KIYINIŞ MADANIYaTI - ŞAXS MAʼNAVIYaTI KÖZGUSIDIR
Örtaça kattalikdagi xonani töldirib ötirgan ayollarning suhbatini 17-18 yoşlar atrofidagi qizning baland ovozda:
- Assalomu alaykum, - deb kirib kelişi buzdi.
Ayollar alik olib qiz bilan söraşdi.
- Ena, çoylaringiz bormi? Issiq çoy olib kelaymi? –deya yuzlandi qiz xonadon bekasiga. Keyin xontaxta ustidagi çoy qoldiqlarini olib, tozalagan böldi. Dasturxon tozalayotib tor şimi, koftasi noqulaylik tuğdirgani uçunmi, goh ötirib, goh enkayib harakatlanar, enkayganida koftasining etagi kötarilib, beli körinib turardi.
- Köylakda yur, deb neça marta aytaman-ov, gapimga kirmaysan, -dedi bu holdan önğaysizlangan ena.
- Ena, töngmasam böldi emasmi? –erkalandi qiz.
Şu bahona suhbat mavzui hozirgi kiyimlarga, kiyiniş odobiga köçdi.
- Bozorga borib nevaramga bir qalinroq ustki kiyim olib beray, deb u boşidan kirib, bu boşidan çiqdim hamki, könglimga ötirguday narsa topmadim. Nuqul odamning belini yopmaydigan kurtkalar. Sotuvçilar hozirgi moda şu, momo, oberavering bolangizga, deb kuladi. Nega endi jonimizni emas, modani öylaşimiz kerak? –kuyunib sözlaydi ulardan biri.
- Hozirgi yoşlarga moda kerak. Sovqotgani bilan işi yöq. Şuning uçun ham yoşlarda kasalliklarga çaliniş köp uçrayapti.
Har kim öz bilganiça fikr bildirayapti. Mening xayolimda esa "töngmasam böldi emasmi”,-deya erkalanayotgan qiz gavdalanaveradi. Agar şu qizdan:
– Kiyim yana nima uçun kiyiladi? –deya söralsa, boşqa javob aytaolmasa ham kerak. Umuman, ustki kiyim odamning avvalo tanasini yopiş, qolaversa, issiqdan, sovuqdan asraş uçun kiyilişi lozimligiga keyingi yillarda ayrim yoşlar juda yengil qaraşayapti. Çunkiqizlarning yeng örniga boğiçli, yelkalari oçiq köylak, erkaklarning ham yengsiz futbolka, tizzasidan yuqori "şortik”lar kiyib yurganiga közimiz tuşadi. Buningdek holatlar sanoqli bölsa-da umumnazaridan çetda qolmasligi, yoqimsiz odatlarga çek qöyilişiga harakat qilinmoği lozim.
Töğri, heç kimning birovga unday yo bunday kiyin, deyişga haqqi yöq. Biroq yarim yalanğoç kiyiniş, öta tor kiyimlar avvalo inson soğliğiga zararligini, qolaversa, milliyligimizga zid ekanligini tuşuntiriş, töğri yöl körsatiş orqali taʼsir ötkaziş mumkin, albatta.
Xalqimizning asrlar davomida şakllangan, milliy qadriyatlar darajasiga kötarilgan kiyiniş odobiga doir urflari borki, bugungi avlod vakillari ularni har qança örgansa, ibrat olsa, arziydi. Xususan, kiyimlar badanni yot nigohlardan asraşi uçun, uyga, töy-maʼrakaga, işga kiyişga möljallanib sotib olinadi. Va öz örnida toza, yaxşi saqlaşga ham eʼtibor bilan qaraladi. Boş kiyim heç qaçon yerga qöyilmaydi, kiyimni bosib ötiş odobsizlik sanaladi.
Odatda kiyimlarimiz iqlimga mos, yaraşiqli va tabiiy matolardan tikilsa, har kim öz gavda tuzilişiga qarab biçim tanlasa, qanday yaxşi. Qisqa qilib aytganda, har bir şaxsning kiyiniş madaniyatiga qay tarzda amal qilişi –uning maʼnaviyatini körsatib turuvçi közgudir. Har holda ostona hatlab köçaga çiqayotgan odam özi haqida odamlarda yomon taassurotlar qoldirmaslikka, kiyiniş odobiga rioya etişga harakat qilmoği lozim.
Oygul RAJABOVA.
(Foto - http://www.uza.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶