31-avgust – QATAĞON QURBONLARINI YoD ETIŞ KUNI
Aybsiz aybdor
bölgan bobolarim
Men öz qiziqişlarim, qolaversa, bundan bir neça yil avval vafot etgan katta otam (bobom) çoyköllik Qodir bobo Eşçan öğlining aziz xotirasi hurmati – qatağon qurbonlari tarixini qisman örgandim va bildimki, bobom – Qodir bobo Eşçanovning otasi Eşçan Boboniyoz öğli Dösmanov ham ana şu qora röyxatga tuşganlardan biri bölgan. Xorazm viloyatining Manğit tumanida tuğilib ösgan Eşçan bobomizning aybi nima ediki u 1937-yilgi qatağon siyosati qurboniga aylangan. 1937-yilning 12 sentyabridan to 1938-yilning 16-fevraligaça Xorazm viloyatining sobiq Manğit tumani hududidan 82 nafar yurtdoşlarimiz qamalgan, otilgan va turli darajadagi qamoq azoblariga giriftor etilganlar. Ular qatorida mening katta bobom Eşçan Boboniyoz öğli Dösmanov ham bor edi. Xöş, bobomizning aybi nima edi?
Eşçan boboning aybi – boy bölgani, uyiga baxşi va oxunlarni taklif etib, qissaxonlik, dostonxonlik, ğazalxonlik qilgani va eşigida suruvli qöy-qözisi-yu 40-50 ta mol-holi, suv çiqaradigan çiğirlari, yer-mulki bölgani uçun "xalq duşmani” tamğasi bosilgan. Vaholanki Eşçan bobo bolalari tinçligini öylab, barça boyligini öz ixtiyori bilan hukumatga topşirib, kolxozga aʼzo bölsa-da, 1937-yilning 7-dekabr kuni MTLga hukm qilingan 16 nafar begunoh insonlar qatorida qatağon qilingan. Bu haqda xorazmlik tarixçilar Umid Bekmuhammad va Rustambek Şamsutdinovlarning "Yangi asr avlodi” naşriyotida, 2014-yilda çop etilgan "Qatağon qurbonlari” xotira kitobida şarh etilgan. Faqat bizning qişloqdan önlab ana şunday begunoh insonlar bobom kabi tuhmat qurboni bölganini öylasam, bugungi kunda mustaqil mamlakatimizda kundan-kunga boy-badavlat bölib borayotgan xalqimizning obod hayotini körib, quvonib ketaman.
Men mustaqillik farzandiman, mustaqillik tengdoşiman. Sobiq ittifoq haqidagi tarixiy haqiqatlarni videofilmlar, kattalarning xotiralari orqali körib, eşitib, dahşatga tuşib ketaman. Va istaymanki, millatimiz boşiga qatağon qurbonlariboşiga tuşgan körguliklar aslo tuşmasin.
Feruza Qodirova.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
