Вояга етмаганлар масалалари бўйича инспектор-психологлар фаолиятига бир назар

Жамиятнинг эртанги куни, миллатнинг истиқболи бугун камол топаётган ёш авлоднинг таълим-тарбиясига бевосита боғлиқдир. Шу боис, вояга етмаганлар ўртасида соғлом муҳитни шакллантириш, уларни турли салбий иллатлардан асраш бугунги куннинг энг долзарб вазифаларидан бирига айланган.

Ушбу йўналишда Амударё туманида ҳам тизимли ва кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Хусусан, тумандаги Мактабгача ва мактаб таълими бўлимига қарашли 86 та умумтаълим мактаблари ҳамда 3 та техникумларга вояга етмаганлар масалалари бўйича жами 13 нафар малакали инспектор-психологлар бириктирилган бўлиб, улар ёшларнинг таълим даргоҳларидаги ҳамда ундан ташқаридаги ҳаётини ўз ваколатлари доирасида доимий назорат қилиб келмоқда.

Айтиш жоизки, инспектор-психологларнинг асосий вазифаси фақатгина тартибни сақлаш эмас, балки ўқувчилар ўртасида назоратсизликни келтириб чиқарувчи омилларни эрта аниқлаш ва бартараф этишдан иборатдир. Шу мақсадда, таълим масканларида қонунчилик талаблари асосида "Тиғ" тадбирлари, шунингдек, маънавий ва маърифий ишлар бўйича ўринбосарлар ҳамда психологлар билан ҳамкорликда "Давомат" тадбирлари мунтазам ташкил этилмоқда.

Тумандаги 55-сонли мактабда ҳам мазкур таълим масканига бириктирилган инспектор-психолог ва туман Ички ишлар бўлими ходимлари иштирокида “Давомат” тадбири ва ота-оналар билан учрашув ўтказилди.

Бошқа таълим муассасаларида ҳам мутахассислар томонидан ҳар ҳафтанинг жума кунлари ота-оналар ва ўқувчилар иштирокида ҳуқуқий тарғибот ишлари олиб борилиб, жиноятчиликнинг салбий оқибатлари, йўл-транспорт ҳодисаларининг олдини олиш ва тартиб-интизом масалалари кенг тушунтирилмоқда.

Айниқса, хавф гуруҳига кирувчи, ички назоратда бўлган ва хулқида салбий ўзгаришлар кузатилаётган вояга етмаганлар билан манзилли профилактик-психологик ишлар олиб борилиб, ўз фарзандларини тарбиялаш ва таълим бериш мажбуриятларидан бўйин товлаётган, уларга шафқатсиз муомалада бўлаётган ота-оналарга нисбатан қатъий қонуний чоралар кўрилмоқда.

Бундан ташқари, дарс вақтида ўқувчиларнинг назоратсиз қолишининг олдини олиш мақсадида мактаб атрофидаги интернет клублари ва бошқа кўнгилочар жойларда "Ўқувчи" тадбирлари ўтказиляпти. Бу орқали ёшлар ўртасида алкоголизм, чекиш, гиёҳвандлик, психотроп моддалар истеъмоли каби оғир иллатларнинг тарқалиши, шунингдек, ноқонуний равишда автотранспорт воситаларини бошқариш ҳолатларининг олди олинмоқда.

Амалга оширилган бундай изчил ҳаракатлар ўз натижасини кўрсатмоқда. Рақамларга мурожаат қиладиган бўлсак, 2026 йилнинг дастлабки 4 ойи давомида Амударё тумани ҳудудида 88 маротаба "Тиғ", 145 маротаба "Давомат" ва 75 маротаба "Ўқувчи" рейд тадбирлари ўтказилди. Ушбу рейдлар давомида фарзандининг таълим-тарбиясига масъулиятсизлик билан ёндашган жами 657 нафар ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахсларга нисбатан Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 47-моддаси 1-қисмига асосан маъмурий баённомалар расмийлаштирилди.

Таҳлилларга кўра, ушбу ҳуқуқбузарликларнинг 10 таси ўқувчилар ёнида ўткир тиғли жисмлар борлиги, 176 таси таваккалчиликка асосланган ўйинлар ўйнаганлиги, 257 таси порнографик ва зўравонликни тарғиб қилувчи материаллар сақлаганлиги, 106 таси автотранспорт ва мототранспорт воситаларини бошқарганлиги ҳамда 108 таси бошқа турдаги ҳуқуқбузарликлар қилганлиги сабабли қайд этилган ва тегишли чоралар кўрилган.

Ўтказилаётган бундай рейдлар ва профилактик тадбирлардан кўзланган асосий мақсад, аслида, фақатгина ҳуқуқбузарлик фактларини аниқлаш ва жазолаш эмас. Энг муҳим вазифа – хатонинг олдини олиш, вояга етмаганларни тўғри йўлга йўналтириш ва уларни жамиятнинг соғлом фикрли аъзолари этиб тарбиялашдир. Бу жараёнда ҳар бир ота-она, ҳар бир педагог ва жамиятнинг ҳар бир аъзосидан юксак масъулият, ҳушёрлик ҳамда профессионал ёндашув талаб этилади. Зеро, бугун фарзандларимизнинг хавфсизлиги ва маънавияти йўлида амалга оширилаётган ҳар бир иш, ҳар бир саъй-ҳаракат – бу миллат ва ёш авлоднинг ёруғ келажаги учун қўйилган энг муҳим қадамдир.