OĞIR JINOYaTGA OĞIR JAZO TAYINLANADI
Özganing mulkini talon-taroj qiliş, yaʼni talonçilik ham oğir jinoyat hisoblanadi. Talonçilik oşkora yoki yaşirin ravişda sodir etilişi mumkin. Agar aybdor jabrlanuvçilar yoki boşqa şaxslar köz öngida talonçilik qilayotganligini va ular aybdorning harakatlari xususiyatini tuşunayotganligini bila turib, talonçilikni amalga oşirsa, u oşkora deb hisoblanadi. Agar talon-taroj qilinganligini odamlar sezmasalar yoxud buyum olinganligi faktini köra turib, uni qonuniy hisoblasalar va aybdor ham şunga umid qilgan bölsa, u holda talonçilikni oşkora deb tan olinişi mumkin emas.
Yaşirin ravişda boşlangan talon-taroj baʼzan özgalar mulkini oçiqdan-oçiq egallaşga aylanib ketadi. Bunday hollar, mulkni egallaş jarayonida jinoyatçini sezib qolişganida, lekin jinoyatçi buni tan olmay, öz harakatlarini davom ettirib, mulkni oşkora egallab olganda sodir böladi. Talonçilik mulkdorga mulkiy zarar yetkazişdek ijtimoiy xavfli oqibatlar keltirib çiqaradi. Mulkni amalda egallab oliş, yaʼni jinoyatçida talon-taroj qilingan narsadan foydalaniş imkoniyati paydo bölişi vaqtidan boşlab, bu jinoyat tugallangan hisoblanadi.
Talonçilik uçun Özbekiston Respublikasi JKning 166-moddasida javobgarlik masalasi belgilangan. Bunda talonçilikning kvalifikatsiya tarkibi soğliq va hayot uçun xavfli bölmagan zörlik işlatiş, yoxud şunday zörlik işlatiş bilan qörqitiş kabi öziga xos belgini öz içiga oladi. Xuddi jismoniy zörlik kabi, jismoniy zörlik işlatiş bilan qörqitiş orqali ruhiy zörlik ham talonçilikning kvalifikatsiya belgisi hisoblanadi.
Talonçilikda zörlik mulkdorga, şuningdek, real holda yoki aybdorning fikriça, talon-taroj qilişga tösqinlik qiluvçi boşqa şaxslarga nisbatan ham işlatilişi mumkin. Insonga nisbatan zörlik işlatiş yoki zörlik işlatiş bilan qörqitiş Talonçilik turining mohiyatini özgartiradi. Bunday hollarda jinoyat 2 obʼektli bölib qoladi: mulk munosabatlari bilan birga soğliq, şaxsiy erkinlikni va badan daxlsizligini taʼminlovçi ijtimoiy munosabatlarga zarar yetadi yoki ularga bevosita xavf tuğiladi.
Özbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 166-moddasiga köra talonçilik, yaʼni özganing mulkini oçiqdan-oçiq talon-taroj qilganlik uçun uç yilgaça axloq tuzatiş işlari, ikki yildan beş yilgaça ozodlikni çeklaş, beş yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş yoki tegişli qismlarga köra ön yildan ön beş yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
S.Davletmuradov, Qoraqalpoğiston Respublikasi sudi sudyasi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶