KIYINISh MADANIYaTI - ShAXS MAʼNAVIYaTI KOʻZGUSIDIR

Oʻrtacha kattalikdagi xonani toʻldirib oʻtirgan ayollarning suhbatini 17-18 yoshlar atrofidagi qizning baland ovozda:

- Assalomu alaykum, - deb kirib kelishi buzdi.

Ayollar alik olib qiz bilan soʻrashdi.

- Ena, choylaringiz bormi? Issiq choy olib kelaymi? –deya yuzlandi qiz xonadon bekasiga. Keyin xontaxta ustidagi choy qoldiqlarini olib, tozalagan boʻldi. Dasturxon tozalayotib tor shimi, koftasi noqulaylik tugʻdirgani uchunmi, goh oʻtirib, goh enkayib harakatlanar, enkayganida koftasining etagi koʻtarilib, beli koʻrinib turardi.

- Koʻylakda yur, deb necha marta aytaman-ov, gapimga kirmaysan, -dedi bu holdan oʻngʻaysizlangan ena.

- Ena, toʻngmasam boʻldi emasmi? –erkalandi qiz.

Shu bahona suhbat mavzui hozirgi kiyimlarga, kiyinish odobiga koʻchdi.

- Bozorga borib nevaramga bir qalinroq ustki kiyim olib beray, deb u boshidan kirib, bu boshidan chiqdim hamki, koʻnglimga oʻtirguday narsa topmadim. Nuqul odamning belini yopmaydigan kurtkalar. Sotuvchilar hozirgi moda shu, momo, oberavering bolangizga, deb kuladi. Nega endi jonimizni emas, modani oʻylashimiz kerak? –kuyunib soʻzlaydi ulardan biri.

- Hozirgi yoshlarga moda kerak. Sovqotgani bilan ishi yoʻq. Shuning uchun ham yoshlarda kasalliklarga chalinish koʻp uchrayapti.

Har kim oʻz bilganicha fikr bildirayapti. Mening xayolimda esa "toʻngmasam boʻldi emasmi”,-deya erkalanayotgan qiz gavdalanaveradi. Agar shu qizdan:

– Kiyim yana nima uchun kiyiladi? –deya soʻralsa, boshqa javob aytaolmasa ham kerak. Umuman, ustki kiyim odamning avvalo tanasini yopish, qolaversa, issiqdan, sovuqdan asrash uchun kiyilishi lozimligiga keyingi yillarda ayrim yoshlar juda yengil qarashayapti. Chunkiqizlarning yeng oʻrniga bogʻichli, yelkalari ochiq koʻylak, erkaklarning ham yengsiz futbolka, tizzasidan yuqori "shortik”lar kiyib yurganiga koʻzimiz tushadi. Buningdek holatlar sanoqli boʻlsa-da umumnazaridan chetda qolmasligi, yoqimsiz odatlarga chek qoʻyilishiga harakat qilinmogʻi lozim.

Toʻgʻri, hech kimning birovga unday yo bunday kiyin, deyishga haqqi yoʻq. Biroq yarim yalangʻoch kiyinish, oʻta tor kiyimlar avvalo inson sogʻligʻiga zararligini, qolaversa, milliyligimizga zid ekanligini tushuntirish, toʻgʻri yoʻl koʻrsatish orqali taʼsir oʻtkazish mumkin, albatta.

Xalqimizning asrlar davomida shakllangan, milliy qadriyatlar darajasiga koʻtarilgan kiyinish odobiga doir urflari borki, bugungi avlod vakillari ularni har qancha oʻrgansa, ibrat olsa, arziydi. Xususan, kiyimlar badanni yot nigohlardan asrashi uchun, uyga, toʻy-maʼrakaga, ishga kiyishga moʻljallanib sotib olinadi. Va oʻz oʻrnida toza, yaxshi saqlashga ham eʼtibor bilan qaraladi. Bosh kiyim hech qachon yerga qoʻyilmaydi, kiyimni bosib oʻtish odobsizlik sanaladi.

Odatda kiyimlarimiz iqlimga mos, yarashiqli va tabiiy matolardan tikilsa, har kim oʻz gavda tuzilishiga qarab bichim tanlasa, qanday yaxshi. Qisqa qilib aytganda, har bir shaxsning kiyinish madaniyatiga qay tarzda amal qilishi –uning maʼnaviyatini koʻrsatib turuvchi koʻzgudir. Har holda ostona hatlab koʻchaga chiqayotgan odam oʻzi haqida odamlarda yomon taassurotlar qoldirmaslikka, kiyinish odobiga rioya etishga harakat qilmogʻi lozim.

Oygul RAJABOVA.

(Foto - http://www.uza.uz)