31-avgust – QATAGʻON QURBONLARINI YoD ETISh KUNI
Aybsiz aybdor
boʻlgan bobolarim
Men oʻz qiziqishlarim, qolaversa, bundan bir necha yil avval vafot etgan katta otam (bobom) choykoʻllik Qodir bobo Eshchan oʻgʻlining aziz xotirasi hurmati – qatagʻon qurbonlari tarixini qisman oʻrgandim va bildimki, bobom – Qodir bobo Eshchanovning otasi Eshchan Boboniyoz oʻgʻli Doʻsmanov ham ana shu qora roʻyxatga tushganlardan biri boʻlgan. Xorazm viloyatining Mangʻit tumanida tugʻilib oʻsgan Eshchan bobomizning aybi nima ediki u 1937-yilgi qatagʻon siyosati qurboniga aylangan. 1937-yilning 12 sentyabridan to 1938-yilning 16-fevraligacha Xorazm viloyatining sobiq Mangʻit tumani hududidan 82 nafar yurtdoshlarimiz qamalgan, otilgan va turli darajadagi qamoq azoblariga giriftor etilganlar. Ular qatorida mening katta bobom Eshchan Boboniyoz oʻgʻli Doʻsmanov ham bor edi. Xoʻsh, bobomizning aybi nima edi?
Eshchan boboning aybi – boy boʻlgani, uyiga baxshi va oxunlarni taklif etib, qissaxonlik, dostonxonlik, gʻazalxonlik qilgani va eshigida suruvli qoʻy-qoʻzisi-yu 40-50 ta mol-holi, suv chiqaradigan chigʻirlari, yer-mulki boʻlgani uchun "xalq dushmani” tamgʻasi bosilgan. Vaholanki Eshchan bobo bolalari tinchligini oʻylab, barcha boyligini oʻz ixtiyori bilan hukumatga topshirib, kolxozga aʼzo boʻlsa-da, 1937-yilning 7-dekabr kuni MTLga hukm qilingan 16 nafar begunoh insonlar qatorida qatagʻon qilingan. Bu haqda xorazmlik tarixchilar Umid Bekmuhammad va Rustambek Shamsutdinovlarning "Yangi asr avlodi” nashriyotida, 2014-yilda chop etilgan "Qatagʻon qurbonlari” xotira kitobida sharh etilgan. Faqat bizning qishloqdan oʻnlab ana shunday begunoh insonlar bobom kabi tuhmat qurboni boʻlganini oʻylasam, bugungi kunda mustaqil mamlakatimizda kundan-kunga boy-badavlat boʻlib borayotgan xalqimizning obod hayotini koʻrib, quvonib ketaman.
Men mustaqillik farzandiman, mustaqillik tengdoshiman. Sobiq ittifoq haqidagi tarixiy haqiqatlarni videofilmlar, kattalarning xotiralari orqali koʻrib, eshitib, dahshatga tushib ketaman. Va istaymanki, millatimiz boshiga qatagʻon qurbonlariboshiga tushgan koʻrguliklar aslo tushmasin.
Feruza Qodirova.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
