«BIZ URUŞNI KÖRDIK, ENDIGI AVLODLARIMIZ KÖRMAGAY»
Tinçlik! Uning neçoğlik azizligini bilamiz, qadrlaymiz. Çunki tinçlik farovon hayot, emin-erkin yaşaş, barça orzu-istaklarning ijobati demakdir. Dunyoning turli hududlarida ayni kunda ham sodir bölayotgan özaro uruşlar, nizolar, talotöplar oqibatida halok bölayotgan begunoh insonlar, bolalar, vayronaga aylanayotgan şahar-qişloqlar haqidagi xabarlarni öqiganimizda, eşitganimizda, albatta qalbimiz larzaga keladi, uruş olovini yoqişga urinayotganlarni laʼnatlaymiz, tinç va osoyişta yurtimizga mehrimiz ortadi, tilimizga şukrona keladi, buningdek saodatli kunlarimiz bardavom bölişini tilaymiz.
Tumanimizning "Boğ” mahallasida istiqomat qiluvçi, 1924-yilda tuğilgan Yöldoş ota Ortiqov Ikkinçi jahon uruşi dahşatlarini öz boşidan keçirib, ne-ne alp yigitlar duşman öqidan jon bergan, mardlik, fidoyilik va jasorat tufayli ğalabaga erişilganiga guvoh bölgan insonlarning biri. U 1942-yilda öz ixtiyori bilan tengqurlari qatori Ikkinçi jahon uruşiga ketdi. Harbiy tayyorgarlikdan söng Moskva ostonasida jangga kirdi. Bu nemislarning Ikkinçi jahon uruşidan közlagan eng manfur rejalaridan biri – sobiq ittifoqni bosib olişning amalga oşişiga oz qolib, janglarda bosqinçilarning qöli baland kelib turgan vaqtlari edi.
Janglar omonsiz bölmas, işga yaroqi barça erkaklar uruşga safarbar etilib, armiya safi kengaytirilar, duşmanni yakson qilişning oqilona rejalari tuzilib, harbiy askarlarning mahorati tinmay oşirilardi.
Yöldoş Ortiqov 1943-yil avgustgaça, qölidan oğir yaralanganigaça hayot-mamot janglarida qatnaşdi, Moskvani, Leningrad (hozirgi Sankt-Peterburg)ni ozod qilişda qahramonliklar körsatib, qator medallar oldi. U qölidan yaralanib, oğir ahvolda Mamayqörğondagi harbiy gospitalga olib kelindi. Bir oylar ötgaçgina öziga kelib, uruşda özimiznikilarning qöli baland kela boşlaganini, bunga özining ham hissasi qöşilganini anglab, şirin entikdi. Şu yerda afsuski jarohati oğir bölganligidan uzoq davolanişiga töğri keldi. 1944-yilda tuğilib ösgan qişloğiga qaytdi. Yöldoş Ortiqov uruşdan qaytib, qişloqdoşlari ham uruşdan jabr körganligini, turmuşi oğirligini bilib, yarimjonman, deb ötirmay, xöjalikda podaçilik qildi, brigadada hisobçi böldi. Rahima Ortiqova bilan turmuş qurib, 9 nafar farzandli böldi.
Hozir ular nevara, çevaralarining hurmatida, eʼtiborida, tilidan şukronasi tuşmay, el-yurtga tinç-osoyiştalik tilab, faroğatda umr keçirayapti. Uruş faxriylariga davlatimizning ğamxörligidan minnatdorçiligi çeksiz.
***

Manğit şahrining Navoiy nomli mahallasida istiqomat qiluvçi Sobir Nurullayev salkam bir asrga yaqin umr körgan pir-u badavlat inson. Tabiatan hazilkaş, çaqqon va tinim bilmaydigan otaxon goh uyida nevaralari bilan çaqçaqlaşib ötirsa, goh qöni-qöşnilar yiğinlariga çiqadi, goh velosipedini minib, sevimli maşğuloti – baliq oviga boradi, öz tili bilan aytganda, "nasibasini olib qaytadi”.
Mahalladoşlar uning şu yoşida ham tetik va bardamligini otaxonning oçiqköngilligidan, tinimsizligidan deb bilişadi. Otaxonning özi:
– Bugungiday farovon kunlarga yetgunça ne bir uqubatlarni körmadik. Keksaygan çoğimda tinç-osoyiştalikda bexavotir yaşayotganimdan, elu yurtimizning, yurtdoşlarimizning ardoğida ekanligimdan Yaratganga şukronam çeksiz, – deydi mamnuniyat bilan.
Ha, otaxonning Ikkinçi jahon uruşi olovli söqmoqlarida, uruşdan keyingi oğir tiklaniş yillarida boşidan ötkazgan zahmatli kunlarini taʼriflaşga til ojiz.
U uruşga otlanganida ayni 18 yoşida edi. Tengqur jöralari Ollombergan Örozoqov, Sobir Bobojonov, Davlatboy Bobojonovlar bilan dastlab Çoliş portigaça paroxodda, keyinçalik poyezdda ketib borar ekan, radioda eşitgan, gazetalarda öqigan uruş haqidagi xabarlari xayolidan ketmas, tezroq manzilga yetgisi, ğalabaga hissa qöşgisi kelardi. Şunday böldi ham. Sobir Nurullayev uruşda körsatgan jangovar xizmatlari uçun köksi töla medallar bilan qaytdi.
Otaxon öz hayot yöli haqida gapirar ekan, bugungiday dorilomon kunlarning qadriga yetmoq lozimligini uqtirişdan çarçamaydi. Farzandlari, nevaralari ardoğida ötayotgan kunlariga şukrona aytadi.
***

Oramizda Ikkinçi jahon uruşida qozonilgan buyuk ğalabaga munosib hissa qöşib, yurtimizni faşizm balosidan asrab qoliş yölida özining farzandlik burçini şaraf bilan ado etgan tabarruk insonlar bor. Ularning bu buyuk xizmatlari davlatimiz, yurtdoşlarimiz tomonidan yuksak qadrlanmoqda.
9-may – Xotira va qadrlaş kuni bayrami oldidan maktablar, kollejlar öquvçilari bilan, mehnatkaşlar vakillari bilan ularning uçraşuvlari ötkazilib, xotiralari tinglanmoqda, ularning buyuk xizmatlari eʼtirof etilib, samimiy tilaklar bildirilmoqda.
Bayram arafasida "Döstlik” mahallasida istiqomat qiluvçi Ikkinçi jahon uruşi faxriysi Rajab Kazakovning xonadoniga ham otaxonni bayram bilan qutlagani kelayotganlarning soni köp. Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazirlar Kengaşi Raisi Qahramon Sariyev, Qoraqalpoğiston Respublikasi Mudofaa vazirligidan vakillar, tuman hokimi Sultonboy Yöldaşevlarning taşrifi ayniqsa, otaxonning könglini toğday yuksaltirdi.
– Har bir davrning odamlarga yuklaydigan öz masʼuliyati böladi. Bizning zimmamizga Ikkinçi jahon uruşiga barham beriş, yurtimizni bosqinçilardan himoya qiliş vazifasi tuşdi. Biz uruş faxriylari buning uddasidan çiqdik va burçimizni bajardik, – deydi otaxon kamtarlik bilan. Aslida uning "uruşni biz kördik, endigi avlodlarimiz körmagay”, – deya tilak tilaşida olam-olam maʼno bor. Boisi otaxonning xayolidan, garçi Ikkinçi jahon uruşida qozonilgan buyuk ğalabaga 72 yil tölayotgan bölsa-da, uruş manzaralari hamon öçmaydi. Haftalab oç-nahor, uyqusiz jang-jadallar bilan ötgan kunlar, köz öngida duşman öqidan tutday tökilgan quroldoş döstlari...
Baʼzan jang suroni tingan lahzalarda quroldoş hamyurtlar bir-birlari bilan oilasi, yaqinlari, tuğilgan yurti haqida suhbatlaşişar, uruşdan omon qaytiş nasib etarmikan, degan öylarga borişardi. Şunda ular qaysi birimiz yurtimizga tirik qaytsak, şahid ketgan yurtdoşlarimizning jangda, qahramonona halok bölganligini aytamiz, – deya ahdlaşişardi.
Rajab Kazakovga elga omon qaytişdek uluğ baxt nasib etdi. Uruşda uç marta yarador bölib, jismida öq asoratlari bilan bölsa-da, omon qaytib, mehnat qildi, oila qurib, 9 nafar farzandning otasi böldi.
Otaxon hozir nainki farzandlari, nevara-çevaralari, balki, butun yurtdoşlari mehri oğuşida keksalik gaştini surib, faroğatda yaşamoqda. Aslida uruş faxriylarini qança eʼzozlasak, qança ardoqlasak, şunçalik kam.
Oygul RAJABOVA.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶