20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 21:27
Jamiyat 👁 2,553

QORAQALPOQ BULBULI – BERDAQ

QORAQALPOQ BULBULI – BERDAQ

Har yili mamlakatimizda  27-noyabr kuni qoraqalpoq elining buyuk şoiri Berdimurot Qarğaboy öğli Berdaqning tavallud ayyomi keng nişonlanadi. Xususan, Qoraqalpoğistonning şahar va tumanlarida, maʼnaviyat va maʼrifat maskanlarida berdaqxonlik tadbirlari ötkaziladi. Uning şeʼr va dostonlaridan namunalar öqiladi. Berdaq siymosi haqiqiy maʼnod nainki qoraqalpoq, balki butun turkiy xalqlarning ğurur va iftixori timsoliga aylangan.

Tarixiy maʼlumotlarga köra Berdaq 1827-yilda Orolböyidagi Bözatov tumani hududida tavallud topgan. Bolaligidan maʼrifatga, adabiyotga mehr qöydi. Qoraqalpoq xalining maqol va matallari, lapar va dostonlarini qiziqiş bilan örgandi. Avval ovul maktabida, keyin öşa davrning yirik taʼlim maskanlaridan hisoblangan Qoraqum eşon madrasasida  saboq oldi. Diniy va dunyoviy fanlar bilan birga Alişer Navoiy, Abdurahmon Fuzuliy, Abdulqodir Bedil, Fariduddin Attor, Maxtumquli, Söfi Olloyor singari  Şarq mutafakkirlari hayoti va ijodini astoydil örgandi. Berdaqning şeʼrlaridan birida   şunday misralar bor:

"Çorkitob”dan tura qoçdim,

Navoiydan savod oçdim,

Fuzuliydan durlar soçdim,

Dilyorlarni izlar edim,

Berdaq öz şeʼrlarida xalqining boşiga tuşgan musibatlarni oçiq-oşkora, sidqidildan kuylay olgan. U özining "Aqimbet”, "Şajara”, "Oydös bobo”, "Amangeldi”, "Yernazar biy”, "Xorazm” singari  dostonlarida qoraqalpoq xalqining  ön töqqizinçi asrdagi  hayoti, turmuş tarzini körsatib bera oldi. Uning asarlari öşa davrda Orolböyidagi mavjud siyosiy vaziyatni, madaniy muhitni  örganişda ham muhim örin tutadi. Berdaqning "Musa baxşiga” nomli şeʼrida yigirmadan ortiq xalq baxşi va oqinlarining nomi tilga olinadi. Mutaxassislarning fikriça, Berdaqning özi ham baxşi bölgan, dutor çalib, qöşiq va laparlar, doston ijro etgan.

Berdaq ijodidainsoniylik, vatanparvarlik, olijanoblik singari fazilatlar alohida örin tutadi. U butun umri davomida öz yurtdoşlarini ilm-maʼrifatga, birdamlikka, hamjihatlikka daʼvat etdi. Mardlik,jasorat, matonatni tarğib qildi.

Berdaq ijodini örganiş, qölyozmalarini izlab topiş işlari ötgan asrning 30-yillaridan keyin boşlangan. Şundan söng uning şeʼr va dostonlari avval ona tilida keyin boşqa bir qator tillarda bosilib çiqdi. Uning hayoti va ijodini çuqur örganişga kirişildi. Mamlakatimiz istiqlolga erişgaç, Berdaq hayoti va ijodiga munosabat tubdan özgardi. 1998-yilda Yurtboşimiz Farmoniga binoan Berdimurot Qarğabay öğli Berdaq tavalludining  180 yilligi keng nişonlandi. Berdaq nomidagi Qoraqalpoq Davlat universiteti qoşida Berdaq Milliy muzeyi taşkil etildi.

Uşbu muzey bugungi kunda Qoroqalpoğistondagi ziyo maskanlaridan biri sanaladi. Ayni paytda bu yerda Orolböyi xalqlari tarixi va adabiyotiga oid 3000 dan ortiq eksponat saqlanadi. Ular orasida Berdaqning nigohi tuşgan bir qator nodir kitoblar, qimmatli qölyozmalar, tarixiy liboslar, çolğu asboblari alohida örin tutadi.

2014-yilda muzey xazinasi yana bir nodir eksponat bilan boyidi. Berdaqning bugungi avlodlaridan bölgan Amangul Allanova buyuk şoirga tegişli bölgan çoponni muzeyga keltirib berdi. Maʼlumotlarga qaraganda Berdaq 57 yoşdaligida tuğilgan nabirasi Qorajonning beşigi ustiga egnidagi çoponni yopib ketgan ekan.

Bu çopon avloddan-avlodga ötib, bugungi kunga qadar yetib kelgan. Libos yaxşi saqlangan.

Berdaq XIX asrda, Turkiston ölkasidagi feodal xonliklarda,ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayot nihoyatda oğir, murakkab şaroitlarga tuşib qolgan va Örta Osiyoni Rossiya bosib olgan davrda yaşadi va ijod etdi. Şoir 73-yil umr kördi, uning qariyb yarim asrdan mölroğini badiiy ijoddek maşaqqatli, masʼuliyatli, lekin şarafli işga bağişladi. Avlodlarga 20 ming misradan ziyod şeʼr, xalq hayoti va kuraşining turli davrlarini badiiy şaklda körsatib berişga bağişlangan önga yaqin yirik epik dostonlarni meros etib qoldirdi.

Berdaqning tarjimai holidan maʼlumki, u kambağal baliqçi oilasida tuğilib, ösgan. Taxminan 10 yoşlarida ham ota, ham onadan yetim qolgan bölğusi şoir talay yillar boylar eşigida kun keçiradi. Berdaq yaşab, ijod ettan şaroitda özbek, qoraqalpoq, turkman va boşqa qardoş xalqlar orasida xalq kitoblari keng tarqalgan edi. Qoraqalpoq    xalqi orasidan çiqqan ayrim savodli kişilar, yaʼni «qissaxon»lar har xil töy va maʼrakalarda «Tohir - Zuhra», «Bahrom   -   Gulandom»,   «Qissasul   anbiyo»   kabi   dunyoviy,   işqiy-romantik    yoki    mifologik,   mifologik-afsonaviy mavzulardagi asarlarni  öqib   berar   edilar.   Berdaq  öz davrining   savodli,   ilğor kişisi   bölganligi   sababli   uning   bu   xildagi   asarlardan   ham xabardor ekanligi  «Ayraliq-ayraliq»  radifli şeʼrida öz ifodasini topgan.  Ayriliqning jabri yomon, Boşda har kun oxir zamon, Bahrom- Gulandom şudoston, Yomon ayraliq-ayraliq, «Ayraliq» şeʼri yana şu jihatdan muhimki, bu asar Berdaq va özbek folkl ori özaro munosabatlarini ança oydinlaştirişga asos böla oladi.

Bir söz bilan aytganda, Berdaq ijodiy merosi nafaqat özbek va qoraqalpoq, balki barça turkiy xalqlarning ham buyuk maʼnaviy boyligidir.

(Foto - ijod.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026