NUKUS ShAHRIDA DONORLAR KUNIGA BAGʻIShLANGAN TADBIR OʻTKAZILDI

Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining Xalqaro Assambleyasida 2005-yilning may oyida dunyo davlatlari sogʻliqni saqlash vazirlari yakdillik bilan begʻaraz qon donorligini qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisidagi taklifni maʼqullagan edi. Shundan buyon har yili 14-iyun — Butunjahon donorlar kuni sifatida keng nishonlanadi. Yurtimizda ham ushbu sanaga bagʻishlangan turli tadbirlar, xayriya aktsiyalari oʻtkazish ezgu anʼanaga aylangan.

Shu munosabat bilan 14-iyun kuni Respublika Qon quyish markazida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tashabbusi bilan “Qon topshir – hayot inʼom et!” xayriya aktsiyasi oʻtkazildi. Aktsiya doirasida dastlab tashrif buyurgan mehmonlarga musiqiy dastur namoyish etildi. Dastur davomida taniqli sanʼatkorlar ijro etgan kuy-qoʻshiqlar barchaga xush kayfiyat, koʻtarinkilik bagʻishladi.

Shundan soʻng, Respublikaning barcha hududlaridan tashrif buyurgan tibbiyot xodimlari va koʻngilli donorlar qon topshirdilar.

Tadbir davomida soʻzga chiqqanlar, insonning hayotini asrab qolish koʻpincha qon quyish jarayoni bilan bogʻliqligini, qon esa kimyo laboratoriyalarida ishlab chiqilmasligi, u inson organizmidagi bebaho neʼmat ekanligini eʼtirof etishdi. Faqat yaxshi insonlarning yordami bilangina ogʻir ahvoldagi bemorlarni hayotga qaytarish, ularning umriga umr qoʻshish mumkinligini aytib, bu borada amalga oshirilayotgan ishlar xususida batafsil maʼlumotlar berishdi.

Taʼkidlanganidek, har bir mamlakat oʻz aholisining qonga boʻlgan talabini qondirish uchun 1000 nafar kishiga donorlar soni 30 nafar va undan ortiq boʻlishi, qon komponentlari bilan taʼminlash uchun esa donorlar soni har 1000 nafar kishiga 10 nafar yoki aholi soniga nisbatan 1 foizni tashkil etishi zarur. Oʻzbekistonda esa bu raqam 5 nafarga toʻgʻri keladi. Agar mazkur koʻrsatkich 10 nafarga oshsa, xalqimizning qonga boʻlgan talabi 100 foizga qoplanadi. Agar 50 nafar odam qon topshirsa, nafaqat talab qondiriladi, balki qon plazmasini qayta ishlash orqali maxsus dori preparatlari tayyorlash mumkin boʻladi.

Shu oʻrinda aytish joizki, 2020-yil yurtimizda 95,5 tonna sof qon tayyorlangan boʻlsa, bu raqam 2019-yilda 96,5 tonna, 2018-yilda esa 85,2 tonnani tashkil etgan. Oʻtgan 2021-yilda esa tibbiyot muassasalariga 113 tonna sifatli qon yetkazib berilgan.

Mamlakatimizda 18 yoshdan 60 yoshgacha, vazni 50 kilogrammdan yuqori, gemoglabin miqdori meʼyorida boʻlgan har bir shaxs donor boʻlishi va yiliga 4-marta qon topshirishi mumkin. Har bir topshirilgan qonning maksimal miqdori 450 millilitrga teng.

Taʼkidlash lozimki, koronavirus pandemiyasi butun dunyoda boʻlgani kabi yurtimizda ham donorlar soni keskin kamayishiga sabab boʻldi. Oqibatda ogʻir bemorlarning donorlik qoniga boʻlgan talabi sezilarli darajada oshdi. Qolaversa, soʻnggi yillarda yurtimizda noyob yurak operatsiyalari, inson tana aʼzolarini koʻchirib oʻtkazish kabi murakkab jarrohlik amaliyotlarining yoʻlga qoʻyilishi hamda xavfli kasalliklar diagnostikasining yaxshilanishi sababli sifatli qon komponentlariga boʻlgan ehtiyoj yanada ortdi.

Respublikamizda oʻz qonini kamida 40-marta, qon komponentlarini 60-marta topshirgan kishilar faxriy donor hisoblanadi. Yurtimizda ana shunday mehrli va qalbi ezgulikka toʻla insonlar “Oʻzbekiston Respublikasi faxriy donori” koʻkrak nishoni va bir yoʻla toʻlanadigan pul mukofoti bilan taqdirlanib kelinmoqda.

Tadbirda ana shunday insonparvarlik yordamini koʻrsatgan ikki nafar yurtdoshlarimizning nomlari tilga olindi va ularga minnatdorchilik bildirildi. Ushbu xayrli aktsiyada koʻngilli talaba-yoshlar ham ishtirok etib, oʻz hissalarini qoʻshishdi.

Ibodulla Nurimbetov, “Qizil yarim oy” jamiyati tuman boʻlimi ijrochi direktori.