INNOVATsION RIVOJLANIŞ IKTISODIYoTNI YuKSALTIRADI
Tadbirkorlik iqtisodiyotni yuksaltirişda muhim omil hisoblanadi. U aholi farovonligini taʼminlab, daromadlarni oşiribgina qolmasdan, işsizlikni bartaraf etişda ham beqiyos ahamiyatga ega. Şu bois, mamlakatimizda istiqlol yillarida tadbirkorlik faoliyatini yölga qöyiş va uni kengaytirişga eʼtibor qaratilib, işbilarmonlarga barça imkoniyatlar yaratilmoqda.
Hozirgi kunda yurtimizda har xil turdagi tadbirkorlik bilan şuğullanib, iqtisodiy rivojlanişga hissa qöşayotgan işbilarmonlar nihoyatda köp. Ayniqsa, sanoat va qişloq xöjaligi böyiça taşkil etilgan tadbirkorlik subʼektlarida tayyorlangan mahsulotlar bilan bozorlarimiz töldirilmoqda. Tadbirkorlik faoliyatining tobora kengayayotgani esa jamiyatda tadbirkorlik könikmasi şakllanişga ulgurganini anglatadi.
Tadbirkor özi kim? Tadbirkorlik deganda nimani tuşunamiz? Vaholanki, mahalliy şaroitmizda köpçilik tadbirkorlikni bir joydan, ikkinçi joyga narsa olib kelib sotiş, sotayotgan odamni esa tadbirkor deb tuşunadi. Vaholanki, tadbirkorlik – muayyan daromad topiş uçun rasmiy röyxatdan ötgan holda, davlat qonunlari asosida işbilarmonlik faoliyatini olib borişdir. Tadbirkor esa, mana şu faoliyatni taşkillaştiradi hamda rivojlantiradi.
Aql bilan mehnat qilib, parrandaçilik, asalariçilik, baliqçilik, hunarmandçilik va boşqa şu kabilarni yölga qöyib, mahsulot yetiştirayotgan tadbirkorlarimiz yöq emas. Ammo şiddat bilan ilgarilayotgan davr uçun bu darajadagi faoliyat yetarli emas. Tadbirkorlikning köplab sohalarini yaratib, rivojlantiriş kerak. Bu esa yangi ğoyalar va texnologiyalar joriy etilişini taqozo etadi.
Iqtisodçilar tomonidan tahlil qilinganida, yurtimizning yalpi içki mahsuloti jon boşiga yiliga taxminan 2111 dollardan töğri kelişi aniqlandi. Bir oyda esa bir kişi uçun davlat byudjetidan taxminan 110 ming söm ajratilişi maʼlumotlarda körsatilgan. Jahon miqyosida qaraladigan bölsa, jahon bankining talablariga köra, yaʼni içki mahsulot aholi jon boşiga 12 ming dollardan oşsa, mamlakat rivojlangan hisoblanar ekan. Bu darajaga yetib, rivojlangan davlatga aylaniş, dunyo hamjamiyatida öz örniga ega böliş uçun barça sohalarda tub yangilanişga qaratilgan innovatsion rivojlaniş yöliga ötiş kerakligini Prezidentmiz ham Parlamentga taqdim etgan Murojaatnomasida taʼkidlab ötdilar.
Bu yil yurtimizda “Faol tadbirkorlik, innovatsion ğoyalar va texnologiyalarni qöllab-quvvatlaş” yili deb nomlandi. Yurtboşimiz yil nomini taklif qilganlarida, faol tadbirkorlik tuşunçasiga töxtalib ötdi. Faol tadbirkorlik deyilganda, kengroq faoliyat tuşunilişi lozimligi, endi davr taqozosiga köra innovatsion, ilğor texnologik usullar bu sohaning asosini taşkil qilişi kerakligi haqida gapirdi. Darhaqiqat, yurtimizga öz mahsulotlarini dunyo bozoriga olib çiqa oladigan, minglab işsizlarni iş bilan taʼminlab, davlat iqtisodini yuksaltirişga hissa qöşadigan faol tadbirkorlar kerak. Muhtaram Prezidentimiz “Bunday tadbirkorlar safini kengaytiriş, jumladan, yuqori texnologiyalar, ilm-fanning eng sönggi yutuqlariga asoslangan texnika va asbob-uskunalarni mamlakatimizga olib keliş va joriy etiş uçun ularga munosib şaroitlar yaratiş bizning birinçi galdagi vazifamiz bölişi şart” deya ularga har tomonlama imkoniyatlar yaratilişini taʼkidlab ötdilar.
– Yurtboşimiz aytganlaridek, tadbirkor raqobatbardoş mahsulot işlab çiqarişni yölga qöyib, yangi iş örinlarini yaratib, faqat oilasiga emas, balki jamiyatga ham katta foyda, daromad keltira olişi kerak, – deydi tuman iqtisodiyot va hududni kompleks rivojlantiriş bölimi boşliği Raşid Salayev. – Faol tadbirkorlar safi köpaysa, iqtisodiy rivojlaniş yanada ortadi. Bu yilgi tumanni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantiriş böyiça işlab çiqilgan Davlat dasturiga muvofiq, qator loyihalarni amalga oşiriş möljallanmoqda. Bu orqali yangi iş örinlari yaratiş va aholi turmuş darajasini oşiriş, sifatli, eksportbop mahsulotlarni tayyorlaşni yölga qöyiş közlanmoqda. Oldin “Amudaryo paxta tozalaş” hissadorlik jamiyatiga tegişli bölgan eski bino va inşootlar negizida kiçik sanoat zonasini taşkil qiliş maqsad qilinmoqda. Tayyor binolar tadbirkorlarga innovatsion ğoyalar asosida yangi yönalişlar taşkil etiş, investitsiya kiritiş hamda yangi iş örinlarini yaratiş şarti bilan “nol” xarid qiymatida berilişi rejalaştirilmoqda.
Tumanda tadbirkorlikni rivojlantiriş va innovatsion ğoyalarni tatbiq etiş maqsadida yirik loyihalar işlab çiqilgan. Amalga oşiriladigan şunday loyihalardan biri “Qoraqalpoq kaolin” MÇJ tomonidan umumiy qiymati 12 mlrd. sömlik kaolinni qayta işlaş tsexini taşkil etib, 60 ta yangi iş örni yaratiş, “Amudaryotex” xorijiy korxonasi tomonidan 22,1 mlrd. sömlik loyiha asosida pnevma ip kalavasi işlab çiqarişni yölga qöyib, 30 ta yangi iş örni taşkil qiliş möljallanmoqda. Xizmat körsatiş sohasida ham umumiy qiymati 1,54 mlrd. sömlik istirohat boğini taşkil etiş böyiça işlangan loyihani amalga oşirib, 15 yangi iş örni yaratişni tumandagi “Qöşayev Raim” xususiy korxonasi öz zimmasiga olgan.
Bu loyihalar tuman iqtisodini yuksaltirib, aholi turmuş darajasini kötarişda muhim ahamiyat kasb etganligi bois, ularni amalga oşirişda yangiça yondaşuv, yangi uslublarni joriy etişni tanlaş kerak. Izlaniş, yangi yönaliş yaratiş orqali dunyo bozoriga çiqişga erişiş, eskiça faoliyatdan voz keçiş bugungi kun va davr talabidir.
Bugun innovatsiya har bir soha uçun muhim. Faol tadbirkorlik ham har bir sohada amalga oşirilişi kerak. Qöl mehnatidan köra, aqliy mehnatning köproq samara berişini anglab yetib, ilğor ğoyalar hayotga tatbiq etilsa, rivojlaniş yuksaladi. Demak, innovatsiyalar hayotni yanada farovonlaştirib, iqtisodiyotimizning yuksalişiga xizmat qiladi.
Ozoda XUDOYBERGANOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶