XALQ HOKIMIYaTI – ommaviy hokimiyat
Hokimiyatni amalga oşiriş – jamiyat, davlat, alohida hududlar, fuqarolarning birlaşmalari işlarini boşqariş, maʼlum maqsadlarni közlab faoliyat körsatiş va közlangan maqsadga, natijaga erişiş demakdir.
Bu qoida Konstitutsiyaning aksariyat moddalarida, eng avvalo – 7-moddasida aks ettirilgan. Unga muvofiq, Özbekiston Respublikasida xalq davlat hokimiyatining birdan-bir manbaidir. Xalq suvereniteti, birinçidan, ayni mamlakatda xalq çeklanmagan hokimiyatga egaligini, ikkinçidan, xalq öz hokimiyatini bevosita hamda davlat hokimiyati organlari va mahalliy özini-özi boşqariş organlari orqali amalga oşirişi mumkinligini bildiradi.
Xalq hokimiyati – ommaviy hokimiyat bölib, u omma manfaatlarini közlab amalga oşiriladi. U butun jamiyat va uning har bir aʼzosi manfaatlarini közlaydi va uning muayyan funktsiyalari, şakllarini amalga oşirişda har kim iştirok etişga haqli. Hokimiyat – butun xalq, uning maʼlum hududda yaşaydigan qismi, xalq tomonidan saylangan vakillar, xalq tomonidan tarkib toptirilgan va xalq vakillarini öz içiga olgan organlar tomonidan amalga oşiriladi. Hokimiyat – aholini işontiriş, tarbiyalaş, rağbatlantiriş, uyuştiriş, zarur holda – majburlaş usullarini qöllaydi. U oşkora, oçiq amalga oşiriladi, uning barça tadbirlari jamoatçilik muhokamasidan ötadi va ötişi lozim.
Xalq hokimiyati Özbekiston Respublikasida uç asosiy şaklda amalga oşiriladi: davlat hokimiyati, ijtimoiy xokimiyat, xalq hokimiyatining aralaş şakli.
Xalq hokimiyatini amalga oşiruvçi davlat hokimiyati organlarining uç turi – qonun çiqaruvçi, ijro etuvçi va sud hokimiyati organlari, darajasiga köra esa respublika organlari va mahalliy organlar farqlanadi.
Sof mahalliy xususiyatga ega masalalarni hal qilişda mahalliy özini özi boşqarişning ijtimoiy, yaʼni nodavlat tabiati namoyon böladi. Şunga qaramay, uning qarorlari ayni hudud aholisi uçun majburiydir. Konstitutsiyaning 101-moddasiga muvofiq, mahalliy hokimiyat organlari ÖzRning qonunlarini, Prezident Farmonlari, davlat hokimiyati yuqori organlarining qarorlarini amalga oşiradilar, respublika va mahalliy ahamiyatga molik masalalarni muhokama qilişda qatnaşadilar. Bunda yuqori organlarning özlariga berilgan vakolat doirasida qabul qilgan qarorlari quyi organlar ijro etişi uçun majburiydir. Ikki xil vazifani qöşib amalga oşirganligi tufayli mahalliy özini özi boşqariş hokimiyati yurtimizdagi xalq hokimiyatining aralaş şakli – ijtimoiy-davlat hokimiyatini taşkil etadi.
Sanobar Xolboyeva,
tuman FHDYo bölimi mudirasi.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶