QORAQALPOGʻISTON RESPUBLIKASI KONSTITUTsIYaSI – INSON HUQUQLARI KAFOLATI

Keyingi yillarda mamlakatimizda sud-huquq tizimini yanada takomillashtirish, fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish choralarini kuchaytirish, odil sudlovni samarali taʼminlash boʻyicha izchil ishlar amalga oshirilmoqda.

Shuni eʼtirof etish kerakki, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh qomusi – Konstitutsiyasi hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq har bir fuqaro oʻzining huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilish, davlat organlarining, lavozimli shaxslarning, jamoat birlashmalarining noqonuniy xatti-harakatlari ustidan sudga murojaat qilish huquqi kafolatlanadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasida belgilangan meʼyor va printsiplar demokratik huquqiy davlat qurish, inson huquq va erkinliklarini taʼminlashda muhim hujjat boʻlib hisoblanadi.

Ushbu hujjatlarga asoslangan holda fuqarolik ishlari boʻyicha Amudaryo sudi tomonidan 2022-yilning 1-yanvaridan 18-mart holatiga fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini sud orqali himoyalanishini taʼminlash, ishlarni qonunda belgilangan muddatlarda sifatli koʻrib chiqish va aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirish maqsadida targʻibot ishlarini olib borishda bir qancha ishlar amalga oshirildi.

Joriy yilning boshidan buyon 683 ta ish koʻrib, tamomlandi. Shularning 515 tasi boʻyicha hal qiluv qarorlari chiqarilgan va 488 ta ish boʻyicha daʼvo arizalar qanoatlantirilgan, 27 ta ish boʻyicha daʼvo arizalar rad etilgan, 168 ta ish boʻyicha ajrimlar chiqarilgan boʻlib, 3 ta ish yuritishdan tugatilgan, 165 ta ariza koʻrmasdan qoldirilgan.

Fuqarolik ishlarini koʻrish jarayonida taraflar oʻrtasidagi kelishmovchiliklar natijasida kelgusida jinoyat yoki huquqbuzarliklar sodir etilishiga olib kelishi ehtimoli aniqlangan holatlar yoʻq. Buyruq tartibida jami 535 ta arizalar boʻyicha fuqarolik ishlari boʻyicha tuman sudi buyrugʻi chiqarilgan.

Yil boshidan fuqarolik ishlari boʻyicha tuman sudida koʻrib chiqilgan fuqarolik ishlarining 644 tasi daʼvo tartibidagi ishlar, 39 tasi alohida tartibda koʻriladigan, yaʼni yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlarni tasdiqlash, farzandlikka olish, fuqaroning muomala layoqatini yoʻqotgan deb topish boʻyichadir.

Fuqarolarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilishda ularning huquqiy bilimlarini oshirish, mamlakatimizda amal qilayotgan va yangidan qabul qilinayotgan qonunlardan xabardorligini taʼminlash va fuqarolik burchlarini toʻla anglashlariga erishish maqsadida fuqarolik ishlari boʻyicha tuman sudi tomonidan joriy yilimizning shu kunigacha 15 ta targʻibot tadbirlari oʻtkazilib, ularda 204 nafar fuqarolar qamrab olindi.

Keyingi yillarda odil sudlovni amalga oshirish, jarayonlarning shaffofligini taʼminlash va aholining sudlarga ishonchini mustahkam maqsadida sud tomonidan fuqarolik ishlarini sayyor sud majlislarida koʻrish amaliyoti yoʻlga qoʻyildi. Fuqarolik ishlari boʻyicha tuman sudida joriy yilning shu kunigacha 214 fuqarolik ishlari sayyor sud majlislarida koʻrildi va jarayonni keng jamoatchilik kuzatib bordi. Albatta bu sudlar faqat jazolovchi organ emas, balki xalqimizning haqiqiy himoyachisi, suyanchigʻiga aylanishidagi muhim qadamlardan biridir. Bunda 1993-yil 9-aprelda qabul qilingan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyada belgilangan dunyoda umumeʼtirof etilgan tamoyillar, xalqaro huquq normalariga amal qilinadi.

Qayrulla ATAMURATOV, Fuqarolik ishlari boʻyicha tuman sudi raisi.