Qişloq xöjaligi: barqaror rivojlaniş yölida
Istiqlol yillarida amalga oşirilayotgan agrar sohadagi çuqur islohotlar qişloq xöjalik korxonalari va xöjaliklarining şakli hamda mazmun-mohiyatini tubdan özgartirib yubordi, xöjaliklarning faoliyat va boşqaruv mexanizmlari yangilandi.
Jamoa va şirkat xöjaliklari örniga fermer xöjaliklari taşkil etilib, faoliyat boşladi va qişloq xöjaligida mulkdorlar sinfi şakllanib, yer öz egasini topdi.
Ötgan yillar davomida fermer xöjaliklarida yetiştirilayotgan paxta, ğalla xom-aşyolarini, meva, poliz va sabzavot mahsulotlarini, şuningdek, parrandaçilik, çorvaçilik, baliqçilik va asalariçilik mahsulotlarini yildan-yilga köpaytirişning intensiv rivojlaniş yöli tutilmoqda.
Muhtaram Prezidentimizning 2012-yil 22-oktyabrdagi "Özbekistonda fermerlik faoliyatini taşkil qilişni yanada takomillaştiriş va uni rivojlantiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Farmoniga muvofiq Respublikamizda, viloyatlar va tumanlarda faoliyat olib borayotgan fermer xöjaliklarining işini muvofiqlaştirib boriş hamda aniq maqsadlarga yönaltirib turiş uçun Fermerlar Kengaşlari taşkil qilindi.
Mazkur Farmonga asosan Amudaryo tumani Fermerlar Kengaşi taşkil qilinib, 2013-yil boşida dastur qabul qilindi va şu asosda tumanimizda faoliyat olib borayotgan 278 ta fermer xöjaligidan 197 tasi köp tarmoqli fermerlar deb topildi. Bularda 8 ta yönalişda 204 ta loyiha işlab çiqildi va bu loyihalarni amalga oşiriş uçun fermer xöjaliklari hisobidan 2 mlrd. 104 mln. 800 ming söm, bank krediti hisobidan 1 mlrd. 20 mln. söm, jami 3 mlrd. 124 mln. 500 ming söm mablağ sarflandi. Natijada 886 ta iş örinlari yaratildi. 2014-yilda yangi 52 ta fermer xöjaliklari köp tarmoqli xöjaliklarga aylantirilib, ular safi 249 taga yetdi.
Sönggi yillarda intensiv mevali boğlar barpo etiş sari dadil qadamlar taşlanmoqda. Ayni kunda 25 gektarga yaqin serhosil pakana böyli yangi olma boğlari yaratildi. Yangi boğlar özining dastlabki hosilini bera boşladi.
Meva-sabzavot mahsulotlarini qiş va bahor oylarida ham sifatli saqlaş uçun köp siğimli zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan omborxonalar işlab turibdi va yangilarini quriş işlari möljallanmoqda.
Bugungi kunda dasturxonimizni çorvaçilik, parrandaçilik va baliqçilik mahsulotlarisiz tasavvur qiliş qiyin. "Tölqin” ovuli hududidan işbilarmon tadbirkor aka-uka Şuhrat va Islom Matkarimovlar "Amudaryo sohili” fermer xöjaligini köp tarmoqli fermer xöjaligiga aylantirib, paxtaçilik, ğallaçilik, pillaçilik, çorvaçilik, servis xizmatini va baliqçilik sohalarini rivojlantirişga hissa qöşmoqda.
Erkin Rasulov rahbarligidagi "Amudaryo Panaşam” köp tarmoqli fermer xöjaligida olib borilayotgan ibratli işlar ham tahsinga loyiqdir.
Bu fermer xöjaligida paxta, ğalla va pillaçilikdan taşqari asalariçilikni rivojlantiriş yaxşi yölga qöyilgan, şuningdek izlanuvçan va tinib-tinçimas Erkin Rasulov ötgan 2013-yilda mahsuldor tovuqlarni köpaytirişni yölga qöyiş maqsadida zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan yangi parrandaçilik korxonasini taşkil qildi va parranda göşti yetiştirişni yölga qöydi.
Xullas, tumanimizda köp tarmoqli fermer xöjaliklarini rivojlantiriş böyiça dastlabki dadil qadamlar qöyilmoqda. Fermerlarimiz öz dalalarida yetiştirilayotgan mahsulot turlarini yanada köpaytiriş, servis xizmatlarini yölga qöyişni zamon talabi deb bilib, şu asosda faoliyat olib bormoqdalar.
Joriy yilda pillakorlarimiz 267 tonnadan ortiq "kumuş tola”, ğallakorlarimiz esa davlat xazinasiga 6 ming tonnadan ziyod "qirmizi don” yetkazib berdilar. Ğallasiz nonni va nonsiz tökin dasturxonni tasavvur qilib bölmaydi. Farovon turmuşimiz asosi ham mana şu tökin dasturxonimizdir. Sohadagi islohotlar natijasida Özbekistonimiz nafaqat ğalla mustaqilligiga erişdi, balki, çetga ğalla eksport qiliş salohiyatiga ham ega böldi.
Sohadagi eng quvonarli natijani paxtakorlarimiz körsatişmoqda. Tumanimizda har yili 40 ming tonna atrofida paxta yetiştirilib, davlat xazinasiga topşiriladi. Eng muhimi, bir neça yillardan beri tumanimiz davlatga paxta sotiş böyiça şartnomaviy rejasini Qoraqalpoğiston Respublikasida birinçi, mamlakatimizda ham birinçilar qatorida ado etmoqda.
Qişloq xöjaligi sohasi yuqori unumli texnika va agregatlar bilan taʼminlanib, yonilği-moylaş materiallarining yetarli miqdordagi zahirasi yaratilgani, yer unumdorligini oşiriş maqsadida tuproqqa organik va mineral öğitlar bilan agrotexnika talablari darajasida işlov berilgani, zararkunandalarga qarşi kuraşiş işlari samarali yölga qöyilgani ham paxtakorlarimiz yutuğining asosi bölmoqda.
Bir söz bilan aytganda, tumanimiz hokimi rahbarligida qişloq xöjaligi mahsulotlarini yetiştiriş borasida öziga xos tizim yaratilgani amudaryolik dehqonlarni, fermerlarni Özbekiston miqyosida tanitmoqda.
Mamlakatimiz oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlaş eng asosiy masalalardan biri hisoblanadi. Muhtaram Prezidentimiz Islom Karimovning "Özbekistonda oziq-ovqat dasturini amalga oşirişning muhim zahiralari” mavzusidagi xalqaro konferentsiyaning oçiliş marosimidagi maʼruzasida taʼkidlaganidek: "Yer yuzi aholisining tez köpayib borayotgani bilan oziq-ovqat mahsulotlari işlab çiqariş hajmining ösiş imkoniyatlari çeklangani örtasidagi tafovut oziq-ovqat dasturini hal etiş masalasi yildan-yilga keskinlaşib borayotganining asosiy sababidir”. Şunday bir şaroitda oziq-ovqat mahsulotlari işlab çiqarişni kengaytiriş, çorvaçilik, parrandaçilik, baliqçilik va asalariçilik kabi sohalarni rivojlantiriş muhim ahamiyat kasb etadi. Tumanimizda bu borada ham ijobiy körsatkiçlarga erişilmoqda. Barça imkoniyatlarni safarbar etgan holda har yili 8080 tonna göşt, 29198 tonna sut, 131 tonna baliq, 47 tonna asal, 33738 tonna meva-sabzavot, 819 tonna uzum yetiştirilmoqda. Bu esa aholi dasturxonining tökinligini taʼminlaş va turmuş farovonligini yanada yaxşilaşda muhim omil bölmoqda.
Qolaversa, yerning hosildorligini oşirişda yana bir omil borki, usiz baland xirmon haqida öylaş örinsiz. Bu – yerlarning meliorativ holatini yaxşilaş masalasidir.
Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 29 oktyabrdagi "Yerlarning meliorativ holatini yaxşilaş tizimini tubdan takomillaştiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Farmoni asosida 2008-2012-yillar uçun davlat dasturi işlab çiqildi. Dasturga asosan 2008-2012-yillar davomida tumanimizda 1218,7 km. uzunlikdagi kollektor-drenaj tarmoqlarida 8 mlrd. 63 mln. sömlik taʼmirlaş-tiklaş hamda rekonstruktsiya işlari olib borildi.
Prezidentimizning 2013-yil 19-apreldagi "2013-2017 yillar davrida yerlarning meliorativ holatini yanada yaxşilaş va suv resurslaridan oqilona foydalaniş böyiça kelgusidagi çora-tadbirlar töğrisida”gi qarori böyiça tumanimizda 92,5 km. uzunlikdagi kollektor-drenaj tarmoqlarida rekonstruktsiya, 1508,2 km. uzunlikdagi obʼektlarda taʼmirlaş va tiklaş hamda 29,5 km. uzunlikdagi obʼektlarda yangidan quriş işlarini bajariş, umumiy qiymati 22 mlrd. 579 mln. sömlik mablağ evaziga yerlarning meliorativ holatini yanada yaxşilaş rejalaştirilmoqda.
Aytiş kerakki, mustaqillikdan oldin yer osti suvlari sathi 1,40 m.ni taşkil qilgan bölsa, bugungi kunda bu körsatkiç 1,80 m.ni taşkil qilmoqda.
Bularning barçasi agrar sohani yanada rivojlantiriş, tumanimizni boğ-roğlarga aylantiriş, bir söz bilan aytganda, yerlarning hosildorlik darajasining yanada oşişiga, aholi turmuşining farovon bölişiga zamin yaratadi.
Otaxon QURBONIYoZOV,
tuman fermerlar
Kengaşi raisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶