SIZ BUNI BILASIZMI?

Kemiruvchi yoki kalish... Ikkisi oʻrtasida hech qanday mantiqiy bogʻliqlik yoʻq. Biri jonzot, ikkinchisi jonsiz predmet. Ikkisi toʻgʻrisida deyarli maʼlumotga egamiz. Ammo fevral oyi esa ular haqida biz bilmagan, qiziqarli maʼlumotlarni taqdim etadi. 

2-fevral – sugʻur kuni

AQSh va Kanadada fevral oyining ikkinchi sanasida nishonlanadigan anʼanaviy bayram. Shu kuni odamlar tuynukdan sudralib chiqayotgan sugʻurni tomosha qilishga borishadi. Hamda uning xatti-harakatlariga qarab bahor boshlanishining yaqinligini yoki ob-havoning qanday boʻlishini aniqlaydilar. Agar kun bulutli boʻlsa, sugʻur oʻz soyasini koʻrmaydi va xotirjamlik bilan tuynukni tark etadi. Bu esa - qish tez orada tugashini va bahor erta kelishini anglatadi. Agarda kun quyoshli boʻlsa, kemiruvchi oʻz soyasini koʻradi va yana tuynukka yashirinadi. Bu boʻlsa qishning yana davom etishini bildiradi va odamlar bunga ishonishadi. AQSh hamda Kanadaning baʼzi shaharlarida shu kuni meteorologik xizmatlarga bagʻishlangan festivallar oʻtkaziladi va bu koʻplab sayyohlarni jalb qiladi. Shuningdek, Shimoliy Amerikada va Shotlandiyada sugʻur kuni bilan bogʻliq mashhur ibora ham bor: "Agar sugʻur kuni ob-havo yorqin va tiniq boʻlsa, yiliga ikki qish boʻladi". Shu bilan birga, ayrim manbalarda sugʻur kuni qadimgi Rimda paydo boʻlgani haqida ham aytilgan.

4-fevral – rezina

kalishlarning tugʻilgan kuni (noodatiy bayram) Mazkur sana dunyoning baʼzi davlatlarida kalish ixtirochilariga hurmat sifatida nishonlanadi. "Galoshes", yaʼni "kalish" soʻzining etimologiyasi va uning kelib chiqishi masalasi biroz bahsli. Kalishni barchamiz yaxshi bilamiz va uni odatda faqatgina yoshi ulugʻ insonlar poyafzali sifatida koʻramiz. Ammo, 1920-yillarda mazkur oyoq kiyim barcha yoshdagi odamlar orasida urfda boʻlgan.

1803-yil Radlay ismli ingliz ixtirochisi rezina bilan singdirilgan matodan poyafzal qoplamalarini ishlab chiqarish uchun patent olgan. Gʻoya yaxshi boʻlgan, biroq ixtiro amaliyotda sinovdan oʻta olmagan. Bundan tashqari, oʻsha davrlarda innovatsiyalarni ommaviy ishlab chiqarish imkoniyati boʻlmagan. Eng dastlabki kalishlar issiq havoda yumshab ketishi va sovuqda yorilib ketishi bilan muammo tugʻdirgan. 1860-yillarda Rossiyada rezina mahsulotlarini ishlab chiqarish boʻyicha rus-amerika sanoat korxonalari yaratilgan. Shu tariqa, kalish oʻsha davr odamlari orasida qiziqish uygʻota boshlagan. Keyinchalik esa, zamonaviy texnologiyalar va materiallar, ishlab chiqarish usullari kalishlarni yorqin va zamonaviy koʻrinishga keltirgan. Bizning oʻzbek xalqimizda ham otaxon-u, onaxonlarimiz orasida mahsi hamda kalish kiyish anʼanaga aylangan.

Aslida, taqvimdan yaproq kabi uzilayotgan har bir kunimiz muhim. Har bitta sanani "qizil" marker bilan belgilab qoʻyishga arziydi. 

Aziza MADRAHIMOVA.

Internet materiallari asosida tayyorlandi.