OILADA ŞAXSLAPAPO MUNOSABATLAP
Insonning inson bölib şakllanişida, aqlan soğlom, jismonan yetuk, hayotda öz örini topişida, ijtimoiy-iqtisodiy, huquqiy va maʼnaviy munosabatlarini yölga qöyişda oila asosiy örinni egallaydi. Vatan - ostonadan boşlanadi. Şunday ekan, oilada farzand tarbiyasi murakkab jarayondir.
Oiladagi şaxslararo munosabatlar eng avvalo muloqot madaniyati jarayonida namoyon böladi. Şunday ekan, biz ota-onalar farzandlarimizdan avval tarbiyani özimizdan boşlaşimiz kerak. Har bir ota-ona farzandi aqlli, bilimli, mehnatsevar, imon-eʼtiqodli, xuşmuomala, odobli, sadoqatli, komil inson bölib ulğayişini xohlaydi. Özbekiston xalq yozuvçisi Ötkir Hoşimov aytganlariday: “Bir közgu borligini, biz unga har kuni qaraşimizni va bu közguda özimizning xato va kamçiliklarimizni körişimizni, bu közgu esa siz-u bizning farzandlarimiz” ekanligini unutmasligimiz kerak.
Şuning uçun ham dono xalqimiz “Quş – uyasida körganini qiladi” deyişgan. Afsuski, ota-onalar farzand tarbiyasida bir qança hato va kamçiliklarga yöl qöyadilar. Agar farzandi xato qilib qöysa ota-ona nima deyişini bilasizmi?
“Men senga aytdimmi! Qölingdan heç narsa kelmaydi! Qaçongaça sening ketingda men yurişim kerak? Qölingdan kelmasa, aralaşma! Bir işni eplab bajara olmaysan!” - va hakazo. Bu bizning farzand tarbiyasida yöl qöygan xatolarimizning körinmas bir qismidir. Bu bilan biz farzandimizning öziga bölgan işonçini susaytiryapmiz. Bilingki, bolani erkin va öz xohişi bilan biror narsa qilişidan yuqoridagi kabi tösişimiz oqibatida uni körqoq va qul darajasigaça tuşirib qöyamiz.
Şuni unutmaslik kerakki, farzandingiz bilan muloqot eşiklari yopilsa – u qöpollikni örganadi. Yoki farzandingiz köp tanqid qilinsa – u tergaşni örganadi. Bordi-yu, köp qarşilik körsataversangiz – bolada uruşqoqlik, jahldorlik holatlari namoyon böladi. Farzandingizga nisbatan sizda işonç hissi yopilsa – odamovilikni va yolğon gapirişni örganayotganini sezasiz.
Agar farzandingiz köp mazax qilinsa – u tortinçoq va erkin muloqot qilaolmaydigan bölib ösadi. Aksinça, farzandingizni mehr-muhabbat bilan tarbiyalasangiz, undan ham sizga mehr-muhabbat qaytadi va oçiq köngillikni örganadi. Şu barobarida farzandingiz bilan örtangizda muloqot eişklari oçiladi va u kelajakka işonç bilan yaşaydi.
Farzandlar öz ota-onalarining köp xislatlarini oladilar, çunki har bir farzand ota-onalariga taqlid qiladi. Şunday ekan, biz kelajak avlodni tarbiyalaşda yöl qöygan xato va kamçiliklarimiz ustida biroz öylab köraylik. Farzandingiz xato qilsa, unga odatiy holat sifatida qarab, uni tuşunişga va bu işni bajara olişiga hamda öziga bölgan işonçni uyğotişga yordam beraylik.
Nigoraxon Safarova, 84-sonli maktab öqituvçisi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶