AYoL BÖLIB TUĞILIŞ BAXT SANALUVÇI YuRTIM
"... Oila soğlom ekan – jamiyat mustahkam, jamiyat mustahkam ekan – mamlakat barqarordir”, deya yozgan edi Birinçi Prezidentimiz I.A.Karimov "Yuksak maʼnaviyat – yengilmas kuç” asarida.
Oilalar soğlomligi, undagi sof maʼnaviy muhitning barqarorligi, tinç-totuvligi esa nomi ojiza sanalsa-da, tabiatan mehri ummonday, mislsiz sabru qanoatga ega, fariştaga qiyos qilinguvçi ayolga boğliq.
Şu boisdan ham mustaqillik yillarida oila, onalik va bolalikni muhofaza qiliş, xotin-qizlarni har tomonlama qöllab-quvvatlaş, ularning oiladagi va jamiyat hayotidagi rolini oşiriş, ijtimoiy va siyosiy faolligini hamda mavqeini yuksaltiriş davlatimizning ustuvor vazifalaridan biriga aylandi. Şu maqsadga xizmat qiluvçi qator farmonlar, qarorlar, dasturlar qabul qilinib, hayotga tatbiq etilmoqda. Natijada har bir ayol, qizning öz qiziqişlari, tanlagan sohasida emin-erkin faoliyat olib borişiga, iqtidorini namoyon eta olişiga imkoniyatlar yaratildi. Pirovardida ilm, fan, sanʼat, adabiyot, sportda, işlab çiqarişning turli sohalarida qölga kiritilayotgan ulkan yutuqlarda, yuksalişlarda, hatto mamlakat boşqaruvida xotin-qizlarning hissasi neçoğlik ulkan ekanligi bugun barçamizga ayon.
Bular haqida öylaş – har bir ayol-qiz könglida hayotdan mamnunlik uyğotişi şubhasiz. Va beixtiyor tilimizga şukrona keladi. Axir biz umrguzaronlik qilayotgan yer kurrasining turli hududlarida hayot turliça, ayollarga munosabat turliça...
Yaqinda xalqaro ekspertlar ayol bölib tuğiliş dahşat sanalgan davlatlar röyxatini eʼlon qildi. Undagi maʼlumotlarni öqib körib... töğrisi, qançalik tolei baland ayol ekanligimni teranroq anglaganday böldim. Toleim şuki, Özbekistonday jannatmakon yurtda tuğilganim (axir qay makonda tuğilişimizni özimiz belgilamaymiz-ku)!
Ayol bölib tuğiliş dahşat sanalgan mamlakatlarning biri – Somali. U yerda parlamentda ayollar 7,5 foiz örin egallaydi, 9 foiz ayollargina tibbiyot muassasalarida tuğadi. Qolgan ayollarning bunday maskanlarga tuğruq uçun pul tölaşga qurbi yetmaydi.
Dunyoning eng kambağal mamlakatlaridan biri bölmiş Malida qizlar yoşligidanoq tahqirlanişlarga uçraydi. Ular bolaligidan turmuşga çiqişga majbur. Har öninçi homilador tuğruq vaqtida yoki homiladorligida vafot etadi.
Gvatemalaning beçora ayollari öz oilalarida zörliklarga uçraşadi. Şuningdek, bu yerda OITSning eng yuqori darajasi qayd etilgan.
Sudan ğarbida ham ayollarning ahvoli juda yomon. Öğirlaş, zörlaş mamlakatda 2003-yildan buyon milliondan ortiq ayolning ölimiga sababçi bölgan.
Iroq – ziyolilik darajasi arab mamlakatlari içida bir vaqtlar eng yuqori örinlarda turgan bölsa-da, ayni damda bu yerda ayollarning ahvoli juda oğir.
Pokistonning ayrim hududlarida erkak kişining aybi uçun ham ayollarni tahqirlaşadi. Bu yerda 90 foiz ayollar zöravonlik, qöpol munosabatlar qurboni bölayotgan bölsa-da, hali bunga qarşi qonunlar ham qabul qilinmaganligiga nima deyiş mumkin?
Hindistonda ayollar umumiy OIV yuqtirganlarning 39 foizini taşkil qilarkan, 70 foizi oiladagi zöravonlik qurboni. Har uç daqiqada ayollarga nisbatan jinoyatlar sodir etiladi.
Çadda ayollarning mutlaqo huquqi yöq. Turmuş taşvişlarining aksariyati ayollar zimmasida.
Kongoda ayollar frontning old qismida jang olib borişadi. Ular köpinça töğridan-töğri hujumlarga duç kelişadi, har kuni 1100 nomusga tegiş holati qayd etiladi, 57 foiz homilador ayollar kamqonlikdan aziyat çekişadi.
Özbekistonga qöşni davlat hisoblanmiş Afğonistonda ayollar örtaça 45-yil umr köradi, aksariyati savodsiz. Har yarim soatda tuğayotgan ayol vafot etadi. Kelinlarning yarmidan köpi 16 yoşgaça bölgan qizlar. Bu davlat dunyoning onalar ölimi eng köp qayd etiladigan mamlakatlaridan biri.
Bu maʼlumotlarni öqişning özi dahşat! Biroq, bugungi globallaşuv jarayoni keçayotgan şiddatkor zamonda har birimiz öz hayotiy pozitsiyamizni töğri belgilab olişimiz uçun, özimiz umrguzaronlik qilayotgan şu muqaddas yurtimizning qadrini çuqurroq anglaşimiz uçun albatta, dunyodagi ahvoldan xabardor bölişimiz lozim. Uşbu satrlarni yozar ekanman, beixtiyor uluğ şoirimiz Abdulla Oripovning "Bir xöplam suv uçun şukrona darkor”, degan sözlari yodimga tuşadi.
Ha, azizlar! Biz saxovatli özbek zaminida dunyoga kelganimizga, oilamiz bağrida emin-erkin, tinç-osuda yaşayotganimizga, farzandlarimiz bağrimizda heç narsaga zoriqmay ulğayib, voyaga yetayotganiga, yurt koriga yarab, Vatanimiz ravnaqiga hissa qöşayotganiga... va har oqşom ularning ertasidan könglimiz xotirjam, osuda orom olayotganimizga şukronalar aytaylik.
Endi maqola muqaddimasidagi mamlakatimizda ayol-qizlarga qaratilayotgan eʼtibor haqidagi fikrlarimga qaytsam: Faylasuflar ayolga eʼtiborni millatga, jamiyatga eʼtibor sifatida baholaşadi.
Bas, şunday ekan, men faxr bilan ayta olamanki, istiqlol yillarida yurtimizda erişilgan yuksak taraqqiyotga asos bölgan omillardan biri – faoliyatining har lahzasida insoniy qadri, şaʼni yuksak tutilgan ayol-qizlar mehnatidir.
Ilohim, ayol bölib tuğiliş dahşat emas, balki, baxt sanaluvçi yurtimizda ana şunday farahli turmuşimiz, tinç mehnatimizdan obod hayotni Yaratganning özi bardavom qilgay!
Oygul
RAJABOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶