BIZDAN QARZDORSIZ, KITOBXON!
Respublikamizning barça joylaridagi kabi bizning tumanimizda ham aholining madaniy hordiq çiqarişlari uçun barça imkoniyatlar yaratib qöyilgan. Madaniy dam olişning eng aʼlo turi – bu kitob öqişdir. Insonga heç bir narsa kitobçalik maʼnaviy boylik ato etolmaydi. Tumanimizning barça hududlarida sara adabiyotlarga ega bölgan kutubxonalar muntazam işlab turibdi. Kitobxonlar bu yerdagi jahon adabiyoti durdonalaridan olib öqib maʼnaviy oziq olişlari mumkin.
Tumanimizdagi “Jayxun ilhomlari” nodavlat notijorat taşkilotiga qaraşli kutubxonada hozirgi kunda tört yarim mingdan ziyod turli janrlardagi adabiyotlar mavjud. Ular orasida çet el yozuvçilarining asarlari bilan bir qatorda özbek, rus, qozoq, qoraqalpoq, turkman tillaridagi adabiyotlar ham bor. Kitoblar öz janrlariga qarab, nasr, nazm, detektiv, darslik, tibbiyot, siyosiy adabiyotlar, mumtoz adabiyotlar, odobnoma, uy-rözğor işlaridagi maslahatlar kabi bölimlarda saqlanmoqda.
Ötgan yillar davomida mazkur kutubxonadan 1230 nafardan ziyod kitobxon foydalangan. Men bu raqamlarni hozirça qölimda bor hujjatlar asosida aytyapman. Qolaversa, uşbu yilning boşidan bu taşkilotga işga kelganligimni hisobga olgan holda ötgan uç yil yaʼni, 2017-2018-2019-yillarda mazkur kutubxonadan kitob oliş va kitoblarni qaytarişning qay ahvolda ekanligiga bir nazar taşlasak, degan fikrga keldim.
Demak, şu uç yil içida şunça kitobxon kutubxonadan foydalanib, kitob öqib rohatlangan ekan, bu quvonarli hol, albatta. Açinarli tomoni şundaki, şu muddat içida kutubxonamizdan kitob olgan 341 nafar kitobxonlarning qöllaridagi 738 dona kitoblar öz vaqtida qaytarilmay, ularning qöllarida qolib ketmoqda. Bu nimasi? Axir bizdan olib öqigan kitoblar nahotki odobga, madaniyatga, birovning haqiga xiyonat qilmaslikka örgatmagan bölsa? Ötgan yil olingan kitoblarni qöya turaylik, bundan ikki, uç yil oldin olingan kitoblarning kutubxonaga qaytarilmayotganiga nima deysiz?
Kutubxonamizga aʼzo bölganlarning aksariyatini maktab öquvçilari, kasb-hunar kollejlarining talabalari taşkil etişadi. Ular orasida ham qarzdor kitobxonlar köplab topiladi. Eng açinarlisi, kitob olib öqib, uni kutubxonaga qaytarib olib kelmayotgan katta yoşdagi kitobxonlarimiz, maktab va kasb-hunar kollejlarining öqituvçilari ham bor. Maktab öquvçilari-ku, yoşlik qilgandir, beparvo bölgandir, lekin ularning ustozlariga nima deymiz?
Mendagi mavjud hujjatlarga qaraganda öqituvçi Marhabo Yöldoşeva (uy manziliga Zarbdor-10 deyilgan) 2018-yilning aprel oyida “Notiqlik sanʼati” kitobini olgan va qaytarmagan. 9-sonli umumtaʼlim maktabining öqituvçisi Sanobar Qalandarova 2018-yilning sentyabr oyida 5 kitob, şu maktab öqituvçisi Sevara Fayzullayeva ham xuddi şu sanada 5 kitob öqişga olib, hanuzgaça qaytarib bermagan.
Şuningdek, 39-sonli umumtaʼlim maktabi öqituvçilari Muqaddas Kamolova qölidagi 2018-yilning oktyabr oyida olingan “Atirgulning tikoni” nomli S.G.Markes hikoyalar töplami, 19-sonli maktab öqituvçisi Alik Rahimov qölidagi 2019-yilning fevral oyida olingan “Tentakning tajribasi” kitobi ham qaytarilmagan. 56-sonli maktab öqituvçilaridan Gulasal Saidova, Muhayyo Sobirova, sobiq 3-sonli akademik litsey öqituvçilari Muhabbat Odilova, Fazilat Örozimbetova... Bu kitobxonlarimiz ham mana ikki yildan oşyaptiki, olgan kitoblarini qaytarişmagan. 40-sonli maktab öqituvçisi Dildora Tojiboyeva (kutubxona hujjatlariga köra rost bölsa) 2016-yilning 7-yanvarida olgan uçta kitobni hamon özida saqlab turibdi. Bu kutubxonani mensimaslikmi, beparvolikmi, nima deyişga ham hayron bölasan kişi. Hozirgi holatimizning eng açinarli tomonlaridan biri – köpgina kitobxonlarimiz maktabning oxirgi sinfida, kasb-hunar kollejining oxirgi kurslarida öqiyotib, bundan 2 yoki 3-yil muqaddam kitob olişgan va qaytarişmagan. Hozirgi paytda ular yaşayotgan yoki öqiyotgan manzil bizga nomaʼlum. Ammo zora insofga kelib kitoblarimizni qaytarişar, degan umidda baʼzilarining ismi-şariflarini keltirib ötamiz.
Gulmira Bayramboyeva 27-maktabning 10-sinfida öqiyotgan paytida 2017-yilning 18-iyulida 1 dona, Barçinoy Örinboyeva 38-maktabning 11-sinfida öqiyotgan paytida 2019-yilning 12-aprelida 4 dona, Şerzod Qurbonboyev Manğit Iqtisodiyot kollejining 3-kursida öqiyotgan paytida 2018-yilning 4-iyunida 5 dona, Mohira Aminova şu kollejning 3-kursida öqiyotgan paytida 2019-yilning 17-mayida 1 dona, Muhiddin Kamolov Amudaryo qişloq xöjaligi kasb-hunar kollejining 3-kursida öqiyotgan paytida 2019-yilning 13-martida 1 dona, Sarvinoz Yusupova şu kollejning bitiruvçi kursida öqiyotib 2018-yilning 29-dekabrida 1 dona, 3-sonli akademik litsey bitiruvçilaridan Sevara Bozorboyeva 2018-yilning 1-may kuni 2 dona, Zulayho Davlatboyeva 2017-yilning 12-yanvarida 1 dona kitob olib, kutubxonamizga qaytarib bermagan.
Ajabo, Iroda Siydabullayeva Amudaryo qişloq xöjaligi kasb-hunar kollejida kutubxonaçi bölib işlarkan. U 2018-yilning 20-fevralida “Erta qaytgan turnalar”, “Mehrobdan çayon” kitoblarini olganiga (bor-yöği) ikki yildan oşibdi. Har qalay, kutubxonaçi odam, tuşunar, kitoblarni qaytarib berar bir kun?!
Bu röyxatni uzundan uzoq davom ettiraveriş mumkin. Hujjatlarni közdan keçirib, ikki-uç yillab kitoblarni öz uyida saqlayotgan kitobxonlarimiz ustidan ginaxonlik qilyapmiz, xolos. Aslida, qarzdorlar röyxatida 3-sonli akademik litsey öquvçisi Şohruh Otanazarov, Amudaryo xizmat körsatiş va servis kasb-hunar kolleji öquvçilari va öqituvçilari Husan Yöldoşev, Şohista Rahimboyeva, 56-sonli maktab öquvçisi Nodirbek Yusupov, 3-sonli akademik litsey öquvçisi Aʼloxon Rajabova, 16-sonli maktab öquvçilari Noila Qurbonboyeva, Nasiba Xudoyberganova, 40-sonli maktab öquvçilari Mahbuba Ötamurodova, Mohimjon Jabborberganova, Sabohat Murodboyeva, Zamira Yusupova, Umida Otanazarovalar ham bor.
Baʼzi bir kitoblar kutubxonamizda yagona nusxada bölişi mumkin. Demak, kitobxonlarimizdan qaytmayotgan 738 dona kitobga qançalik kitobsevarlarning köz tikib kutişayotganligini tasavvur qiliş qiyin emas.
Katta yoşdagi 78 nafar kitobxonlarimizning bu boradagi beparvoligi kişini hayratga soladi.
Kutubxonamizning eng köp aʼzolarini, bizga manzili yaqin bölgani uçun 40-sonli maktab öquvçilari taşkil qiladi. Şu boisdan kitob olib, qaytarib olib kelmayotgan öquvçilar soni bu maktabda 100 nafardan ziyod. Kitob qarzdor öquvçilar 3-sonli akademik litseyda 22 nafar, 16-, 20-, 56-sonli va 36-, 11-, 8-, 17-, 31-sonli maktablarda 8 nafar, Iqtisodiyot kollejida 7 nafar, Amudaryo xizmat körsatiş va servis kasb-hunar kollejida 6 nafar, 42-sonli maktabda 5 nafarni taşkil qiladi.
Kitoblarni kutubxonaga qaytariş maqsadida qarzdor kitobxonlar röyxatini alohida tuzib, ularning öqiş va iş-joylariga, uy manzillariga jönatişni ham amalga oşirmoqdamiz.
Uşbu maqola orqali kitobxonlarimizga murojaat örnida bir gap aytmoqçimiz. Söz boşida aytganimizdek, davlatimiz tomonidan aholining madaniy dam olişlari, jumladan, kitob öqişlari uçun barça şaroitlar yaratib qöyilgan. Kutubxona beminnat xizmatingizda! Bepul kitob ixtiyoringizda! Marhamat, kutubxonamizga keling, kitob olib öqing va öz vaqtida qaytaring. Oddiy va tuşungan, öz hurmatini biladigan kitobxon uçun bundan ortiq yana nima kerak?
Örozali REYIMOV, “Jayxun ilhomlari” NNT raisi

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶