Tuman boʻyicha oʻtgan yili 63 ta, joriy yilning 2 oyida 14 ta noqonuniy qurilgan binolar sud qaroriga muvofiq buzib tashlangan

Mamlakatimizda shaharsozlik va yerdan foydalanish qonun bilan tartibga solingan. Ammo ayrim fuqarolar tomonidan qonun talablariga rioya qilinmagan holda, ruxsatnomasiz qurilish ishlarini amalga oshirish holatlari kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat shaharsozlik meʼyorlarining buzilishiga, balki yerdan noqonuniy foydalanish oqibatida huquqiy muammolarga ham sabab boʻladi. Shu bois, noqonuniy qurilishlarga qarshi kurashish va ularning oldini olish davlat organlarining doimiy diqqat markazida boʻlib kelmoqda.

Noqonuniy qurilish – bu davlat organlarining tegishli ruxsatisiz yoki shaharsozlik qoidalariga zid ravishda barpo etilgan turar joy yoki boshqa inshootdir. Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida bunday holatlar aniqlangan taqdirda, mahalliy hokimliklar hamda vakolatli organlar tomonidan belgilangan tartibda chora koʻriladi. Agar qurilish noqonuniy deb topilsa, sud qaroriga asosan, inshoot buzilishi mumkin.

Bunday holatlarning oldini olish uchun har bir shaxs qurilish ishlarini boshlashdan oldin tegishli hujjatlarni rasmiylashtirishi, yer uchastkasining maqsadli foydalanish maqomini aniqlashi va shaharsozlik normalariga rioya qilishi zarur.

Fuqarolar tomonidan noqonuniy qurilishlarga yoʻl qoʻyilmasligi uchun huquqiy ongni oshirish va tushuntirish ishlari olib borilmoqda. Jumladan, tuman hokimligi, Arxitektura boʻlimi va Majburiy ijro byurosi tomonidan muntazam ravishda profilaktik chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

2024-yil davomida Amudaryo tumanida noqonuniy qurilmalarni buzishga oid 208 ta ijro hujjati qabul qilingan boʻlib, ulardan 63 tasi ijro etilgan va tegishli qurilmalar buzilgan. 2025-yilning birinchi oylarida ham bu jarayon davom etmoqda. Xususan, yanvar-fevral oylarida 14 ta noqonuniy qurilish sud qarorlari asosida buzildi.

Fuqarolik ishlari boʻyicha Amudaryo tuman sudining 2025-yil 14-yanvar kungi qaroriga asosan, Besh ovul mahallasida 56 kvadrat metrlik oʻzboshimcha qurilgan turar joyning ham huquqiy holati noqonuniy deb topilgan. Sud qaroriga muvofiq, uning egasi oʻz hisobidan qurilishni buzishi lozimligi haqida ogohlantirilgan. Javobgarning oʻz ixtiyori bilan 1-mart kuni qurilma buzilib, yer dastlabki holatiga keltirildi.

Noqonuniy qurilishlar shaharsozlik meʼyorlarini buzishi bilan birga, yerdan qonuniy foydalanish tartibini ham izdan chiqaradi. Shu bois, davlat organlari va mahalliy hokimliklar tomonidan bunday holatlarning oldini olish maqsadida qatʼiy choralar koʻrilmoqda. Qolaversa, noqonuniy qurilishlar ekologiyaga ham salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Shaharsozlik rejalarisiz qurilgan bino va inshootlar atrof-muhitga, muhandislik kommunikatsiyalari va infratuzilmaga ziyon yetkazishi ehtimoli yuqori.

Qonunchilik talablariga amal qilmaslik huquqiy va moliyaviy javobgarlikka olib kelishi mumkin. Shuning uchun har bir fuqaro qurilish ishlarida masʼuliyatli boʻlishi, oʻz huquq va majburiyatlariga amal qilishi va albatta, bino yoki inshoot qurishdan oldin tegishli tartibda ruxsat olishi lozim.

Shohzod Qurbonboyev.