BANKROTLIK TOʻGʻRISIDAGI IShLAR IQTISODIY SUDDA KOʻRILADI

Bankrotlik atamasi – italyan tilidan kelib chiqib, «singan kursi» maʼnosini anglatadi. Bankrotlik, yaʼni sinish deyilganida fuqaro, korxona, firma yoki bankning mablagʻi yetishmaganligidan oʻz majburiyatlari boʻyicha qarzlarni toʻlashga qurbi yetmasligi, qarzdorning majburiyatlari mol-mulkidan oshib ketganligi sababli tovarga haq toʻlash yuzasidan kreditorlarning talablarini qondirishga, byudjetga va boshqa fondlarga majburiy toʻlovlarni taʼminlashga qodir emasligi tushuniladi. 

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy protsessual kodeksining 25-moddasida bankrotlik toʻgʻrisidagi ishlar iqtisodiy sudga taalluqli ekanligi koʻrsatilgan.

Oʻzbekiston Respublikasining «Bankrotlik toʻgʻrisida»gi Qonuni 6-moddasiga asosan iqtisodiy sudga qarzdorni bankrot deb topish toʻgʻrisidagi ariza bilan qarzdor, kreditor va prokuror murojaat qila oladi. Majburiy toʻlovlar boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganligi munosabati bilan qarzdorning bankrotligi toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatish haqidagi ariza bilan iqtisodiy sudga qarzdor, prokuror, soliq xizmati organlari, shuningdek, ustav fondida davlat ulushiga ega boʻlgan va pul majburiyatlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi oldida qarzi boʻlgan yuridik shaxslarga nisbatan bankrotlik toʻgʻrisidagi ishlar buyicha davlat organi va uning hududiy organlari murojaat qilish huquqiga ega. Qarzdorda bankrotlik alomatlari mavjud boʻlsa, ish iqtisodiy sud tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin.

Bankrotlik toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha davlat organi, shuningdek, davlat soliq xizmati organi va prokurorning qarzdorni bankrot deb topish haqidagi arizalari iqtisodiy sudlar tomonidan davlat boji toʻlovisiz ish yuritishga qabul qilinadi. Sud tomonidan ariza qanoatlantirilgan taqdirda davlat boji qarzdordan undirish orqali qoplanadi.

Belgilangan tartibda va miqdorda pochta harajatlari qoplanganligini tasdiqlovchi hujjatlar taqdim etilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy protsessual kodeksi 155-moddasi birinchi qismining 6-bandiga asosan ariza va unga ilova qilingan hujjatlar qaytariladi.

Sudya qarzdorni bankrot deb topish toʻgʻrisidagi arizani Oʻzbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi talablariga rioya etilgan holda berilgan boʻlsa oʻz ish yurituviga qabul qilinishi va sud kuzatuvni joriy etish va muvaqqat boshqaruvchini tayinlash toʻgʻrisida ajrim chiqarishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, bankrotlik toʻgʻrisidagi ishlarning bankrotlik holatining vujudga kelish sabablari chuqur sinchkovlik bilan iqtisodiy sudlarda koʻrib chiqilishi tartibi ommaga keng yoritilib borilishi, harakatdagi korxonalar inqirozining oldini olishga zamin boʻlib xizmat qiladi.

B.Bekmurodov, Beruniy tumanlararo Iqtisodiy sudi sudyasi.

Q.O.Xojamurodov, Beruniy tumanlararo Iqtisodiy sudi sudyasi.