ЎТАЁТГАН ВАҚТНИНГ ҚАДРИГА ЕТАЙЛИК

Ёшлик – умрнинг бир бўлаги, лекин унинг бошқа даврлардан ажратиб турувчи ўзига ҳос қийматдор тарафи ҳам бор. Ёшлик ғайрат у шижоатга, ўткинчи мақсадларга тўлган даврдир. Ҳамда икки заифлик – гўдаклик ва кексалик орасидаги қувватга тўлган йиллардир.

Болаликни уйин, ёшликни шаҳват, балоғат ёшини ғафлат билан ўтказиш ва кексаликда қўлдан кетганлар учун ҳасрат чекиш, ўзини ҳар томон ўриб, надомат кўз ёшларини тўкиш – ғофиллик билан умр ўтказишнинг аломатларидир.

Вақтдан тўғри фойдаланишни ўрганиш болаликдан бошланади. Чунки вақтни тўғри тақсимлай олиш ҳам яхши хулқлар сирасига киради. Болаликнинг маълум йилларига қадар ота-оналар ва мактаб муаллимлари боланинг бўш вақтига эгалик қиладилар. Яъни улар дарс тайёрла деса, улар дарҳол дарс тайёрлайди. Ўқитувчисининг айтган ҳар битта гапи бола учун тошга битилган нақш кабидир. Агарда ушбу бола боши оғириб турса, унга онаси бошининг нима учун оғриганлигини айтиб берса ва унга амал қилиш керак деса бола уни яхши қабул қилмайди. Агарда бола ушбу оғрикнинг сабабини шифокордан сўраса ва онаси айтган гапларни шифокордан эшитса, бола дарҳол унинг гапини қабул қилади ва шунга доимо амал қилишга ҳаракат қилади. Бундай ҳолат ҳаммамизнинг бошимиздан ҳам ўтган. Бола ўз кундалик иш тартибини ўзича белгилашга ҳаракат қилади. Яъни болаларнинг кўпчилик вақти ўқиш ва ўрганишга қаратиш керак бўлган бўлса, баъзи ёшлар унинг аксини яъни ёшлик вақтини бекорчиликга алмашадилар. Бу борада ота-оналар ҳам фарзанларини нима билан шуғулланишига эътибор бермасдан “менинг ўғлим компьютерни жуда яхши билади, ундан бошини олмайди” дея фарзандини ўз ҳолига ташлаб қуяди.

Барчамизга маълумки йигирма биринчи аср интернет ва технологиялар асри саналади. Ҳар битта ота-она фарзанди учун ҳар қандай нарсага ҳам тайёр туради. Фарзандининг ўз тенгқурларидан кам бўлмасликлари учун доим ҳаракат қилади. Фарзанди ўқишдан уйга бугунг синфдош дўстим энг сўнги русимли телефон кўтариб келиб ҳамма болаларга мақтанди менга ҳам шунақасидан олиб беринг деган илтимосини ерда қолдирмаган ота-она эртасига дарҳол магазиндан энг яхши телефон харид қили келади. Фарзандининг қувончини кўриб ота хурсанд бўлади. Ахир телефон олиб боришдан мақсад ўғли ўқишдан кечикса ундан ҳавотир олмасдан дарҳол қўнғироқ қилиб унинг қаерда эканлигини билиш эмасми? Ҳозирда бунга кўпчилик эътибор бермай қўйди. Яъни телефонда ким билан суҳбат қўрмоқда?, кимлар билан дўст тутинган?, телефонга уланган интернет орқали нималарга ва қандай сайтларга кирмоқда?, каби саволларни бериб ўғлига мурожаат қилмай қўйди.

Тўғри оилага доир ишларимизга ажратадиган вақтимизнинг асосини тирикчилик ва рўзғор масалалари ташкил этиши табиий. Лекин бу борада биринчи ўринга фарзанд тарбиясини қўйган маъқул бўлади.

Чунки бугун олишимиз керак бўлган пиёзни эртага ҳам олсак бўлаверади, лекин бугун берилиши керак бўлган тарбияни эртага қолдириш яхши эмас. Халқимизда “Уй ёнса сув учиради, вақт ёнса нима учиради?” деб бежиз айтилмаган.

Кишининг ҳар бир дақиқаси, ҳатто ҳар бир нафаси фазилатли амалларга бағишланиши керак. Ҳар битта кун ўз якуни, ҳар бир соат ҳам ўз ниҳоясини топади. Ўтган вақтнинг ўрини келаётгани босмайди. Бой берилган вақт ўрнини тўлдириб, ҳотиржам яшаётган инсонни ким кўрган?. Ҳасан Басрийнинг ажойиб ҳикматлари бор: “Ҳар бир тонг ёришадиган кун борки, инсон боласига нидо қилади: “Мен янги яратилдим. Ишларингга шоҳидман, мендан фойдаланиб қол. Кетар эканман, Қиёматга қадар қайтмайман”. Кўп кексаларни учратамиз, улар ёшлик даврларининг яна бир бора қайтишини орзу қиладилар. Лекин бу амалга ошмайдиган орзу, холос. Бунақанги орзуларнинг ози-ю кўпи ҳеч нарсани ўзгартирмайди.

Вақт ҳақида гапиришимиздан мақсад Аллоҳ тоало томонидан берилган умрни фақат      яхши ниятда яхши ишларни қилиб, жонажон Ватанимизнинг гўллаб ривожланишига ўзининг ҳиссасини қўшадиган ўз ота-онаси ният қилган комил фарзанд бўлиб етилишлари керак. Ўсиб келаётган ёш авлодларнинг ҳар томонлама етук билимли, маънавиятли ва жисмонан бақувват бўлиб етишлари учун бугун юртимизда тўлақонли имкониятлар эшиги барпо этилган. Ҳар биримиз ушбу яратилган имкониятлардан тўғри фойдаланиб, ўз олдимизга қўйган эзгу мақсадларимиз сари илдам қадам қўймоғимиз даркор.

Тоҳир Маликнинг “Умидимиз юлдузларига” номли асари асосида

Муҳаммад ибн Аҳмад ал-Беруний номидаги ўрта махсус ислом билим юрти мудири ўринбосари Саламат Қудайбергенов тайёрлади.