FARZAND KAMOLI – OTA-ONA ORZUSI
(Bizning suhbat)
Onani öxşatdim göyo zaminga, bolasini esa bağrida oçilgan gulu-lolaga, onani öxşatdim-toğlarga, suv kelsa, simirar, kor qilmas töfon, bolasini esa qoyaçalarga, onani öxşatdim mevali daraxtga, bolasini esa mevalarga, onani öxşatdim atirgulga, bolasini oçilişga şay ğunçalarga...
Bu qiyoslar çeksiz davom etişi mumkin. Ona-bola haqida, onaning farzandiga mehri beqiyosligini, farzandi uçun fidoyiligini qança aytsak, ozday nazarimda...
Ha, ona farzandini qançalik ardoqlasa, kamolidan şunçalik sevinadi. Öğil-qizining oilali bölib unib-ösib ketişini, özidan tinişini juda-juda istaydi. Biroq buning uçun oilaning farzandga mehri yetarlimi? Tarbiyani qay yösinda olib borsak, maqsad-muddaomizga yetamiz?
Quyida ikki keksa onaxonning bu boradagi mulohazalarini eʼtiboringizga havola etamiz.
- Maryam Qöçqorova:
- Ota-bobolarimiz qiz körganlarga "qiz köribsan, qizil oltinli bölibsan”, - deb bejizga aytişmagan. Onasining sirdoşi, yordamçisi, uyning körki ular. Qiz tuğildi... Keçalari uxlamay beşikka bağringizni berib, tonglar ottirib kunlarning, oylarning qanday ötganini ham bilmaysiz. Atak-çeçak qilganda közlaringiz sevinçdan por-laydi. Öquvçi bölganida soçlariga lentalar taqib, maktab libosining yaraşib turganini körib, könglingiz yayraydi. Aʼlo baholar olib kelganida yana quvonçingiz çeksiz. Ozgina şamollab qolsa, sizning joningiz unikidan köp oğriydi. Qöliga nina olib tugma qadasa, quvonçdan közlaringizga yoş keladi. Birinçi bor ovqat pişirganida esa quvonçdan mast bölasiz. Oliy öquv yurtiga öqişga kirsa, u öqişni tugatgunça siz ham ming bir qiyinçiliklarni boşingizdan ötkazasiz. Birinçi maoşini qölingizga tutqazganida yaratganga şukronalar aytasiz. Qizingizning şu tariqa voyaga yetganini sezmay qolasiz. Uyingizga sovçilar kela boşlaydi. Sizning qizingizdan könglingiz töq. Nega deganda siz qizingiz soğligiga yoşligidan eʼtibor berdingiz, hunar örgatdingiz, öqitdingiz, işlayapti, oila quriş tuşunçasiga ega. Kelin bölib borgan uy şaroitiga moslaşib, yaşab ketişiga işonasiz. Demak, bu bölajak onadan soğlom farzand dunyoga keladi deb öylayman.
- Hojibika Bobojonova:
- Muhtaram Prezidentimiz soğlom ona-bola deganlarida, jismonan hamda maʼnan soğlikni közda tutganlar. Farzand mulohazali, tartibli, iboli, öqimişli, kitobsevar, mehnatkaş, soğlom bölsa, ham jismonan, ham maʼnan soğlom hisoblanadi. Yurtimizda buning uçun barça şart-şaroitlar muhayyo.
Yoşligidan sportning qaysi turiga qiziqsa, şunga qatnaşib, qançadan-qança çempionlar yetişib çiqayapti. Ular Vatanimiz bayroğini yuqori kötarmoqdalar, hunar egalari, tadbirkor qizlar ham bizning yurtimizda bisyor. Bu yetuklik emasmi?!
Oq yuvib, oq tarab, öqitib, har tomonlama kamolga yetkazgan insonning qizini kelin qildingiz. Oilada qaynona bilan kelin munosabatining yaxşi bölişida hikmat köpligi heç kimga sir emas. Qiz bola birovning uyiga kelin bölib tuşdimi, demak, uning onasi örnida qaynona, otasi örnida qaynota, qaynoğa-yu, qaynsingillar qurşovidagi oila muhitiga könikişida qaynonaning roli kattadir.
Kelinning böyniga yangi oilasidagilarning köngliga yöl topiş, kelinlik vazifalaridek masʼuliyat yuklangan. Bu yukni yengil qiliş qaynonaga judayam boğliq. Kelinni ötirsa öpoq, tursa söpoq, deb sinovlardan ötkazaversa, uning köngli darz ketadi. Kelinni uy şaroitiga moslaştiriş qaynonadan katta masʼuliyat talab qiladi. Qaynona kelinni öz qizidek körsagina kelin oilaga tez moslaşadi. Kelini asabiylaşmay, soğ yursagina, qaynona soğlom nevarali böladi.
Kelinida homiladorlikni sezgan qaynona işni kelinning nima yeyişidan boşlaydi, soğligiga eʼtiborini kuçaytiradi, dam olişiga şaroit yaratib beradi. Uyda soğlom turmuş tarzi hukmron bölsa, kelin homiladorlik davrini yaxşi ötkazadi. Vaqtida ovqatlanib, vaqtida dam olib, şifokor nazoratidan öz vaqtida ötib, öziga eʼtiborli bölgan kelindan soğlom farzand tuğiladi.
Maryam Qöçqorova:
- Soğlom ona va bola töğrisida fikr yuritar ekanmiz, könglimdagi gaplarni aytmasdan ilojim yöq. Faraz qilaylik: çaqaloq eson-omon dunyoga keldi. Ona-bola soğ. Tuğruqxonada ham ona-bola yotgan xonaga begonalar kiritilaveradi. Tuğruqxonadan çiqadigan paytda-çi?! Tuğruqxona oldiga kuyovning döstlari, qarindoş-uruğlar bir töda bölib kelişadi, ona-bolani qarşi olişadi, çaqaloqning yuzini oçib körişga, pul qistirişga harakat qilişadi. Bu harakatlari bilan çaqaloq soğligiga zarar yetkazişlari mumkinligini xayoliga ham keltirmaydilar. Kelin çaqaloqni "öpmang” deb ayta olmaydi. Qaynona ham istihola qiladi. Uylariga kelişgaç ham yangi tuğruqni boşidan keçirgan onaga, çaqaloqqa tinçlik yöq. Keluvçilar köp. Ularga kelin salomga çiqişi kerak. Kelgan insonlarga çaqaloq körsatilmasa, xafa bölarmiş. U kelgan insonning ehtimol, biron yaşirin kasali bordir yoki şamollagandir. Buning bilan heç kimning işi yöq. Axir ota-bobolarimizdan qolgan udumlar yaʼni çilla saqlaş qayoqda qoldi? Ona bolani 40 kun çillada saqlaşlarda olam-olam maʼno bor. Birinçidan, 40 kun içida tuqqan ayol qayta quvvatga kiradi. Onaning issiq qornidan çiqqan farzand taşqi muhitga moslaşadi, yomon nazardan, kasallik yuqişidan saqlanadi. Özlaringiz aytinglarçi, 40 kun çilla saqlab, ona-bola soğlom bölgani yaxşimi yoki kelgan odamning köngli deb ularning soğligiga xavf tuğdirgan durustmi? Demoqçimanki, ona bolani taşqi muhitdan keladigan zararlardan saqlaş hammamizning burçimizdir. Şundagina ona-bola soğlom böladi.
Hojibika Bobojonova:
- Köngillarga ravşanlik beruvçi, qalbimiz quvonçi, onalik baxtiga yetgan qizlarimiz, kelinlarimiz omon bölişsin. Qöşganlari bilan qöşa qarisinlar. Naslimiz davomçilari soğ bölişsin, kelajagimiz bölgan aziz bolajonlarimiz köpayaversin. Olam bolalarimiz şodligiga tölsin. Azizlar! Farzandlarimizni bekamu köst, komil inson qilib tarbiyalaşni öz oldimizga buyuk maqsad qilib qöyaylik!
Suhbatni Gulnora YuSUPOVA yozib oldi.
(Foto - http://www.uza.uz)

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶