QORAQALPOĞISTON RESPUBLIKASI KONSTITUTsIYaSI – INSON HUQUQLARI KAFOLATI

Keyingi yillarda mamlakatimizda sud-huquq tizimini yanada takomillaştiriş, fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini işonçli himoya qiliş çoralarini kuçaytiriş, odil sudlovni samarali taʼminlaş böyiça izçil işlar amalga oşirilmoqda.

Şuni eʼtirof etiş kerakki, Özbekiston Respublikasi Boş qomusi – Konstitutsiyasi hamda Qoraqalpoğiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq har bir fuqaro özining huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qiliş, davlat organlarining, lavozimli şaxslarning, jamoat birlaşmalarining noqonuniy xatti-harakatlari ustidan sudga murojaat qiliş huquqi kafolatlanadi.

Qoraqalpoğiston Respublikasi Konstitutsiyasida belgilangan meʼyor va printsiplar demokratik huquqiy davlat quriş, inson huquq va erkinliklarini taʼminlaşda muhim hujjat bölib hisoblanadi.

Uşbu hujjatlarga asoslangan holda fuqarolik işlari böyiça Amudaryo sudi tomonidan 2022-yilning 1-yanvaridan 18-mart holatiga fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini sud orqali himoyalanişini taʼminlaş, işlarni qonunda belgilangan muddatlarda sifatli körib çiqiş va aholining huquqiy madaniyatini yuksaltiriş maqsadida tarğibot işlarini olib borişda bir qança işlar amalga oşirildi.

Joriy yilning boşidan buyon 683 ta iş körib, tamomlandi. Şularning 515 tasi böyiça hal qiluv qarorlari çiqarilgan va 488 ta iş böyiça daʼvo arizalar qanoatlantirilgan, 27 ta iş böyiça daʼvo arizalar rad etilgan, 168 ta iş böyiça ajrimlar çiqarilgan bölib, 3 ta iş yuritişdan tugatilgan, 165 ta ariza körmasdan qoldirilgan.

Fuqarolik işlarini köriş jarayonida taraflar örtasidagi kelişmovçiliklar natijasida kelgusida jinoyat yoki huquqbuzarliklar sodir etilişiga olib kelişi ehtimoli aniqlangan holatlar yöq. Buyruq tartibida jami 535 ta arizalar böyiça fuqarolik işlari böyiça tuman sudi buyruği çiqarilgan.

Yil boşidan fuqarolik işlari böyiça tuman sudida körib çiqilgan fuqarolik işlarining 644 tasi daʼvo tartibidagi işlar, 39 tasi alohida tartibda köriladigan, yaʼni yuridik ahamiyatga ega bölgan faktlarni tasdiqlaş, farzandlikka oliş, fuqaroning muomala layoqatini yöqotgan deb topiş böyiçadir.

Fuqarolarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qilişda ularning huquqiy bilimlarini oşiriş, mamlakatimizda amal qilayotgan va yangidan qabul qilinayotgan qonunlardan xabardorligini taʼminlaş va fuqarolik burçlarini töla anglaşlariga erişiş maqsadida fuqarolik işlari böyiça tuman sudi tomonidan joriy yilimizning şu kunigaça 15 ta tarğibot tadbirlari ötkazilib, ularda 204 nafar fuqarolar qamrab olindi.

Keyingi yillarda odil sudlovni amalga oşiriş, jarayonlarning şaffofligini taʼminlaş va aholining sudlarga işonçini mustahkam maqsadida sud tomonidan fuqarolik işlarini sayyor sud majlislarida köriş amaliyoti yölga qöyildi. Fuqarolik işlari böyiça tuman sudida joriy yilning şu kunigaça 214 fuqarolik işlari sayyor sud majlislarida körildi va jarayonni keng jamoatçilik kuzatib bordi. Albatta bu sudlar faqat jazolovçi organ emas, balki xalqimizning haqiqiy himoyaçisi, suyançiğiga aylanişidagi muhim qadamlardan biridir. Bunda 1993-yil 9-aprelda qabul qilingan Qoraqalpoğiston Respublikasi Konstitutsiyada belgilangan dunyoda umumeʼtirof etilgan tamoyillar, xalqaro huquq normalariga amal qilinadi.

Qayrulla ATAMURATOV, Fuqarolik işlari böyiça tuman sudi raisi.