Voyaga yetmaganlar masalalari boʻyicha inspektor-psixologlar faoliyatiga bir nazar

Jamiyatning ertangi kuni, millatning istiqboli bugun kamol topayotgan yosh avlodning taʼlim-tarbiyasiga bevosita bogʻliqdir. Shu bois, voyaga yetmaganlar oʻrtasida sogʻlom muhitni shakllantirish, ularni turli salbiy illatlardan asrash bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biriga aylangan.

Ushbu yoʻnalishda Amudaryo tumanida ham tizimli va keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda. Xususan, tumandagi Maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimiga qarashli 86 ta umumtaʼlim maktablari hamda 3 ta texnikumlarga voyaga yetmaganlar masalalari boʻyicha jami 13 nafar malakali inspektor-psixologlar biriktirilgan boʻlib, ular yoshlarning taʼlim dargohlaridagi hamda undan tashqaridagi hayotini oʻz vakolatlari doirasida doimiy nazorat qilib kelmoqda.

Aytish joizki, inspektor-psixologlarning asosiy vazifasi faqatgina tartibni saqlash emas, balki oʻquvchilar oʻrtasida nazoratsizlikni keltirib chiqaruvchi omillarni erta aniqlash va bartaraf etishdan iboratdir. Shu maqsadda, taʼlim maskanlarida qonunchilik talablari asosida "Tigʻ" tadbirlari, shuningdek, maʼnaviy va maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosarlar hamda psixologlar bilan hamkorlikda "Davomat" tadbirlari muntazam tashkil etilmoqda.

Tumandagi 55-sonli maktabda ham mazkur taʼlim maskaniga biriktirilgan inspektor-psixolog va tuman Ichki ishlar boʻlimi xodimlari ishtirokida “Davomat” tadbiri va ota-onalar bilan uchrashuv oʻtkazildi.

Boshqa taʼlim muassasalarida ham mutaxassislar tomonidan har haftaning juma kunlari ota-onalar va oʻquvchilar ishtirokida huquqiy targʻibot ishlari olib borilib, jinoyatchilikning salbiy oqibatlari, yoʻl-transport hodisalarining oldini olish va tartib-intizom masalalari keng tushuntirilmoqda.

Ayniqsa, xavf guruhiga kiruvchi, ichki nazoratda boʻlgan va xulqida salbiy oʻzgarishlar kuzatilayotgan voyaga yetmaganlar bilan manzilli profilaktik-psixologik ishlar olib borilib, oʻz farzandlarini tarbiyalash va taʼlim berish majburiyatlaridan boʻyin tovlayotgan, ularga shafqatsiz muomalada boʻlayotgan ota-onalarga nisbatan qatʼiy qonuniy choralar koʻrilmoqda.

Bundan tashqari, dars vaqtida oʻquvchilarning nazoratsiz qolishining oldini olish maqsadida maktab atrofidagi internet klublari va boshqa koʻngilochar joylarda "Oʻquvchi" tadbirlari oʻtkazilyapti. Bu orqali yoshlar oʻrtasida alkogolizm, chekish, giyohvandlik, psixotrop moddalar isteʼmoli kabi ogʻir illatlarning tarqalishi, shuningdek, noqonuniy ravishda avtotransport vositalarini boshqarish holatlarining oldi olinmoqda.

Amalga oshirilgan bunday izchil harakatlar oʻz natijasini koʻrsatmoqda. Raqamlarga murojaat qiladigan boʻlsak, 2026-yilning dastlabki 4 oyi davomida Amudaryo tumani hududida 88 marotaba "Tigʻ", 145 marotaba "Davomat" va 75 marotaba "Oʻquvchi" reyd tadbirlari oʻtkazildi. Ushbu reydlar davomida farzandining taʼlim-tarbiyasiga masʼuliyatsizlik bilan yondashgan jami 657 nafar ota-ona yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarga nisbatan Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 47-moddasi 1-qismiga asosan maʼmuriy bayonnomalar rasmiylashtirildi.

Tahlillarga koʻra, ushbu huquqbuzarliklarning 10 tasi oʻquvchilar yonida oʻtkir tigʻli jismlar borligi, 176 tasi tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlar oʻynaganligi, 257 tasi pornografik va zoʻravonlikni targʻib qiluvchi materiallar saqlaganligi, 106 tasi avtotransport va mototransport vositalarini boshqarganligi hamda 108 tasi boshqa turdagi huquqbuzarliklar qilganligi sababli qayd etilgan va tegishli choralar koʻrilgan.

Oʻtkazilayotgan bunday reydlar va profilaktik tadbirlardan koʻzlangan asosiy maqsad, aslida, faqatgina huquqbuzarlik faktlarini aniqlash va jazolash emas. Eng muhim vazifa – xatoning oldini olish, voyaga yetmaganlarni toʻgʻri yoʻlga yoʻnaltirish va ularni jamiyatning sogʻlom fikrli aʼzolari etib tarbiyalashdir. Bu jarayonda har bir ota-ona, har bir pedagog va jamiyatning har bir aʼzosidan yuksak masʼuliyat, hushyorlik hamda professional yondashuv talab etiladi. Zero, bugun farzandlarimizning xavfsizligi va maʼnaviyati yoʻlida amalga oshirilayotgan har bir ish, har bir saʼy-harakat – bu millat va yosh avlodning yorugʻ kelajagi uchun qoʻyilgan eng muhim qadamdir.