Yillar zahmatida toblangan onaxon
Ayoqçi mahallasi, butun Qiliçboy eli Töxta Boltayevani ena, momo deb juda hurmat qilişadi, tez-tez xabar olib, duosini olişga intilişadi. Boisi u bu yil hayotining töqson törtinçi bahorini qarşi oldi. Bir umr muallimlik qilib, hudud bolalariga ziyo ulaşgan, mulohazali, oqil va tadbirli inson, rahmatlik Bobojon Örozmetov bilan ahil yaşab, 9 nafar farzandni elga munosib qilib tarbiyalab, uyli-joyli qilgan. Ularning 7 nafari oliy maʼlumot olib, turli jabhalarda mehnat qilişgan, 100 nafarga yaqin nevara, çevara, evaralarini ham oyoqqa turğizişda farzandlariga kömakdoş bölayotgan tabarruk onaxon.
Enaning ösmirligi uruşdan oldingi qahatçilik yillariga töğri kelgan. Ikkinçi jahon uruşi boşlangaç esa xalqning boşiga tuşgan oğir kunlar zahmatini yoş bölsa-da, kattalar bilan baravar tortgan.
– Öşa vaqtlarda biz yaşagan hudud “Komsomol” kolxozi deb atalar edi. Yurtning alp öğlonlari, oilalarning suyanç ustunlari – erkaklar uruşga safarbar etilgaç, kolxozning dehqonçiligi ayollar va bolalar zimmasiga tuşdi, – yuzlari ğamgin tortib eslaydi momo. – Men ham 12-13 yoşimdan kolxozda işladim. Kuni böyi dalada işlab, qoş qorayganda uyga kelib, bir burda non yeb, yo bir kosa obi yovğon oş içib, yana işga, ariq qaziş, buğdoy yo şoli örimga ketardik. Tongda sal mizğib olib, gohi oç, gohi qornimiz yarim töyib yana işga çiqardik. U paytlarda kolxoz boşliği, brigadirlar bemor bölib yotgan odamlarni ham qöyday haydab kelib işga solardi. Kuzda esa hamma hosilni uruşdagi askarlarga deb oxirgi qopigaça olib ketişardi.
Oldidagi xontaxtaga yopilgan dasturxonni silagança onaxon uzoq öyga toladi. Ehtimol, hayotidagi öşa maşʼum davrlar köz öngida jonlanayotgandir? Axir el qatori u ham ozmunça qiyinçiliklarni boşidan keçirmagan-da. Ayniqsa, akalari uruşga ketgan davrlarda volidasi Rajabbibi ona, opa-singillarining tortgan uqubatlari, tuğişganlaridan qora xat kelgan damlardagi ayriliq azoblari bir umr yodidan çiqmaydi.
Öşanda 1943-yilning qahraton qiş kunlarining biri edi. Kolxoz yeridan ungan don-dun, sabzavotlarni oxirigaça supurib-sidirib olgan mahalliy amaldorlar bu bilan çeklanmay, xonadonlarning öz tomorqasida yetiştirilgan hosiliga ham çang soldi. Ularnikiga navbat kelganida onasi Rajabbibi “Men bolalarimga tuproq yediramanmi, qanday tirikçilik qilaman, bermayman hosilimni”, deb töpolon qilib, tom boşidagi buğdoyini kelguvçilardan asraş uçun şotiga tirmaşayotganida bir bağritoş amaldor devorga qöyilgan şotini toydirib yuborgan. Şunda onasi uç-tört metr balandlikdan şoti bilan birga yiqilib, azob tortib yotganlarini heç unutmaydi. Öşa yillarda xalq rizqini frontga yuborib, oçlikdan bir qiynalsa, mahalliy amaldorlarning zulmi ustiga-ustak bölgan. Yaxşiyam Töxta Boltayevaning uruşga ketgan akalaridan Jumamurod, Safarboylar qaytib kelib, oilaga suyançiq bölişdi.
Eh-hey, Töxta ena eslayversa, uning hayoti dostonlarga ham siğmaydi. Salkam yuz yoş ostonasiga, bugungiday dorilomon kunlarga yetganidan, farzandlar, nevara, çevara, evaralar, butun eli eʼzozida yaşayotganidan quvonib, tinmay şukrona aytadi, elimizning tinçligi, obodligi bardavom bölgay, deb tilaydi. Hamon tetik, fikrlari teran, taqdiridan nolişni bilmaydigan möʼtabar enaning “Sizlar ham mening yoşimga yetgaysizlar”, degan duosidan bizning ham könglimiz toğday kötarildi.
Hamrohlarimiz – “Ayoqçi” mahallasi xotin-qizlar faoli Nigora Polvonova, “Toşqalʼa” mahallasi xotin-qizlar faoli Ravşanoy Tilovboyevalar bilan möʼtabar onaxon huzuridan qaytar ekanmiz, salkam bir asr umr körsa-da, zehni ötkir, fikri teran, özini özi bemalol boşqara oladigan farişta misol momoga çindan-da havasimiz keldi.
Oygul RAJABOVA, Ravşanbek BAHROMOV.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶