Poraxörlikka qarşi kuraşişda qonunni qöllaş amaliyoti
Mamlakatimizda jamiyatni yangilaş va demokratlaştiriş, ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy-maʼnaviy sohalarni rivojlantiriş borasidagi islohotlar jarayoni izçil davom etmoqda.
Zimmalariga jamiyatda qonun ustuvorligini, ijtimoiy adolatni taʼminlaş, fuqarolarning huquq va erkinliklarini, jamiyat va davlat manfaatlarini muhofaza qiliş yuklangan şaxslarning amaldagi qonunlarga qatʼiy rioya etişlari talab qilinadi. Ularning öz şaxsiy manfaatlarini jamiyat manfaatlaridan ustun qöyişi mutlaqo murosa qilib bölmaydigan holdir.
Muhtaram Birinçi Prezidentimiz taʼbiri bilan aytganda: «...Korruptsiya domiga ilingan amaldorlar şaxsiy boylik orttiriş maqsadlarini va uruğaymoqlarining manfaatlarini davlat manfaatlaridan ustun qöyadi. Bu esa mamlakatning siyosiy va iqtisodiy yöliga hamda aholining aksariyat qismiga tuzatib bölmaydigan zarar yetkazadi».
Korruptsiya bilan boğliq jinoyatlar orasida poraxörlik eng ijtimoiy xavflisi hisoblanadi.
Taʼkidlaş joizki, korruptsiya hozir dunyodagi deyarli barça davlatlarda taraqqiyot yöliga ğov bölayotgan illatdir. 1997-yilning dekabr oyida ön uçta davlat imzolagan «Xalqaro operatsiyalarda xorijiy davlatlar mansabdor şaxslarini haq evaziga oğdirib olişga qarşi kuraş haqida»gi Konventsiya böyiça bunday munosabatlarda pora oliş, pora beriş va pora oliş-berişda vositaçilik qiliş jinoyat ekanligi taʼkidlangani ham korruptsiyaning transmilliy xarakteridan darak beradi. 2014-yil 14-maydagi «Özbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga özgartiriş va qöşimçalar kiritiş haqida»gi qonuni asosida Özbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 211- (pora beriş) va 212- (pora oliş-berişda vositaçilik qiliş) moddalariga kiritilgan özgartiriş va qöşimçalar bu toifadagi jinoyatlarga qarşi kuraşga qaratilgan işlarning natijasini oşirişga yordam beradi.
Endilikda pora beriş va pora oliş-berişda vositaçilik qiliş jinoyatlari uçun belgilangan jazolar pora oliş jinoyatining jazosi bilan tenglaştirildi. Oddiy qilib aytganda, mansabdor şaxsga pora bergan yoki pora oliş-berişda vositaçilik qilgan şaxs pora olgan mansabdor şaxs bilan teng jinoiy jazoga tortiladi.
Subʼektiv tomondan pora oliş töğri qasd bilan sodir etiladi. Uşbu jinoyatning subʼekti 18 yoşga tölgan mansabdor şaxs bölişi mumkin. Amaldagi qonunçilikda «mansabdor şaxs» deganda taşkiliy boşqaruv yoki maʼmuriy xöjalik vakolatlari berilgan şaxslar tuşuniladi.
Poraxörlik töğrisidagi işlarni körayotganda sudlar uşbu jinoyatlarning sodir etilişiga kömaklaşuvçi sabab va şart-şaroitlarni aniqlaşga va ularni xususiy ajrim çiqariş yöli bilan tegişli taşkilotlarning rahbarlaridan bartaraf qilişni talab qilişga majburdirlar, bu örinda san-salorlik, byurokratlik, oşna-oğaynigarçilik, mansabdor şaxslar tomonidan öz huquqlarini boşqa şaxslarga nazoratsiz berib qöyiş hollariga alohida eʼtibor qaratiş lozim.
Bu illatga qarşi kuraşişda asosiy mezonlarning yana biri – bu jamoatçilik fikrlarining kuçi bölib hisoblanadi. Şu sababli, jamiyatda bunday illatning har qanday körinişiga qarşi kuraş muhitini yuzaga keltiriş zarur. Bu yerda oila, mahalla, maktab, mehnat jamoasi kabi tarbiya öçoqlarini va ommaviy axborot vositalarining keng imkoniyatlarini işga soliş maqsadga muvofiq böladi.
Inomjon QALNIYaZOV,
Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuristlar malakasini oşiriş markazi tinglovçisi.
(Foto - http://xushnudbek.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶