Oʻzini oʻzi oʻldirish - fosiqlikdir

Alloh taolo inson zotini azizu mukarram qilib yaratgan. Uning shaʼnini ulugʻlab, Yer yuzadagi barcha narsalarni uning manfaati uchun paydo qilgan. Insonning shaʼniga, moliga, joniga nohaq tajovuz qilishni harom qilgan. Uning hayotini saqlashni Islom shariatining asl maqsadi qilib belgilab qoʻydi. Qurʼoni karimda bular haqida shunday bayon etilgan: “Darhaqiqat, (Biz) Odam farzandlarini (aziz va) mukarram qildik va ularni quruqlik va dengizga (ot-ulov va kemalarga) mindirib qoʻydik hamda ularga pok narsalardan rizq berdik va ularni Oʻzimiz yaratgan koʻp jonzotlardan afzal qilib qoʻydik”. (Isro, 70).

Demak, Alloh aziz qilgan insonning joniga qasd qilib, uning qonini toʻkish eng ogʻir gunoh sanaladi. Qurʼoni karimda aytiladiki: “Biror jonni oʻldirmagan yoki Yerda (buzgʻunchilik va qaroqchilik kabi) fasod ishlarini qilmagan insonni oʻldirgan odam xuddi hamma odamlarni oʻldirgan kabidir. Unga hayot baxsh etgan (oʻlimdan qutqarib qolgan) odam esa barcha odamlarni tiriltirgan kabidir” (Moida, 32-oyat).

Boshqa oyati karimada Alloh taolo aytadi: “Alloh taqiqlagan jonni nohaq qatl qilmangiz! Aql yuritishingiz uchun (Allohning) hukm qilgani shu(lar)dir” (Anʼom surasi, 151-oyat).

Jahondagi nufuzli islom muassasalari, chunonchi Misr Arab Respublikasi Fatvo Boshqarmasi va Saudiya Arabistoni ulamolari ham turli yoʻllar bilan begunoh odamlarning oʻlimiga sabab boʻlishni sharʼan harom amal ekanligini eʼlon qilgan. Bu ishni Islomga hech bir aloqasi yoʻq. Bu gunoh ishni amalga oshirganlar Alloh taoloning azobiga uchraydi, deb alohida taʼkidlagan.

Insoniyatni ikki dunyo saodatiga eltuvchi Islom dinining asoslari boʻlmish Kurʼoni karim oyatlari hamda Paygʻambarimiz (s.a.v) sunnatlarida insonning hayotiga nohaq tajovuz etish, oʻzini oʻzi oʻldirish, birovning moli, or-nomusi, aqli va eʼtiqodiga zarar yetkazish qatʼiyan man etiladi. Hayot inson uchun berilgan eng qadrli omonatdir. Inson bu neʼmatni asrab avaylashi, unga xiyonat qilmasligi lozim, aks holda eng ogʻir jinoyatga qoʻl urgan, oʻz zimmasiga katta gunohni orttirgan boʻladi.

Qurʼoni karimda insonni oʻzining yashash huquqiga tajovuz qilishdan qaytarib: «Oʻz qoʻlingiz bilan oʻzingizni halokatga tashlamangizlar».- deyilgan. (Baqara surasi 195-oyat)

Paygʻambarimiz Muhammad alayhissalom ham oʻz hadisi shariflarida oʻzini-oʻzi oʻldirish harom ekanligi, bunday ishni qilgan kishiga oxiratda qattiq azoblar bor ekanligi haqida aytib oʻtganlar. Jumladan, bir hadisda: «Alloh taolo hadisi qudsiyda marhamat qilurki: «Bandam oʻzini-oʻzi oʻldirib, Mening unga bergan umrimga shukr qilmay ,shoshildi. Shuning uchun unga jannatni abadiy harom qildim».

Yana bir hadisda: «Kimki oʻzini temir parchasi bilan oʻldirsa, u kishi oʻsha temir parchasi qorniga suqilgan holda qiyomatda jahannam oʻtida abadiy qolur. Kimki oʻzini zahar bilan oʻldirsa, u kishi oʻsha zahar bilan qiyomat kunida doʻzax azobida doimiy azoblanur» degan boʻlsalar, boshqa hadisda: «Kim oʻzini biror narsa bilan oʻldirsa, qiyomatda oʻsha narsa bilan azoblanadi», deganlar.

Boshqa bir rivoyatda esa: «Kimki oʻzini togʻ tepasidan tashlab oʻldirsa oʻlgandan keyin ham jahannamda shu xil azobga giriftor boʻladi. Oʻzini suvga tashlab yoki osib yoki kuydirib oʻldirgan kishilarning hukmi ham uning hukmi bilan barobardir», deyilgan.

Ming afsuslar boʻlsinki, hozirgi kunda baʼzi insonlarda sabru matonat yetishmay oʻz jonlariga qasd qilayotganlarining guvohi boʻlib turibmiz. Buni Alloh bergan hayotga noshukrlik oqibati deb baholashdan oʻzga chora yoʻq. Bunday mudhish holatlar nafaqat Islom taʼlimotiga, balki Alloh taoloning qazoi qadariga ham tugʻyon qilish, unga qarshi borish demakdir.

Oʻzini-oʻzi oʻldirish naqadar ogʻir gunoh ekanligini shundan ham bilish mumkinki, Rasululloh (s.a.v) bunday ishni qilgan kishiga janoza namozini oʻkimaganlar.

Islom shariatida oʻzini-oʻzi oʻldiruvchilar haqida maxsus fatvolar berilgan.

Maʼlumki, oʻzini-oʻzi oʻldirgan kishining janozasini oʻqish paytida har xil gap-soʻzlar chiqa boshlaydi. Bu bejizga emas, sababi fiqh kitoblarida oʻz joniga qasd qilib, oʻzini-oʻzi oʻldirgan shaxslarga ayrim ulamo va fuqaholar janoza namozi oʻqimaslik toʻgʻrisida fatvo ham berganlari bu jinoyatni amalga oshirayotgan, irodasi sust kishilarga keskin ogohlantirishdir.

Shunga koʻra, baʼzi ulamolar, oʻzini oʻzi oʻldirgan kishiga imom xatib janoza namozi oʻqimaydi, balki mayyitning yaqinlaridan biri oʻqiydi, deganlar. Buning sababi, odamlar oʻz joniga qasd qilishning oqibati yomon boʻlishi, hatto unga katta jamoat boʻlib, imom boshchiligida namoz oʻqimasligini bilsinlar va bunday gunohi azimga qoʻl urishdan qoʻrqsinlar, degan maʼno bor.

Alloh taolo barchamizni bunday ulkan gunohlardan saqlanishga va doimo Oʻzining itoatida boʻlishga, ayni paytda hayotdan mazmunli foydalanishimizga muvaffaq aylasin. Omin!

A.Matsapoyev, Yusuf eshon bobo

jomeʼ imom xatibi.