Tuproq tahlili — moʻl hosil va oziq-ovqat xavfsizligining muhim omili

Bugungi kunda butun dunyo miqyosida oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash masalasi har bir davlat, har bir hukumat oldida turgan eng dolzarb, kechiktirib boʻlmaydigan strategik vazifalardan biriga aylanib ulgurdi. Sayyoramiz aholisi sonining shiddat bilan ortib borishi, global iqlim oʻzgarishlari natijasida yuzaga kelayotgan turli tabiiy muammolar, suv resurslarining tobora cheklanib qolayotgani, shuningdek, yer unumdorligini saqlash va uni kelajak avlodga butun holicha yetkazish masalalari qishloq xoʻjaligi tizimiga mutlaqo yangi, chuqur ilmiy yondashuvni tatbiq etishni talab qilmoqda. Endilikda shunchaki yerga urugʻ qadab, hosil kutish davri oʻtdi, bugungi zamon agrar sohada aniq hisob-kitob, innovatsion texnologiyalar va kimyoviy tahlillarga suyanishni taqozo etmoqda. Xuddi shu hayotiy zaruratdan kelib chiqib, mamlakatimizda ham Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev rahbarligida qishloq xoʻjaligi sohasini modernizatsiya qilish, sohaga ilgʻor tajribalarni joriy etish boʻyicha keng koʻlamli, tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda.

Davlatimiz rahbari tomonidan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, ularni nobud qilmasdan saqlash, sifatli qayta ishlash va tashqi bozorlarga eksport qilish jarayonlarini qamrab oluvchi yaxlit, yagona tizim yaratish ustuvor vazifa sifatida belgilab berilgan. Bu jarayonda ayniqsa “daladan dasturxongacha” tamoyiliga qatʼiy amal qilish, xavfsiz hamda shaffof taʼminot zanjirini yaratish eng asosiy maqsaddir. Oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashga bagʻishlangan koʻplab yigʻilishlarda Prezidentimiz tomonidan qishloq xoʻjaligida sifat, ekologik xavfsizlik va yuqori iqtisodiy samaradorlik masalalari bugungi kunning eng muhim, kechiktirib boʻlmaydigan talabi ekanligi takror va takror taʼkidlab kelinmoqda.

Aynan mana shunday ulkan vazifalar ijrosini taʼminlash, sohadagi yangiliklarni keng jamoatchilikka koʻrsatish maqsadida yaqinda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi tomonidan ommaviy axborot vositalari vakillari uchun press-tur tashkil etildi. Ushbu media-tadbir Qoraqalpogʻiston Respublikasi Agrokimyoviy tahlil markazida boʻlib oʻtdi. Tadbir davomida kamera obʼektivlari va jurnalistlar nigohi orqali markazning kundalik faoliyati, u yerda oʻrnatilgan eng soʻnggi rusumdagi zamonaviy laboratoriya uskunalarining imkoniyatlari hamda tuproq tahlillarining qishloq xoʻjaligidagi beqiyos ahamiyati haqida juda batafsil, ilmiy asoslangan maʼlumotlar berildi.

Mutaxassislar ishtirokchilarga tuproq namunalarini daladan qabul qilib olish, ularni murakkab laboratoriya sharoitida chuqur tahlil qilish, tarkibidagi mineral va organik oʻgʻitlar miqdorini aniqlash jarayonlarini bevosita amaliy tarzda namoyish etib berishdi. Shuningdek, yetishtirilayotgan mahsulotlarning amaldagi davlat standartlariga qay darajada muvofiq kelishini tekshirish bosqichlari ham koʻrsatib oʻtildi. Taʼkidlash oʻrinliki, bunday murakkab agrokimyoviy tahlillar fermer va dehqon xoʻjaliklariga oʻzlari ishlatayotgan yerning unumdorlik darajasini ilmiy asosda, aniq baholashga yordam beradi. Qolaversa, har bir ekin turining oʻziga xos xususiyatlariga mos keluvchi oʻgʻitlardan oqilona, meʼyorida foydalanish orqali hosildorlikni oshirish imkonini yaratadi.

Bugungi murakkab sharoitda tuproq tarkibini muntazam ravishda nazorat qilib borish faqatgina moʻl hosil olish uchun emas, balki atrof-muhit va inson salomatligi uchun oʻta muhim boʻlgan ekologik xavfsizlikni taʼminlashda ham eng asosiy omil hisoblanadi. Xuddi shu ezgu maqsadda markaz mutaxassislari tomonidan tuproqlarning turli xil pestitsidlar, inson organizmi uchun oʻta xavfli boʻlgan ogʻir metall qoldiqlari hamda boshqa turdagi zararli moddalar bilan ifloslanish darajasi yuzasidan doimiy, tizimli monitoring ishlari olib borilmoqda.

Eʼtiborli jihati shundaki, tahlillarning aniqligini taʼminlash maqsadida markaz laboratoriyalari Germaniya, Rossiya va Hindiston kabi davlatlarda ishlab chiqarilgan, jahon standartlariga javob beradigan eng zamonaviy uskunalar bilan toʻliq jihozlangan. Mazkur innovatsion texnologiyalar har qanday murakkab tahlillarni ham yuqori darajadagi aniqlik va juda qisqa vaqt ichida tezkorlik bilan amalga oshirish imkonini bermoqda. Bundan tashqari, Jahon banki homiyligi asosida ajratilgan 96 000 AQSh dollari miqdoridagi mablagʻ evaziga markazning asosiy binosi toʻliq qayta rekonstruktsiya qilinib, barcha talablarga javob beradigan zamonaviy koʻrinishga keltirilgan.

Raqamlarga murojaat qiladigan boʻlsak, markaz tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar koʻlami qanchalik keng ekanligini koʻrish mumkin. Maʼlumotlarga koʻra, joriy yilning shu davriga qadar hududdagi fermer xoʻjaliklari, agroklasterlar hamda sugʻoriladigan ekin maydonlaridan foydalanuvchi boshqa subʼektlar bilan jami 29 987 gektardan ortiq maydonni qamrab oluvchi maxsus shartnomalar tuzilgan. Ushbu shartnomalar doirasida allaqachon 22 401 gektar ekin maydonlarining tuproqlari toʻliq laboratoriya tahlilidan oʻtkazilib, ushbu tahlillarga tayangan holda hududlarning detallashtirilgan agrokimyoviy kartogrammalari ishlab chiqildi va ushbu muhim maʼlumotlar bazasi uzagrolab.uz elektron platformasiga joylashtirildi.

Shu bilan birgalikda, fermer va klasterlarni faqatgina yuqori sifatli mineral oʻgʻitlar bilan taʼminlash maqsadida oʻgʻit ishlab chiqaruvchi hamda ularni yetkazib beruvchi korxonalar bilan 15 ta shartnoma imzolangan. Ushbu hamkorlik natijasida keltirilgan 104 ta namunadagi kimyoviy mahsulot chuqur agrokimyoviy tahlildan oʻtkazilib, ularning sifati va yaroqliligi boʻyicha tegishli ilmiy xulosalar taqdim etilgan.

Xulosa oʻrnida mutaxassislarning bir fikrini alohida taʼkidlash lozim: tuproq tahlili bu shunchaki kolbalar va reaktivlar ishtirokidagi oddiy laboratoriya jarayoni emas, balki butun boshli millat salomatligi va mamlakat oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashning eng muhim, poydevor vazifasini oʻtovchi ilmiy asosidir. Zero, ona yerimizning unumdorligi va biz isteʼmol qilayotgan mahsulot sifati qattiq nazorat qilinmas ekan, kelajakda yuqori hosildorlikka erishish nihoyatda mushkul vazifa boʻlib qolaveradi. Shu bois ham bugungi kunda mamlakatimizda agrar sohani ilm-fan bilan uygʻun holda, innovatsiyalarga tayanib rivojlantirishga davlat darajasida alohida eʼtibor qaratilmoqda.

Tadbir yakunida ishtirokchilar tomonidan bu kabi ochiq muloqotlar va media turlar orqali sohada amalga oshirilayotgan keng koʻlamli islohotlarni jamoatchilikka toʻgʻri va xolis yetkazish, shu orqali aholining agrar sohaga oid bilim va tushunchalarini yanada oshirish muhim ahamiyat kasb etishi yakdil ravishda eʼtirof etildi.