20.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
20.11.2026, 19:40
Jamiyat 👁 3,100

AYoLLARI EʼZOZ TOPGAN YuRT

AYoLLARI EʼZOZ TOPGAN YuRT

(Publitsistika)

Ayol – millat tayançi, jamiyat körki, xonadonlarimiz fayzi. Unga onajon, deb talpinganimizda butun vujudimiz mehr-muhabbat buloğidan bahramand böladi. Tuğişganim, jigarbandim deb ardoqlasak, köngillarimizga xotirjamlik inadi. Ne uçun? Çunki, umrimizning har bir lahzasida bizning orzu-umidlarimiz, quvonç va taşvişlarimizni özinikiday qabul qilib, bizga hamdam-u hamroz yaşaguvçi mehribonimizdir u!

Barça zamonlarda ham bu zoti mukarramalarga köngillar ana şunday talpingan, ona va rafiqa, jon riştasi aro payvand farzandijonim, deb dil köşkidan joy berişgan. Lekin uning turmuş tarzini zamonga munosib tarzda özgartiriş, yangilaş, ayol şaxsining şakllanişida zarur bölgan şaroitlar yaratiş, ayolga eʼtibor masalasi faqat Mustaqillik davridagina muhtarama opa-singillarimiz qalbida qatlanib yotgan orzu-armonlardan hayotga köçdi.

 

Yaqin ötmişga bir nazar

... Erta tongdan paxta terimiga çiqib ketgan Jumabika onani ikki etak paxta termayoq dard tutdi. Jöyakka uzala tuşib yotib qolgan ayolga brigadir döq urdi:

- Jumabika, keça oldingi kundan 5 kilo kam paxta terding, bugun yana qanday bahona qilayotirsan. Ture, normangni bajar. Eşakning yuki yengil bölsa...

Jumabika onaning ahvolini tuşunib turgan ayollardan biri brigadirga urişdi:

- Undan köra arava-kölik top, u hozir dalada tuğib qöyadi...

Şunday böldi, sobiq Lenin nomli kolxoz (hozirgi "Çoyköl” ovuli hududida) aʼzolaridan biri Jumabika onaning paxta dalasida köz yorib, çaqaloği şamollab, nimjonligidan köpga bormay nobud böldi...

- Bunday voqealar ötgan qora kunlarda odatiy hol edi, - bot-bot hikoya qilardilar rahmatlik onajonim. – Bizdan sovet davlati faqat iş va yana iş sörardi. 8 nafar farzandimni dunyoga keltirib nari borsa, bir haftagina uyda ötirganman. Şukur momong ikki nafar, Jumabika momong bir, Guljon momong, Robiğa momolaring ham bir-ikki nafar bolalarini goh paxta terimi, goh ğöza yaganasi yoki qazuv paytlarida iş boşida dard tutib, dunyoga keltirişgan.

Onam boşidan keçirgan qora kunlar... Bu kunlarning içida biz ham bor edik. 8 nafar uzun-qisqa bolalarini ergaştirib tong azondan ğöza yaganasiga çiqqan onajonim, endi bilsam, sabr-qanoatning tirik timsoli bölib yaşagan ekanlar. Uyimizdan 4-5 çaqirim olisdagi öşa paytdagi Lenin nomli kolxozga qaraşli 8-brigadaning, "Ferma ovul” mavzesidagi 5 gektarlik paxta dalasida biz farzandlar ham onajonimizga qaraşiş uçun ğöza yaganalardik, ötoq qilardik. Şom qoronğuligida yana şunça yöl bosib uyimizga qaytardik. Biz bolalar har yer-har yerga tappa-tappa taşlab, uxlab qolardik. Onajonim keksa enam bilan öçoqqa olov yoqib, ovqat pişirardilar. Keyin bizni uyğotib:

- Hay, bolalarim-a, bu kunlar hali ötib ketar, yaxşi kunlar ham keladi hali, - derdilar horğingina.

Uyqusirab ötirib taomlanardik. Tongda yana onam uyğotardilar:

- Qani, turaqolinglar, hali qurtga barg tayyorlaş kerak. Paxta ötoğini bölsak, yaxşilab dam olasizlar...

Enam tonggi namoz ibodatiga kirişgan paytda biz ipak qurti uçun barg tayyorlardik. Söng qora qumğonimizni, tuz-namagimizni yelkalab, uzun-qisqa bölib onamning ortidan ergaşgança 5 gektarlik dala tomon yöl olardik...

Bolaligimiz, onajonim umrining gullagan fasli ana şunday ötardi. Bir tutamgina yoz tuni qanday ötib ketganini sezmay qolardik. 5 gektarerdagi ğözaning yaganasidan tortib, çilpişgaça bölgan parvarişida onajonim biz bolalari bilan daladan çiqmay işlardilar.

Bir kuni dala boşiga kolxoz kassiri keldi. Madrim aka ismli bu kişini körib, onajonim qançalik quvongan bölsalar, kassirning qölidan olgan "maoş”i – 19 söm pul xuddi qölini kuydirayotgan kabi şunçalik tez dili oğridi.

- Yoz böyi qilgan mehnatimning haqi şumi, xato hisob qilmadingizmi? – dedilar bazör tilga kirib.

- Özi sening hisobingda 1 gektar paxta yeri bor ekan, hisobni idoradagilar qilişadi, men faqat pulni tarqatuvçiman. - Şuniyam tuşunmaysanmi, deganday hiringlab kuldi kassir.

- Axir, axir yerim 5 gektar-ku!

Onam bu gapini aytgunça kassir amaki ketib bölgan edi...

Hamon eslasam, yuragim örtanib ketadi: aslida 5 gektarer uçun işlab, 1 gektarning haqiga qanoat qilgan, sözlasa sözi sinib, haqiqat deb tiklansa, dili sinib ötgan onajonlarim-ay! Ular juda köpçilik edilar. Yuzlab, ming-minglab özbek ayollari ana şunday ozorlarda qadlari dol bölib yaşaşga mahkum edilar. Keçagidan bir kilo paxtani kam tergan ayollar traktor faralari yoruğida qaytadan dalaga tuşib, "norma” bajarmagunça uyiga ketolmaganlariga neça bor guvoh bölganman. Kuzakning aççiq izğirinlarida qöllarining yoriqlaridan qon sizib turgan onajonlarning 6 million tonnalik xirmon tiklangunça tinim bilmaganlarini öz közim bilan körganlarim yodimga tuşadi-yu, yuragim zirqirab ketadi.

Yetti yaşar bolasini ergaştirib paxta tergan ayollar... Yetmiş yaşar momosining beliga quvvat bölib paxta tergan bolalar... Bolalarim tezroq maşaqqatdan qutulsin, 6 million tonna paxta tezroq terilsin, deya bolalariga kömakdoş bölgan momolar...

Ana şunday mehnat qilardik biz öz tuğilgan yerimizda. Rejadagi xirmon ana şunday fidoyiliklar evaziga yaratilardi. Ana şunday... Ayol bolasini bağrida olib ötirişdan mosuvo, bolalar 2-3 oylab öqib-örganişdan, keksalar huzur-halovatdan benasib. Şundayin fidoyiliklar evaziga onajonlarimiz suv-tekin haq olardilar. Uka akaning, singil opaning eski kiyimini kiyib, qanoat qilardik. Yamoq tuşgan paypoqlar, paxtadan böşagan fartuk (peşgir)lardan paytavalar örardik oyoqlarimizga.

Ota-onamning yillik daromadi (doxodi)ni intizorlik bilan kutardik.

- "Doxod”dan palto olib beraman.

- "Doxod”dan etik, römol, ..., ...  olib beraman, - vaʼda qilişardi ota-onalarimiz.

"Doxod” oladigan kun kelardi. "Doxod” beruvçi bilan 5-6 nafar boşqa kişilar ham kelişardi. Katta jomadonda pul, qöllarida hisob-kitob daftarlari. Bir çekkadan öqişadi:

- Yer-mulk, tutun, qoramol uçun, parranda uçun, maşina-mototsikl uçun, ... Yana allambalo soliqlar. Eng söngida "sariyoğ” va "göşt plan”ga deb "doxod”dan qirqişardi-da, bir yil işlagan kolxozçiga arang bitta qöy yoki eçkining pulini berişardi...

Bolasiga uzun-uzun vaʼdalar bergan onajonlarim-a,- deyman hamon yuragim örtanib. – eskini butlab, kiyim kiygan ahli elim bolalari-ya! Sabr kosalari limmo-lim tölib, sabri sinmay mustaqillikka yetgan onajonlarim mening! Endi ularning sözlarini köring-a! Dil tuğyonlariga quloq tutsangiz – dilingizga, orzu-umidlariga oşno bölsangiz – hayotingizga zavqlar inadi! Şukronalardan köksingiz toğday yuksaladi. Yana onajonimning qalb iqrori yodimga tuşadi:

- Bugungi davr ayollari malikalarday eʼzozda, eʼtiborda!

 

Eʼzoz topgan ayollar

Bugungi davr ayoli – u olima, ötkir siyosatdon, intiluvçan talaba, har sohada faol, baxtiyor ona, rafiqa va beka!

Mustaqillikning ilk yillaridanoq Özbekistonda Ayollik saltanatining baxt-iqbol mezonlari böy tikladi. 1995-yil 2 martda qabul qilingan "Özbekiston Respublikasining davlat va ijtimoiy qurilişida  xotin-qizlarning rolini oşiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Prezident Farmoni millatimiz ayollari hayotiga tub özgarişlar boşlab keldi. Uşbu Farmonga muvofiq mamlakat hayotidagi ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy rivojlaniş masalalarini hal qilişga izçillik bilan kirişildi. Ayol-qizlarning davlat va jamiyatni boşqarişdagi işti-rokini kengaytiriş, onalik va bolalikni muhofaza etişga alohida eʼtibor qaratildi. Aynan şu va şu kabi vazifalarni maromiga yetkaziş, ayollar hayotiga oid muammolarni izçil hal etişdek masʼuliyatli vazifani bajarişda ayollarning iştiroki taʼminlandi va Xotin-qizlar qömitasi raisi, Qoraqalpoğiston Respublikasida esa Vazirlar Kengaşi Raisining örinbosari hamda hokimlarning örinbosarlari lavozimlari joriy etildi. Mamlakatning  ijtimoiy-iqtisodiy, maʼnaviy-maʼrifiy hamda siyosiy hayotida faollik bilan iş yuritişga kirişgan Ayollar hayotida Prezidentning mazkur Farmoni muhim ahamiyat kasb etdi. Onalik va bolalikni muhofaza etiş, ayollarning mehnat va dam oliş şaroitlarini yaxşilaş maqsadlarini  ifoda etuvçi qonuniy asoslar yaratildi.

Mustaqillik davri ayollari endilikda töla davlat muxofazasidagi eʼzoz va hurmatga munosib şaxsga aylandi. Uning farzandi hali dunyoga kelmasidanoq alohida mehr bilan qamrab olindi. Farzandi ikki yoşga yetguniça ona va bola töla davlat nazorati ğamxörligidan bahramand. Ayolga bölgan eʼtibor va rağbatning yana bir ifodasi sifatida qabul qilingan "Özbekiston Xotin-qizlar qömitasi faoliyatini qöllab-quvvatlaş borasidagi qöşimça çora-tadbirlar töğrisida”gi Prezident Farmoni, "Ayollar yili”, "Soğlom bola yili” deb nom olgan yillarda aynan yillar nomiga monand ravişda işlab çiqilib, hayotga tatbiq etilgan va muvaffaqiyatli takomilga yetkazilgan Davlat Dasturlari doirasida amalga oşirilgan işlar mustaqillik davri ayollari hayotini tubdan özgartirib yubordi.

 

Amudaryoda

Tumanimiz ayollari hayotidan qiyos: aholining qariyb 50 foizi, yaʼni 90 ming nafardan ziyodini ayol-qizlar taşkil qiladigan tumanimizda önlab ötkir siyosatdon ayollar bor. Ularning 6 nafari xalq deputatlari tuman Kengaşi, 1 nafari Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi deputatlaridir. Bugungi kunda 200 nafarga yaqin ayol-qizlar tadbirkorlik bilan şuğullanadi. Ular orasida turli xil nufuzli körik-tanlovlar, sport musobaqalarining ğoliblari bor. Agrar sohada, soğlikni saqlaş va taʼlim tizimlarida, sanoatda amudaryolik ayollar katta-katta imkonlarni közlab mehnat qilişmoqda. Xotin-qizlar tadbirkorligini qöllab-quvvatlaşga qaratilgan eʼtibor va davlat ğamxörligi natijasida faqat 2014-yilning özida 104 nafar tadbirkor ayollarga tijorat banklari to-monidan 1 mlrd. sömdan ortiq imtiyozli kredit mablağlari ajratildi. 2015-yilning şu davrigaça yana önlab ayol-qizlarga tadbirkorlik faoliyatlarini rivojlantirişlari uçun imtiyozli kreditlar berildi. Bugun tumanimiz ayollari uluğ işlarga boş, fikrda ilğor, mehnatda fidoyi, oilaparvar, elparvar, Vatanparvar. Toki, ana şunday fidoyi ayollar bor ekan, el-yurt hamişa tinç, osuda, xonadonlar fayzli. Oilalar ostonasidan boşlangan fayz-u tarovat ona Vatan kengliklarini quçgan. Bu – aziz va mukarrama ayollari eʼzoz topgan Vatanning fayz-u tarovatga töliq bugungi manzarasi. Baxt-iqboldan bahs etuvçi bu manzara bizniki, Özimizniki! Zero,

Bizniki tonggi şuʼla,        

Bizniki yer-u osmon.  

Tildan tuşmas aşula –

Bizniki Özbekiston!

Dasturxonda nonimiz,

Har manzil obod makon.

Uluğdir imkonimiz –

Bizga oçiq keng jahon!

Beşigin quçgan ona

Buyuk işlarga sarbon.

Vatan unga parvona,

Dilida yöqdir armon.

Samo töla yulduzlar,

Oy-u Quyoş bizniki,

Osuda tun, kunduzlar –

Davr-u davron bizniki!

Gul tutamiz jahonga,

Özbaki zabon bilan.

Şukr etamiz zamonga

Hur Özbekiston bilan!

 

Robiya YÖLDOŞEVA.

(Foto - http://uza.uz)

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026