20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 20:43
Jamiyat 👁 3,282

ÖZIMIZDAN ÇIQQAN “BALO”LAR

ÖZIMIZDAN ÇIQQAN “BALO”LAR

Odatda keksalar yoşlar haqida suhbat ketsa, köpinça tanqidiy fikrlar bildirişga odatlanib qolişgan: biz ularday vaqtimizda unday qilganmiz, bunday bölganmiz...

Töğri, uluğ yoşli kişilar ösmir yoşlar tugul örta yoşlilarga nisbatan ham oğir şaroitlarda yaşaşgan, mehnat qilişgan, oila tebratişgan. Biroq har bir davrning öziga xosligi bölganidan boşidan ötganlarini birovga minnat qiliş, yo nega sen menday emassan, deya talab qöyiş menga örinsizday tuyulardi doim. Lekin odam ulğaygani sari orqasidan voyaga yetib kelayotgan avlodga teranroq razm solib, köngli tölmagan jihatlarga oğirinib yaşaşini öz boşimdan ötkaza boşlagaç, anglay boşladim.

Hozir ayni yoz. Öquvçilar, talabalar ham taʼtilda, ota-onasi bağrida. Şahar köçalarinimi, istang, ovullarni kezsangiz, guras-guras  ota-onasining joniga oro  kirguday bölib qolgan öğil-qizlar yo telefon öynab ötirgan, yo nos otib, ötgan-ketganni muhokama qilib ötirganini körasiz. Xizmatçilik, baʼzan bordi-keldilar çiqib keçqurunlari uyga qaytsam ham böy yetay deb qolgan yigitlarni, qizlarni köçada körib hayron qolaman, ularning ota-onalarining közi qayerda, nega farzandlarining nima qilib, kim bilan yurganiga eʼtibor berişmaydi, nega biron foydali maşğulotlarga jalb qilişmaydi, deb öylayman. Axir buningdek nazoratsizlik, bekorçilik yoşlarda köpgina nomaqbul odatlarning şakllanişiga, köngilsiz voqealarning kelib çiqişiga zamin yaratmaydimi?

- Har safar yozgi taʼtildan söng öquvçilarni yangi öquv yilida  soğinib, qömsab qarşi olamiz. Biroq  ularning köpçiligining tillari qöpol sözlarga örganib qolganini, sinfdoş, maktabdoşlar bir-biriga bepisand qarayotganini körib xafa bölamiz. Biroz töpolonçi, biroz beboşroq bölib qaytgan öquvçilar hafta, ön kun ötib, yana avvalgi holatiga qaytadi. Ayrimlarini yölga soliş  juda qiyin keçadi. Bu oilalarda ayrim ota-onalarning farzandlari bilan yetarliça şuğullanmaganliklari, öz holiga taşlab qöyişganini  körsatadi.

Demak, taʼlim-tarbiyada uzviylik juda muhim ekan. Şuni inobatga olib, öquvçilarni yozgi taʼtilga kuzatiş oldidan maktabda ota-onalar  yiğilişlarini ötkazib, buni tuşuntirişga harakat qilamiz. Biroq işonsangiz, yiğilişlarimizga öquvçilarimizning ota-onalarining yarmi ham kelmaydi. Odamlar öz jigargöşalarining taqdiriga şunçalik befarqmi? Nahot farzandining maktabdagi, sinfdagi xulq-atvori, öqib-örganişga bölgan intilişi qay ahvoldaligi ularni qiziqtirmasa?

Boşlanğiç sinf öqituvçisi bölib işlaydigan ayolning bu mulohazalari birgina maktabga taalluqli emasligi barçaga ayon.

Körinişidan 16-17 yoşlar çamasidagi soçlarini yoyib, tirnoqlarini böyab, atir-upa surib, öziga erinmay oro berganligidan qöğirçoqqa öxşab qolgan ikki qiz bilan taksida hamroh bölib qoldim. Taksi haydagunça, manzilimizga yetgunimizga yigirma daqiqaday vaqt ötgan bölsa, şunça vaqt ikkala qiz telefonidagi rasmlarini bir-biriga körsatişdan, baholaşdan böşamadi.

– Voy, qaytadan köraylik, zör tuşibsan.

– Bunisi konkret böpti-ov.

Qizlar "konkret” deganda nimani nazarda tutdi, bilolmadim, biroq bir-biriga körsatayotgan rasmlar (yoningdagi odamga  körinib turadi-da) özlariniki ekanligini aniq kördim. Turli holatda, turli kiyimda, goh jilmayib, goh xayol surib turgan onlarini özlari suratga olganligi tayin. Lekin birovning suratini, yanayam aniği, yoningdagi odamning suratini körişning ne qiziği borligini heç tuşunolmadim. Jonsiz telefon ekraniga qaragandan, yuzma-yuz körişiş, suhbatlaşiş köproq tasavvur bermaydimi, axir odamga.

Taksi haydovçi yoşgina  yigit ularga suqlanib-suqlanib qarab qöydi-da, telefoniga kelgan qönğiroqqa javob bera boşladi.

- Öğlim, yo telefoningni, yo maşinangni öçir, bizni eson-omon manzilimizga yetkaz, - deya eʼtiroz bildirdim men.

- Qörqmang, ayapa, maşinada bir siz emassiz, beşta jonmiz-ov, - dedi haydovçi yigit zarraça xijolat çekmay.

- Beş odamning taqdiri qölingda ekanini bilsang, nega ham telefonda gaplaşayapsan, ham tezlikni oşirib haydayapsan.

Haydovçi mening gapimga javob beriş örniga hamsuhbatining bir gapini eşitmay qoldi şekilli, menga sekinroq, deganday labiga barmoğini bosib imo qildi-da, qaytarib söradi:

- Ertaga deysanmi, soat neççida yiğilamiz.

Haydovçining suhbati tugagunça uyimga yetdim.

Kun böyi işlab çarçamagan edim. Yölda uyga yetgunimça körgan sarguzaştlarimdan boşim ğovlab ketdi.

Nafaqat ösmir qizlar, balki yigitlar orasida ham öz-özini suratga oliş, öz-öziga mahliyo bölib tomoşa qiliş, tibbiyot tili bilan aytgan-da,  selfimaniyaning tobora xavfli tus olib, ommalaşib ketayotgani jamiyatimizga jiddiy xavf tuğdirayotgan bir vaqtda ota-onalarning voyaga yetmagan öğil-qizining qöliga  qimmatbaho telefon tutqazib, farzandi öşa matohdan nima maqsadda foydalanayotganini nazorat qilmay, bamaylixotir yurişgani kişini ajablantiradi. Qolaversa, odam qanday faoliyat turi bilan şuğullansa-da, şunga doir davlatimizning amaldagi qonun-qoidalarini bilmoği, amal qilmoği ham lozim emasmi? Öşa taksi haydovçisining ota-onasi buni öğliga tuşuntirib borsa, bir yölovçining eʼtirozini inobatga olgan bölarmidi, buningdek ahvollar barham toparmidi?

... Ötgan yili kasb-hunar muassasalaridan birida 1-bosqiçda öqib, yotoqxonada yaşaydigan qiz oliygohda öqiydigan bir yigitni töyda körib, yoqtirib qolgan. Qönğiroqlariga javob bermagaç, qiz noiloj yigitning izidan u öqiydigan şaharga izlab borgan. Bundan jahli çiqqan yigitning sökib, haqoratlab boşqa qorangni körmayin, deganiga çidolmagan qiz öz joniga  qasd qilişga uringan. Buni ham öz xonadonida, boşqalarga sezdirib, (axir jabrlanuvçiga qutqaruvçi kerak-da) amalga oşirgan. Bundan akasini xabardor qilgan yangasini nega mening  işimga aralaşasan, deb yumdalaşgaça borgan.

Oilalarimizda farzandlarimizga şarqona odob-axloq, tarbiyani kiçkinaligidan singdirib boriş örniga, ular öz holiça xorij filmlaridan, "ommaviy madaniyat”ning ayrim körinişlaridan namuna olib ulğayişayapti. Oqibatda esa yuqorida taʼkidlaganimizday, xarakterida bölmağur odatlar şakllanayapti.

Afsuski, buningdek köngilsiz holatlar bitta yo ikkita emas, balki köp sodir bölayotgani kişini taşvişlantiradi. Bundan ham yomoni, ötgan yilning özida tumanimizda voyaga yetmaganlar tomonidan 5 ta jinoyat (ha, ha, jinoyat!) sodir etilgan.

150 nafar voyaga yetmaganlar har xil huquqbuzarlik harakatlarini sodir etganliklari uçun voyaga yetmaganlar orasida huquqbuzarlikning oldini oliş guruhi xizmatxonasi va militsiya tayanç punktlariga olib kelingan. Ularning 7 nafari heç qayerda öqimaydigan, işlamaydiganlar bölsa, 34 nafari umumtaʼlim maktablari öquvçilari, 108 nafari kasb-hunar kollejlari öquvçilaridir.

Joriy yilning ötgan olti oyi mobaynida esa 120 nafar voyaga yetmaganlar tomonidan turli xil huquqbuzarliklar sodir etildi.

 Xöş, taʼlim maskanlarida, oilasida öqib, ilm örganişlari, maʼnaviy va jismoniy jihatdan barkamol bölib ulğayişiga barça şaroitlar muhayyo bölgani holda nega ayrim yoşlarimiz buningdek yöllarga kirib ketayapti?

Agar masalaga teranroq nazar soladigan bölsak, bu - maʼnaviy, maʼrifiy va axloqiy tarbiyadagi biz ota-onalarning, ustoz muallimlarning kamçiligimiz ekanligini sezişimiz qiyin emas. Heç qaysi noqobil ösmir osmondan tuşmaydi, yerdan kökarib çiqmaydi. Bas, şunday ekan, najot kaliti ham özimizdadir. Agar ularning tarbiyasi yana öz holiga  taşlab qöyilaversa, bundan ham köproq köngilsizliklar kelib çiqmasligiga kim kafolat beradi? Unda özimizdan çiqqan "balo”larning dodini kimga aytamiz?

Oygul RAJABOVA, jurnalist.

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026