HAYoTIMGA NUR BAXSh ETGAN USTOZ

Bundan  roppa-rosa 55-yil muqaddam  keyinchalik bir umrlik ustozim boʻlib qolgan  Saʼdulla aka Xoʻjaniyozov bilan oʻsha paytdagi "Amudaryo haqiqati" gazetasi  tahririyatida ilk bor uchrashib suhbatlashganman. Oʻshanda uning mazkur gazetada adabiy xodim boʻlib ishlayotganiga endigina bir yildan oshgan boʻlsa-da, shu qisqa muddat ichida tahririyatda eng sermahsul, eng sergʻayrat ijodkor sifatida tanilishga ulgurgan edi.

Mushtariy sifatida men ham “Amudaryo haqiqati” gazetasining har bir sonini va gʻoyibona ustozim boʻlib qolgan Saʼdulla aka Xoʻjaniyozovning ijod mahsullarini qunt bilan oʻqib borardim. Ayniqsa, uning sheʼrlari va fardlarini qayta-qayta oʻqib, zavq olardim. Hikoyalaridagi hayotiy voqealar va fikrlaridan bahra olib, hayotga teranroq nazar tashlashga, tanqidiy qarashga oʻrgana boshladim. Bu inson xayolimda davrimizning ilgʻor kishisi, qahramoni boʻlib gavdalanardi. Uning shaxsiyatiga boʻlgan qiziqishim tobora ortib borardi.

Nihoyat 1967-yilning yozida ustoz bilan tanishdim. Xonaga kirganimda uning ish stoli joylardagi mushtariylardan kelgan xatlar, har xil yozuvlar bitilgan qogʻozlar uyumi va bir necha kitoblar bilan toʻla edi. Shunchalik band boʻlishiga qaramay, u kishi men bilan suhbatlashishga vaqt ajratdi. Suhbatimiz koʻproq mening nimalarga qiziqishlarim, orzularim haqida boʻldi. Oʻqituvchi boʻlishga qiziqishim, rassomchilikdan ham birozgina xabarim borligini aytib, qogʻozga jahondagi eng mashhur odamlarning suratlarini chizib koʻrsatdim. Hazilmidi, chinmidi yoki kinoyamidi buni anglamadim, ammo "juda qoyillatib qoʻyding-ku", deganlari hamon esimda. Ilhom kelganda u-bu narsalar yozib turishimni, kitob oʻqish, gazeta-jurnallarni qoldirmay mutolaa qilishga qiziqishimni ham aytib oʻtdim. Maroqli oʻtgan suhbat, ilk uchrashuv mening keyingi hayot yoʻlimni belgilab berdi.

Bu insonga boʻlgan havasim va hurmatim yanada oshdi, tahririyatga tez-tez borish men uchun odatga aylandi va ustoz maslahati bilan kichik-kichik xabarlar,  maqolalar yoza boshladim.

Haligacha esimda, ovulimiz markazidagi hammomning ancha vaqtdan buyon ishlamayotgani toʻgʻrisida yozgan maqolam gazetada bosilgach, hammom ishga tushirildi. Oʻsha davrda tanqidga, tanqidiy munosabatga jiddiy eʼtibor berilar, yoʻl qoʻyilgan xato va kamchiliklar, nuqsonlar, albatta, bartaraf qilinardi.

Tahririyatda shu paytlarda men kabi yoshlarga ustozim S.Xoʻjaniyozov koʻp narsalarni oʻrgatib, maslahat va yoʻl-yoʻriqlar berar edi. Ular orasida ijodiy ish borasida maʼlum darajada tajriba toʻplaganlari ham, ijod yoʻliga endi kirayotganlari ham boʻlardi. Biz yosh qalamkashlar barchamizning ustozimizga aylangan Saʼdulla Xoʻjaniyozovning atrofida birlashib, katta jamoaga aylandik. Bu esa 1970-yil aprel oyida "Gulshan" ijodiy toʻgaragining tashkil etilishi uchun yetarli zamin boʻldi. Ustozimiz toʻgarakni tashkil etishda bosh-qosh boʻldi va toʻgarak ishlariga rahbarlik qildi.

U toʻgarakka rahbarlik qilib, toʻgarak aʼzolari bilan yakkama-yakka ishlashishni yoʻlga qoʻya oldi. Yosh ijodkorlarning ijodiy qobiliyatini oʻstirish va rivojlantirish ustida jonbozlik koʻrsatib ishladi. Oylar va yillar oʻtishi bilan bu jonkuyarliklar oʻz natijasini koʻrsatdi.

Ushbu toʻgarak oʻz davrida yosh qalamkashlarning maʼnaviy-maʼrifiy va ijodiy yuksalishiga xizmat qilib, oʻziga xos ijodiy maktab vazifasini bajardi. Bu xayrli ishlarning boshida barchamizning ardoqli ustozimiz Saʼdulla aka Xoʻjaniyozov turib, yoʻlchi yulduz kabi hayot yoʻlimizni yoritib, nurafshon qildi. Mening ham toʻgarakdagi mashgʻulotlarda qalamim ancha oʻtkirlashdi va faol qatnashib, hayotimga yangi mazmun, yangi yoʻnalish, yangi nur bagʻishladi. Bunda yosh qalamkashlarning jonkuyar gʻamxoʻri va fidoyi murabbiysi Saʼdulla aka Xoʻjaniyozovning xizmatlari beqiyos boʻldi.

Mehri daryo, qalbi, bagʻri olam kabi keng, koʻplab shogirdlar yetishtirishga harakat qilgan, otamizdek qadrdon, aziz ustoz va haqiqiy doʻst Saʼdulla aka Xoʻjaniyozovdan bir umr minnatdorman. Ustozning saʼy-harakatlari va xolisona yordamlari tufayli 1978-yildan Qoraqalpogʻiston teleradiokompaniyasining Amudaryo tumanidagi radiomuxbiri boʻlib ishladim.

Bu sohada qirq yildan ortiq mehnat qilib, ustoz ishonchini oqladim. Mana, bugun ustozim va doʻstim Saʼdulla aka Xoʻjaniyozov 80 yoshga toʻldilar. Hayotidagi donishmandlik pillapoyasida turgan Ustozning davrasi yangi-yangi shogirdlar bilan yanada toʻlib, ustoz-shogirdlik maqomi boqiy boʻlsin. Oʻzining bayozlarida, sheʼrlar va hikoyalarida odamlar dardi, orzu va armonlarini, quvonch va tashvishlarini kuylagan xassos shoir va jurnalist sifatida tuman matbuoti tarixida oʻziga xos nufuzga ega Ustozga qutlugʻ va ulugʻ sakson yoshingiz muborak boʻlsin, deymiz!

Qobul Shomurodov.