ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ КОНСТИТУЦИЯСИ – ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ КАФОЛАТИ

Кейинги йилларда мамлакатимизда суд-ҳуқуқ тизимини янада такомиллаштириш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш чораларини кучайтириш, одил судловни самарали таъминлаш бўйича изчил ишлар амалга оширилмоқда.

Шуни эътироф этиш керакки, Ўзбекистон Республикаси Бош қомуси – Конституцияси ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Конституциясига мувофиқ ҳар бир фуқаро ўзининг ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг, лавозимли шахсларнинг, жамоат бирлашмаларининг ноқонуний хатти-ҳаракатлари устидан судга мурожаат қилиш ҳуқуқи кафолатланади.

Қорақалпоғистон Республикаси Конституциясида белгиланган меъёр ва принциплар демократик ҳуқуқий давлат қуриш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлашда муҳим ҳужжат бўлиб ҳисобланади.

Ушбу ҳужжатларга асосланган ҳолда фуқаролик ишлари бўйича Амударё суди томонидан 2022 йилнинг 1 январидан 18 март ҳолатига фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини суд орқали ҳимояланишини таъминлаш, ишларни қонунда белгиланган муддатларда сифатли кўриб чиқиш ва аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш мақсадида тарғибот ишларини олиб боришда бир қанча ишлар амалга оширилди.

Жорий йилнинг бошидан буён 683 та иш кўриб, тамомланди. Шуларнинг 515 таси бўйича ҳал қилув қарорлари чиқарилган ва 488 та иш бўйича даъво аризалар қаноатлантирилган, 27 та иш бўйича даъво аризалар рад этилган, 168 та иш бўйича ажримлар чиқарилган бўлиб, 3 та иш юритишдан тугатилган, 165 та ариза кўрмасдан қолдирилган.

Фуқаролик ишларини кўриш жараёнида тарафлар ўртасидаги келишмовчиликлар натижасида келгусида жиноят ёки ҳуқуқбузарликлар содир этилишига олиб келиши эҳтимоли аниқланган ҳолатлар йўқ. Буйруқ тартибида жами 535 та аризалар бўйича фуқаролик ишлари бўйича туман суди буйруғи чиқарилган.

Йил бошидан фуқаролик ишлари бўйича туман судида кўриб чиқилган фуқаролик ишларининг 644 таси даъво тартибидаги ишлар, 39 таси алоҳида тартибда кўриладиган, яъни юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни тасдиқлаш, фарзандликка олиш, фуқаронинг муомала лаёқатини йўқотган деб топиш бўйичадир.

Фуқароларнинг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишда уларнинг ҳуқуқий билимларини ошириш, мамлакатимизда амал қилаётган ва янгидан қабул қилинаётган қонунлардан хабардорлигини таъминлаш ва фуқаролик бурчларини тўла англашларига эришиш мақсадида фуқаролик ишлари бўйича туман суди томонидан жорий йилимизнинг шу кунигача 15 та тарғибот тадбирлари ўтказилиб, уларда 204 нафар фуқаролар қамраб олинди.

Кейинги йилларда одил судловни амалга ошириш, жараёнларнинг шаффофлигини таъминлаш ва аҳолининг судларга ишончини мустаҳкам мақсадида суд томонидан фуқаролик ишларини сайёр суд мажлисларида кўриш амалиёти йўлга қўйилди. Фуқаролик ишлари бўйича туман судида жорий йилнинг шу кунигача 214 фуқаролик ишлари сайёр суд мажлисларида кўрилди ва жараённи кенг жамоатчилик кузатиб борди. Албатта бу судлар фақат жазоловчи орган эмас, балки халқимизнинг ҳақиқий ҳимоячиси, суянчиғига айланишидаги муҳим қадамлардан биридир. Бунда 1993 йил 9 апрелда қабул қилинган Қорақалпоғистон Республикаси Конституцияда белгиланган дунёда умумэътироф этилган тамойиллар, халқаро ҳуқуқ нормаларига амал қилинади.

Қайрулла АТАМУРАТОВ, Фуқаролик ишлари бўйича туман суди раиси.