Маҳаллага бириктирилган солиқ ходимларининг самарали фаолияти орқали иқтисодий ўсиш таъминланяпти

Сўнгги йилларда мамлакатимизда маҳалланинг иқтисодий салоҳиятини юксалтириш ва солиқ тизими самарадорлигини ошириш бўйича кенг кўламли тадбирлар амалга оширилмоқда. Айниқса, “Маҳалла бюджети” тизимининг жорий этилиши ва “Маҳалла еттилиги” институтининг шакллантирилиши бу соҳадаги жиддий ёндашувнинг яққол исботидир.

Амударё туманидаги 49 та фуқаролар йиғинига жами 17 нафар солиқ ходими бириктирилган. Яқин вақтларга қадар маҳаллаларда солиқларни йиғишда манфаатдорлик тизими мавжуд эмас эди. Бугунги кунда эса маҳаллий инфратузилма муаммоларини ҳал қилиш мақсадида маҳалла бюджетига белгиланган миқдорда солиқ тушумлари ажратилиб, уларни самарали йўналтириш орқали жойларда ижобий ўзгаришлар кузатилмоқда.

“Маҳалла еттилиги” институти доирасида бириктирилган солиқ инспекторлари ўз фаолиятини маҳалладаги ҳар бир солиқ тўловчи билан яқиндан ишлашиш орқали амалга оширмоқда. Улар тадбиркорлар билан учрашиб, мавжуд муаммоларни ўрганмоқда, солиқ қонунчилигидаги янгиликларни тушунтириш орқали яширин иқтисодиётнинг олдини олмоқда. Бу жараёнда жисмоний ва юридик шахсларнинг солиқ тўловлари бўйича масъулиятини ошириш ҳамда давлат бюджетига тушумларни кўпайтириш асосий мақсад қилиб олинган.

2024 йилнинг ўзида Амударё тумани бўйича жисмоний шахсларнинг турар жой объектлари учун 29 миллиард 130,4 миллион сўм солиқ ҳисобланди. Ушбу тушумнинг 10 фоизи, яъни 2 миллиард 913 миллион сўм маҳалла бюджетига қолдирилди. Жорий йилнинг 5 ойи мобайнида эса 13 миллиард 859,6 миллион сўм солиқ ундирилиши таъминланди.

Туманнинг Бўз солма, Қорамон ва Бўз ёп овул ҳамда маҳаллаларида фаолият юритувчи солиқ инспектори Шавкат Ҳайитбоев 2 минг 953 та солиқ тўловчига масъул. У томонидан 2024 йилда 3 миллиард 391 миллион 555 минг сўм солиқ йиғилган. Жорий йилнинг шу кунига қадар эса 1 миллиард 720 миллион 159 минг сўм солиқ ундирилиб, маҳаллар жамғармасига мол-мулк ва ер солиқларининг белгиланган 10 фоиз қисми йўналтирилмоқда.

Маҳалла жамғармаларига тушган маблағлардан самарали фойдаланиш доирасида қатор устувор йўналишлар белгиланган. Энг аввало, ички инфратузилмани яхшилашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Жумладан, маҳалланинг ички йўллари, электр ва табиий газ тармоқлари, шунингдек, ичимлик ва оқова сув тизимлари таъмирланмоқда.

Иккинчи муҳим йўналиш — маҳалла ва жамоат биноларини қуриш, таъмирлаш ҳамда зарур жиҳозлар билан таъминлашдир. Бу борада спорт ва болалар майдончалари, кутубхона, маданият марказлари каби объектлар янгидан барпо этилиши ёки таъмирланиши назарда тутилган. Уларни мебель ва техника жиҳозлари билан таъминлаш ишлари ҳам шу маблағлар ҳисобига амалга оширилади.

Келгуси босқичда эса “Яшил макон” лойиҳаси доирасида кўкаламзорлаштириш ва ободонлаштириш ишлари амалга оширилади. Маҳаллалар атрофига кўчатлар экиш, ҳудудларни тозалаш ва яшил масканларга айлантириш вазифалари устувор аҳамиятга эга.

Шу билан бирга, ижтимоий ҳимояга муҳтож ва кам таъминланган оилаларни қўллаб-қувватлаш, уларнинг турар жойларини таъмирлаш ва зарур жиҳозлар билан таъминлаш ишлари ҳам солиқ тушумидан ажратилган маблағлар ҳисобидан молиялаштирилмоқда.

Бу борада маҳаллага бириктирилган солиқ инспекторининг ўрни алоҳида. Маҳалладаги солиқларни тўлиқ ва ўз вақтида ундириш, солиқ тўловчиларга хизмат кўрсатиш, шунингдек, яширин иқтисодиётни камайтириш ҳамда тадбиркорликни ривожлантириш йўналишларида солиқ ходимлари самарали фаолият олиб бормоқда. Бу эса солиқ органлари ва маҳалла тузилмалари ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаб, жамоатчиликнинг хабардорлигини янада оширишга хизмат қилмоқда. Солиқ инспектори Шавкат Ҳайитбоев томонидан амалга оширилган ишлар бунга яққол мисолдир. Вақтинчалик фаолиятини тўхтатган 4 та тадбиркорлик субъекти унинг саъй-ҳаракатлари билан фаолиятини қайта тикланди. Корхоналарда норасмий тарзда меҳнат қилаётган 14 нафар ишчиларнинг фаолияти легаллаштирилди. Шунингдек, 5 нафар ноқонуний ишлаётган фуқаро тадбиркор сифатида давлат рўйхатига олинди. Натижада 25,8 миллион сўм миқдорида қўшимча солиқ манбалари аниқланиб, маҳалланинг иқтисодий ўсишига ҳисса қўшилди.

Амалга оширган бу каби самарали фаолияти учун Шавкат Ҳайитбоев 2024 йилда Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси раиси Шерзод Қудбиев томонидан “Ташаккурнома” билан тақдирланди.

Шоҳзод Қурбонбоев.