36-sonli maktabda savodxonlik bayrami oʻtkazildi

Savodxonlik harflar oʻqiy olish va sanashni oʻrganishdan boshlanadi. Keyinchalik esa fanlar asta-sekin murakkablashib, ona-tili, matematika, tabiiy fanlar singari ilm sohalariga boʻlina boshlaydi. Biroq, har bitta ishning eng murakkab va masʼuliyatli nuqtasi bu – dastlabki jarayondir. Yaʼni inson uchun suv va havodek zarur boʻlgan savod chiqarishdek mashaqqat ortida ustozlarning tinimsiz mehnati, qobiliyati yotadi. Shu sababli ham maktabga ilk qadam qoʻygan paytimiz kitobning mohiyatini bilmasdan, faqatgina kamalakrang rasmlariga mahliyo boʻlib oʻtirganimizda qoʻlimizdan tutib, harflarni, oʻqishni oʻrgatgan va kitoblarning mohiyatini anglashimizga yaqindan yordam bergan aziz inson – birinchi ustozimiz oldida bir umr bosh egamiz. Bugun oʻsha ustozlarimizning va savod chiqarishimizga sababchi boʻlgan alifbo kitobining sharofati bilan qay birimiz doktor, kimimiz oʻqituvchi, kimimiz esa yana boshqa-boshqa kasblarni egallab, jamiyatda oʻz oʻrnimizga egamiz. Dunyo aholisi orasida hali hanuzgacha savodsiz insonlarning mavjudligi esa bizni shukur qilishga undaydi. Shubhasiz, bilim va savodning mavjudligi ham bir neʼmat.

Yangi yil bayrami yaqinlashgani sari yurtimizdagi barcha umumtaʼlim maktablarida yana bir shodiyona – savodxonlik bayrami ham keng nishonlanadi. Bu bayram oʻz navbatida “Alifbo bayrami” sifatida ham barchamizga tanish va qadrdon. Maktablardagi barcha 1-sinf oʻquvchilari yangi yilga qoʻshaloq ravishda, savodxonlik bayramini ham zoʻr ishtiyoq, bayramona shukuh va koʻzlarda quvonch bilan qarshi oladilar. Yelkalariga yaltiroq zarlar taqib, qoʻllarida alifbodagi biror harfni tutib, oʻsha harf bilan boshlanuvchi sheʼrlar hamda qoʻshiqlar aytadilar.

Ana shunday tadbirlardan biri, Amudaryo tumanidagi 36-sonli umumtaʼlim maktabida ham boʻlib oʻtdi. Maktabning 1-“b” va 1-“v” sinfi oʻquvchilari ishtirokida hamda shu sinflar rahbarlari Guloyim Bobojonova, Farida Saidovalar boshchiligida oʻtkazilgan savodxonlik kechasi chinakam shodiyona tusini oldi.

Dastlab, oʻquvchilar alifbodan oʻrin olgan harflarga bagʻishlab sheʼrlar aytdilar. Chuchuk tillari ila harflarning mohiyatini tushuntirishga harakat qildilar. Harflarga moslab qoʻshiqlar kuylab, raqsga tushdilar. Bayram davomida oʻquvchilar “Alifbe” kitobi bilan xayrlashib, “Oʻqish kitobi” bilan tanishdilar va oʻzlari uchun bitmas-tuganmas bilim xazinasi boʻlmish ushbu kitobni varaqlashga oshiqdilar.

Tadbir soʻngida davraga yangi yilning orziqib kutilgan mehmonlari Qorbobo va Qorqiz tashrif buyurib, oʻquvchilarni qoʻshaloq bayram bilan tabriklashdi. Bolajonlar esa Qorboboga oʻzlari sevgan sheʼrlardan aytib berib, yuraklari zavq-u, shavqqa toʻldi. Shu tariqa, Qorbobo oʻquvchilarga bir-biridan ajoyib bayram sovgʻalarini ulashdi.

Ha, ona tilimizdan oʻrin olgan har bir harfning oʻz ohanggi va oʻz oʻrni bor. Ularning qay birining qay tarzda qoʻllanilishini ham aynan maktabda oʻrganamiz. Internet maʼlumotlariga koʻra, dunyodagi savodsiz insonlarning uchdan ikki qismini qizlar va ayollar tashkil etadi. Markaziy va Sharqiy Osiyoda, Shimoliy Amerikada, Lotin Amerikasida va Karib dengizi havzasi davlatlarida savodsiz erkaklar va ayollar oʻrtasidagi farq u qadar katta emas. Biroq Shimoliy Afrika, Gʻarbiy va Janubiy Osiyo va Afrikaning Sahroi Kabirdan janubda joylashgan davlatlarida savodsizlik boʻyicha jinslar oʻrtasidagi farq sezilarli darajada.

Shuningdek, YuNESKO maʼlumotlariga koʻra, dunyo boʻylab 6 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan 244 million bolalar maktabga borishmaydi. Past va oʻrta daromadli mamlakatlarda 10 yoshli bolalarning oddiy matnni ham oʻqiy olmasligi 2019-yildagi 57 foizdan 2022-yilda 70 foizgacha koʻtarilgan. Bolalarning, jumladan, maktabda taʼlim olayotgan bolalarning katta qismi bazaviy savodxonlik koʻnikmalariga ham ega emas.

Ha, bu ayanchli statistika. Shunday ekan, bugun farzandlarimizning maktabda olayotgan bepul bilim va tarbiyasi shukur qilib, fikr yuritishimizga chorlaydigan bebaho neʼmatdir.

Aziza Madrahimova