ЭНДИ ҲЕЧ КИМ УРУШ КЎРМАСИН!

Афғонистондан собиқ иттифоқ қўшинлари олиб чиқилганига 34 йил бўлди. Маълумотларга кўра, Афғон урушида 65 минг нафар ўзбек йигитлари қатнашиб, 1500 нафардан кўпроғи ҳалок бўлган. Уларнинг аксари 18-19 ёшли йигитлар бўлган. Қўшни Афғон элида бўлган, машъум хотиралар билан тарихда муҳрланган ўша урушда амударёлик йигитлар ҳам юрт тинчлиги учун курашишган.

Афғон уруши қатнашчилари, Амударё туманининг Қипчоқ овулида яшовчи Комилжон Искандаров, Фарҳод Отажоновлар ҳам ўзлари гувоҳ бўлган қонли урушни, Афғон чўлларида чорасиз қолган кунларини, даҳшатли отишмалар, ўқлар ёмғири остида қолиб, бевақт ҳаётдан кўз юмган қуролдошлар ёдини асло унутишмайди. Тирик қайтиб келиш бахтига мушарраф бўлган, бугунги тинч-осойишта кунларда оиласи ва эл-юрт ардоғида яшаб келаётган собиқ қуролдошлар ҳар учрашганида ўша кунларни ва бирга жанг қилиб, ҳалок бўлган дўстлар хотирасини эслаб туришади.

Амударёлик Комилжон Искандаров, Фарҳод Отажоновларни 1981 йилда Ватан олдидаги бурчини бажариш учун Қозоғистоннинг Чимкент вилоятидаги Абай туманига жўнатишган эди. Шу ерда уларни икки ярим ой давомида кучли режимда ҳарбий тайёргарликдан ўтказишди. Ҳарбий машғулотларда чиниққан йигитларни шундан сўнг, Тошкентга юборишди ва аэропортда қўлларига ҳарбий билетларини бериб, Афғонистонга жўнатишаётганини айтишди. Ўшанда ҳам уларнинг ҳеч бири бирдан жанг майдонларига олиб кирилишини ўйлашмаган ва билишмаган. Ҳарбий ҳаётга кўникишга улгуриб-улгурмаган бу йигитлар Кобулга етиб келишганидан кейин самолётдан тушишлари билан кўчаларда қурол кўтариб юрган, юз-кўзларини ўраб олган афғон жангчилари, танк ва ҳарбий машиналар колоннасига кўзи тушиб, ўзларини худди туш кўраётгандек ҳис қилишган.

Ўшанда ҳаммасини турли полкларга қўшишган ва барчаси ўзлари кутмаган ҳолда жангга кириб кетишган. Тирик қолиш гумон, имконсиз бўлган ҳаётга бирдан тушиб қолиш кимни ҳам довдиратмайди дейсиз. Улар тоғлар орасидаги йўлларда, БТРлар, танклар, ўқ ёмғирлари орасида икки йил таҳликада яшаб, жанг қилишди. Афғон чўлларида оч-наҳор, сувсиз қолиб кетганида, даҳшатли отишмалар бир он тинганида улар тинчликнинг жуда-жуда қадрли эканини ҳис қилишарди. Уйларига хат жўнатишганида эса урушдалигини асло айтмас, ота-оналарини хавотирга қўйишни исташмас эди. Қўлларида рубоб ёки бошқа буюмларни ушлаб тушган суратларни юбориб, ўзларини худди ўйнаб-кулиб юргандек кўрсатишга ҳаракат қилишарди. Аслида эса бугун тирик бўлса, эртанги кун омон қолишига ишончлари йўқ эди.

Қуролдош дўстлар биргаликда ўша азобли кунларни, ташлаб кетилган жойида ҳафталаб нонсиз, сувсиз қолиб кетганларини ҳали ҳам эслаб туришади. Кўз олдида ҳалок бўлиб, уйларига темир тобутларда қайтишган қанчадан-қанча қуролдош дўстларини ёдга олишади.

Комилжон Искандаров қайтиб келганидан кейин Элликқалъа туманидаги қишлоқ хўжалиги техникумида, Фарҳод Отажонов эса Тўрткўл туманидаги қишлоқ хўжалиги техникумида таҳсил олишди. Бири агроном, бири ҳисобчи бўлиб узоқ йиллар қишлоқ хўжалиги соҳасида меҳнат қилишди. Комилжон ака умр йўлдоши билан 2 ўғил, 1 қизни вояга етказишди, неварали ҳам бўлишди. Фарҳод ака ҳам умр йўлдоши билан 5 фарзандни вояга етказиб, неваралар кўришди. Ҳа, уларга фарзандлар камолини, неваралар кўриш насиб қилди.

Афғон урушининг ўзбек оилаларига етказган жароҳати ҳалига қадар битмаган. Урушда қурбон бўлган қанча-қанча мард йигитлар хотираси, қаҳрамонликлари ҳам асло унутилмайди. Бу урушларни энди ҳеч ким кўрмасин. Бугунги осойишта кунларимиз бардавом бўлсин. Тинчлик, тўкин-сочинлик Аллоҳнинг бизга берган энг улуғ неъматлардандир. Биз буларнинг қадрига етишимиз, кўз қорачиғидай асрашимиз керак.

О.Худойберганова