza Madrahimova