GIPERTONIYa KASALLIGI VA UNING OLDINI OLIŞ ÇORALARI
Gipertoniya (qon bosimining tez-tez oşib turişi) köp uçraydigan kasallik bölib, keksa yoşdagi kişilarda, gohida yoşlarda ham kuzatiladi. Klinik keçişiga köra miya, yurak, buyrak faoliyatiga boğliq bölib, şu aʼzolarni işdan çiqaradi. Miyaga aloqador gipertoniya boş miya faoliyatiga salbiy taʼsir qiladi va boş oğrişi, doimiy uyqusizlik, boş aylanişi bilan keçadi. Qon bosimi tez-tez kötarilib, boş miya qon tomirlari qisqarişi natijasida qon aylanişi buziladi.
Yurakka boğliq gipertoniyaga çalinganlar kökrak sohasidagi oğriqdan aziyat çekadi. Jismoniy yoki ruhiy zöriqiş, köp çekiş, öta töyib ovqatlangandan söng oğriq kuçayadi. Natijada stenokardiya, miokard infarkt kuzatiladi. Buyrak faoliyati bilan boğliq gipertoniyada buyrak tomirlarida ateroskleroz röy beradi. Natijada buyrakning surunkali yetişmovçiligi va uremiya avj olib, kasallik uç bosqiçda keçadi. Qon bosimi 160/95dan 170/100 mm. simob ustuniga kötariladi. Bu vaqtda yurak-qon tomir tizimi, buyrak va içki aʼzolar işida jiddiy özgariş bölmaydi. Ikkinçi bosqiçda boş oğriği, boş aylanişi, yurak sohasida oğriq paydo böladi. Bunday paytda bemor şifokorga murojaat etib, dori-darmon içib yurişi, parhez qilişi va ruhiy-hissiy taʼsirlardan saqlanişi lozim.
Uçinçi bosqiçda qon bosimi uzoq vaqt baland böladi. Şu bosqiçda bemorda stenokardiya – miokard infarkt, ötkir yurak yetişmovçiligi, insult yuz beradi va buyrak faoliyati buziladi, köz tubida özgarişlar kuzatiladi.
Uşbu uç bosqiçdagi xastaliklarni yengiş uçun avvalo bemor hamma vaqt şifokor nazoratida bölişi va çuqurlaştirilgan tibbiy körikdan 6 oyda bir marta ötib turişi kerak. Bemor şifokorlar tavsiyalariga amal qilsa, kasallik yomon asoratlarni keltirib çiqarmaydi.
Gipertoniya zöraymasligi uçun bemor asablarining toliqişiga yöl qöymasligi, mehnat va dam olişni töğri rejalaştirişi lozim. Organizmni çiniqtiriş, badantarbiya maşqlarini bajariş, toza havoda sayr qiliş, şuningdek, ovqatlaniş tartibiga rioya qilişi zarur. Çekiş yoki spirtli içimliklar içiş gipertoniyani avj oldirib yuboradi. Bunday salbiy odatlardan bemor özini doim tiyib yurişi şart.
S.AHMEDOVA,
tuman SEO va JSB sanitariya-gigiyena laboratoriyasi şifokor-laboranti.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
