BIR MARTALIK MODDIY YoRDAM QANDAY HOLATLARDA BERILADI?

Oʻzbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarning asosiy yoʻnalishi  kam taʼminlangan oilalarga koʻmak, kambagʻallikni kamaytirish va boshqa shu kabi masalalarga qaratilmoqda. Bunda, ayniqsa, karantin davrida hukumatimiz tomonidan amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 30-martdagi 165-sonli qaroriga ilova “Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Xorazm viloyatida muhtoj oilalarga bir marta beriladigan moddiy yordamni tayinlash va toʻlash tartibi toʻgʻrisida”gi Nizom aynan murakkab vaziyatga tushib qolgan oilalarga moddiy koʻmak berishga, oʻsha vaziyatdan chiqib olishga davlat tomonidan yordam berishga qaratilgan.

Muhtoj oilalarga bir marta beriladigan moddiy yordamni tayinlash va toʻlash toʻgʻrisidagi qaror Fuqarolar yigʻinini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash komissiyasi tomonidan qabul qilinadi.

Murakkab hayotiy vaziyat deganda ishga layoqatliligini yoʻqotishga olib kelgan ogʻir kasalliklar (I guruh nogironi) yoki uzoq (besh oydan koʻproq) vaqt dori vositalari qoʻllashni yoxud jarrohlik aralashuvini talab etadigan kasalliklar, turmush oʻrtogʻi, ota-onaning (boquvchining) oʻlimi, tabiiy ofatlar, halokatlar, yongʻinlar va boshqa favqulodda vaziyatlar oqibatida hayotiga, sogʻligʻiga, mulkiga zarar yetishi tushuniladi.

Paydo boʻlgan murakkab hayotiy vaziyatni mustaqil hal etishga imkon beradigan moddiy (mulk) imkoniyatning (daromadning) yoʻqligi muhtoj oilalarga bir marta beriladigan moddiy yordam tayinlanishi va berilishining sharti hisoblanadi.

Yuqoridagi Nizomning 7-bandiga koʻra, bir marta beriladigan moddiy yordam toʻliq davlat taʼminotida boʻlmagan, hayotiy murakkab vaziyatga tushgan oilalar (fuqarolar) toifalariga, birinchi navbatda, oʻzgalar parvarishiga muhtoj boʻlgan yolgʻiz fuqarolar va pensionerlarga (ishga layoqatsizlarga va ishga layoqatli oila aʼzolari boʻlmaganlarga), boquvchisi nogiron boʻlgan oilalar va boshqa kam taʼminlangan aholi toifalariga va oilalarga, I guruh nogironi boʻlgan yoki ogʻir kasalga chalingan (butunlay yoki qisman oʻz-oʻzini boqish imkoniga ega boʻlmagan, ish faoliyatini olib bora olmaydigan) fuqarolarga, oʻlim oqibatida yagona boquvchisini yoʻqotgan oilalarga (uch oy muddat mobaynida), nogiron bola yoki I yoki II guruh nogironi boʻlgan yoki moliyaviy xarajatlarni talab etadigan jarrohlik aralashuvi yoki uzoq vaqt (besh oydan koʻproq) ambulatoriyada davolanishi zarur boʻlgan ogʻir kasallikka chalingan boshqa oila aʼzosiga qarab turgan toʻliq boʻlmagan oilaning ota-onalariga (oila aʼzosiga), ota-onalardan biri I yoki II guruh nogironi boʻlgan, ikkinchisi esa ish faoliyatini toʻxtatgan holda bemorga qarashga majbur boʻlgan yoki ikkala ota-ona ham I yoki II guruh nogironi boʻlgan ikki nafar va undan koʻp farzandli toʻliq oilalarga berilishi nazarda tutilgan.

Muhtoj oilalarga bir marta beriladigan moddiy yordam uchun murojaat etuvchining doimiy turar joyi (propiskasi) boʻyicha, muhtoj oila aʼzosining fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga yozma arizasi asosida Komissiya tomonidan tayinlanadi.

Arizaga ariza beruvchi pasportining nusxasi, muhtoj oilaning tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumot va muhtoj oilada murakkab vaziyat yuzaga kelganligini tasdiqlovchi hujjatlar nusxalari (nogironlikni tasdiqlovchi tibbiy-mehnat ekspert komissiyasi protokolining koʻchirmasi, oʻlim haqidagi guvohnoma, ogʻir kasallik oqibatida ishga layoqatsizlikni tasdiqlovchi tibbiy xulosa, favqulodda vaziyat (holat)da yengilmas kuch paydo boʻlganligi haqida tegishli organlarning xulosalari) ilova qilinadi.
Muhtoj oilalarga bir marta beriladigan moddiy yordam Komissiya majlisining qarori protokoli asosida toʻlanadi.

Xulosa oʻrnida shuni aytish kerakki, insonparvarlik gʻoyasi bilan ifodalanuvchi ushbu siyosat Davlatimizning ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarni qoʻllab-quvvatlash va ularni hayotiy murakkab vaziyatlardan olib chiqish maqsadini koʻzlagani bilan ahamiyatli boʻlib, bu siyosat oʻz navbatida davlat va xalqning oʻzaro hamjihatligining ham ifodasidir.

Jamshid Bekimbetov, tuman Adliya boʻlimi bosh maslahatchisi.