Xazina kalitini tutgan pillakor oila
Pillaçilikni yetti xazinaning biri, deyişadi. Şundanmi, bu sohaning sir-sinoati bilan yaşab kelayotgan insonlar pillaçilik bilan boğliq mavsum işlarini soğinib yaşaydilar.
- Ötgan asrning 58-yilida rahmatlik Xalilla buvangiz bilan turmuş qurganmiz, – deydi Xitoy qişloğilik 72 yoşli pillakor onaxon Oyimgul ena Maşaripova. – Öşa yiliyoq ipak qurti parvarişlaşni boşlaganman. Hisoblab qarasam, bu yil pillaçi bölganimga 56-yil tölibdi-ya! Umrning ötganini qarang-a!
Kolxozda oddiy traktorçi bölib işlaydigan rahmatlik Xalilla Maşaripov va Oyimgul Maşaripovalar juda oğir şaroitlarda ipak qurti parvarişladilar. Bir vaqtning özida 4-5 gektar yerdagi ğöza yaganasi, ötoq qilişdek maşaqqatli işlar orasida 2-3 quti ipak qurtini parvarişlab, 120-150 kilolab yuqori sifatli pilla hosili olişardi.
Oyimgul enaning farzandlari ham biri-biridan mehnatkaş. Ayniqsa, kelinlarining çaqqonligini aytmaysizmi. Ipak qurti boqiş uçun möljallangan kötarma sörilarni ham pillaçi Oyimgul enaning kelinlari öz qöllari bilan qurişgan.
- Pillaçilik – xazina, - desam bolalarim qanday xazina, - deyişardi. Xazinaki, kaliti mehnatda, mehnatning tagidagi rohat-faroğatda! 11 nafar farzandim uyli-joylibölib, özlaridan tinib-tinçib ketişdi. Ipak qurtiday, ipakday eşildim-a!
Momo quvonç bilan sözlaganiça bor. 11 nafar farzandi bilan 56-yil ipak qurti parvarişlab, "ipakday eşilgan” momoning katta xonadonidan ildiz otib, mustaqil oila bölgan öğil-qizlari bugun bir mahalla ahliday göyo. 70 dan ortiq nevara-çevaralarga kelinlari-yu kuyovlarini ham qöşib hisoblasak. 100 nafarga yetadi-yov!
- Ana şular-da, xazinaning kalitlari! – deydi momo quvonç bilan.
Mavsumda bir quti ipak qurti uruğidan 80 kilo pilla topşirişni möljallab turgan Oyimgul ena hamon bardam-baquvvat. Kelini Manzuraxon qurtxonaga bir marta kirsa, momo ikki-uç marta kirib, ipak qurtlarining rivojlaniş jarayonini kuzatadi.
- Enamiz pillaçilik ilmining bilimdoni bölib ketganlar, - deyişadi kelinlari.
- Pillaning sifati, ipakçanligi ipak qurtining qanday oziqlanganligiga boğliqda, - deydi momo. - Men olimlarning tilini bilmayman-u lekin şu jonivorning tilini ham, tabiatini ham yaxşi bilaman. Agar ipak qurtiga dasta vaqtida qöyilmasa, bir oy qilgan mehnatingiz bir pul. Pilla örayman, deb turgan jonivor ipak soçiş uçun dasta (joy) izlab-izlab oxiri mirğizi tökib taşlaydi.
- Bu nima degani, momo? – qiziqdik.
- Pillaçi olimlar nima deyişini bilmayman-u, ipak qurti maʼlum harorat içida pilla öraşni boşlaydigan paytda uni öziga tortuvçi xuşböy dasta qöyilmasa, ipak qurti öz vazifasini unutib, ğumbakka aylanib qoladi, yaʼni pilla öramaydi, ayniydi va hosil barbod böladi.
Aslida momoning fikrlari heç bir mutaxassisnikidan kam emasdi. Şuning uçun 72 yoşida ham Oyimgul ena kelinlariga boş bölib, "pillaçilik ham bir xazina, atlasim, şoyim mening”, - deb şu xazina kalitini qölida tutib, bardam-baquvvat, yugurib-yelib qurtxonadan beri kelmaydi. Biz esa momoning pilla xirmoniga baraka tilab, xayrlaşdik.
Robiya YÖLDOŞEVA.
M.ŞOMURODOV olgan surat.

▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶