INTERNET VA YoŞLAR
Har doimgidek öqişdan uyga qaytiş uçun avtobusga çiqdim. Havo sovuqligi tufayli avtobus içi odamlarga töla. Atrofdagilarni şunçaki kuzatişni yoqtiraman. Ular orasidan öqigan kitoblarimdagi obrazlarni qidiraman.
Hamma qalin kiyingan. Yuzlarini sovuqdan pana qilişgami yoki kasallikdan himoyalaniş uçunmi niqob taqqanlar ançagina. Ana şularning orasidan oyna tarafda ötirgan, hali yoş bölişiga qaramay, közlari sal qizargan qiz eʼtiborimni tortdi. U qölidagi telefon bilan ovora edi. Turli xil odobsiz harakatlar qilib telefonida özini özi tasvirga olardi.
Atrofga qarasam – bir mening emas, balki avtobus içidagilarning ham eʼtibori unda ekan. U esa yonidagi kim, kattami yo kiçik, heç parvo qilmas edi. Orqa qatordan kimdir baland ovozda “odobsiz qiz ekan, heç bölmasa kattalarga joy bersa bölar edi-ku!” dedi.
Aslida bu gap unga aytilgan bölsa ham menga nisbatan aytilgandek xijolat böldim.
Hozirgi globallaşuv davrida hayotimizni ijtimoiy tarmoqlarsiz, internetsiz tasavvur eta olmaymiz. Ular xuddi kundalik hayotimizning ajralmas bir bölagiga aylanib ulgurgan.
Afsus, köp vaqtimiz kitob öqiş yoki biror kasbni örganiş uçun emas, balki “Telegram”, “Instagram”, “Tiktok” kabi ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlarda ötmoqda.
Şiddat bilan yuksalib borayotgan davrda internet va ijtimoiy tarmoqlarning ijobiy jihatlari bilan bir qatorda uning yoşlar maʼnaviyatiga, ularning yangiliklarga çanqoq ongiga salbiy taʼsirining ham guvohi bölayapmiz. Zimdan eʼtibor bersak, "Geym klub"larga serqatnov yoşlar (ayniqsa, ösmirlar) u yerga borişib, har xil buzğunçi ğoyalar ruhidagi kompyuter öyinlarini öynayotgani, tuturuqsiz narsalar bilan vaqtlarini besamar ötkazayotganligiga guvoh bölamiz. Eng açinarlisi, ayrim befarq ota-onalar farzandim internetda ötirib, bilim olayapti, deb öylaşadi.
Ruhşunoslarning maʼlumotiga qaraganda, yoşlarda buzğunçi ğoyalarga qarşi mafkuraviy immunitet hali töla şakllanmagani uçun öqigan yoki körganlariga tez işonişadi. Kundalik hayotimizda axborot-kommunikatsion texnologiyalaridan faqat ezgu maqsad yölida foydalanişimiz va albatta, meʼyorga amal qilişimiz zarur.
Sevara ISMOILOVA,
QDU talabasi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶