21.11.2026
Til Öz Qq Yozuv Кирилл Lotin
Reklama banneri
Harf ölçami Rang Rasmlar
21.11.2026, 05:30
Jamiyat 👁 1,253

BOQIY QADRIYaTLAR, GÖZAL TUTUMLAR

BOQIY QADRIYaTLAR, GÖZAL TUTUMLAR

Qadim va köhna Turonzaminda turli millat vakillari özaro ahillikda yaşab keladilar. Özbek, qozoq, tojik, qirğiz va turkman millatlari xuddi et bilan tirnoq kabi bir-birlaridan ajralmas döst, qadrdon xalqlardir. Mahalla esa barça millat vakillari, şu jumladan qozoq millati uçun ham özaro mehr-oqibat maskani, qadriyatlar qadr topgan makon. Ayni paytda köpmillatli tumanimizda 10 ming nafardan ziyod qozoq millatiga mansub fuqarolar yaşaydi. Ularning öz dini, eʼtiqodlarini emin-erkin amalga oşirişlari, farzandlari öz ona tillarida taʼlim-tarbiya olişlari, urf-odat va anʼanalariga amal qilişlari uçun barça zarur şaroitlar yaratilgan.

– Özbek oilalari bilan hovli-boğimiz tutaş şaroitda tuğilib-ösganman, -deydi Qoraqalpoğiston Respublikasi Qozoq milliy madaniyati markazi tuman bölimi raxbari Ozod oğa Almuradov. – Heç bir masalada “seniki - meniki” degan tuşunça bölmagan. Bu yoğini sörasangiz, ikki nafar qizim özbek oilalariga kelin bölişgan.

Amudaryo tumanida bunday oilalar juda köp. Qozoq töy marosimlaridagi “bet oçar”, “kafgir kuydi”, “rapida kuydi”, “kelin salom” kabi marosim va urf-odatlar har bir özbek oilasi uçun ham qiziqarli va qadrli. Ayniqsa, qozoq kelinlarining “qara şay”, yaʼni sutli qora çoy damlaş marosimlari juda zavqli bölib, bu marosim orqali mahalla kayvonilari yangi kelinning epçilligi, pazandaligi-yu odamgarçiligi hamda saranjon-sariştaligiga baho beradilar. Şuning uçun qozoq oilalarida qizlar juda yoşliklaridan oila tutumlari va qadriyatlari asosida tarbiyalanadilar.

Hayit va bayramlarda qozoq oilalarida sergöşt töğrama, kurtuk, beş barmoq, göştli patrak, çalpak, paşmak kabi taomlar tayyorlaşadi. Bu taomlar şunçaki tayyorlanmaydi, balki bekalar bunga alohida mehr va eʼtibor bilan qaraşadi. Yaxşi pişib yetilgan taomlar mehr va şukronalik ramzi sifatida qöşnilarga tarqatiladi. Bunday udumga hayit kunlarida qatʼiy amal qiladilar. “Bir tovoq oşda qirq qöşnining haqi bor”, degan qozoq xalq hikmatining maʼnosi ham şunda.

Bundan taşqari, azador oilalarga alohida mehr va eʼtibor körsatiş qozoq xalqi uçun azaliy odatlardan sanaladi. Musibat yetgan xonadonga uç, baʼzan yetti kungaça quvvatbaxş taomlar pişirib kiritilişi, zarur paytlarda motamzada insonlarning oğirini yengillatişga harakat qiliş bobomeros qadriyatlardan hisoblanadi.

Aksariyat qozoq oilalarida qozoq xalqining milliy çolğusi – dömbira va qöbiz juda qadrlanadi. Çunki, yoşlar qozoq milliy sozlaridan birini albatta çalib bilişi kerak, deb hisoblanadi.

– Qozoq kuylarining, qozoq folklorining sehrini tuyib ösgan farzandlar nafaqat sanʼatsevar, balki elsevar, Vatanparvar, mard va jasur insonlar bölib ulğayişadi, -deydi “Bözyop” aholi dam oliş va madaniyat markazi rahbari Madina Kenjaqorayeva. – Şuning uçun markazimizda özbek va qozoq kuylari, mumtoz musiqalarini yoşlarimiz jon-jon deb örganişadi. Ayniqsa, ovulimizning, qozoq millatiga mansub yoşlari hozirjavoblikda, ölanlar, termalar, hatto dostonlar kuylaşda juda mohir.

Qozoq oilalarida mehmonning izzati juda bölakça. Xonadonga kelgan mehmon – qönoq alohida mehr bilan kutib olinadi va eʼtibor körsatiladi. Hatto mehmonga xizmat körsatayotgan oila aʼzolari mehmonning hurmati uçun uning huzuriga har gal kirib kelganlarida tavozʼe bilan salom berişadi va honadan çiqişda orqaga tisarilib çiqib ketadilar, heç qaçon mehmon oldidan yuzini orqaga ögirib çiqmaydilar. Ana şu odatga amal qilmasa, mehmonga hurmatsizlik hisoblanadi.

Oilada nevara, çevaralar tuğilişi alohida nişonlanadi. Bobo va buvi bölgan xonadon kattalari çaqaloqning bir qölidan bol(asal), bir qölidan sariyoğ yalaydilar. Maʼnosi – şu tuğilgan gödakning rizq-nasibasi uluğ, qöli-köngli oçiq bölsin, deganidir. Qozoq oilalarida qizğançiqlik, baxillik juda yomon odat sifatida qoralanadi va farzandlariga hatto onalar alla aytganlarida ham:

Aynanayin bavurim,

Mening metin yovurim(yağrinim demoqçi).

Sözi ötkir sarbon böl,

Dunyo kezar karvon böl.

Alla bolam, alla-yo.

deb mardlikka, jasoratga, elparvar katxudolarday ulğayişga çorlaşadi bolalarni.

Bir söz bilan aytganda, Amudaryo tumanida yaşovçi qozoq millatiga mansub fuqarolar öz orzulari, urf-odat va anʼnalarini yanada boyitib, yangi avlodlar qalbiga singdirişda boşqa millat vakillari bilan tinç-totuvlik, mehr-oqibat va birodarlik riştalari bilan mustahkam boğlanganlarki, bu riştalar boqiy qadriyatlar kabi mangudir.

Robiya Yöldoşeva.

Foto. Uza.uz

🎬 Videogalereya Barçasi →
BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI ▶ BIR VATAN, BIR EL, BIR BAYROQ! AMUDARYoDA BAYROQ ESTAFETASI KÖTARINKI RUHDA DAVOM ETDI 16.11.2026 «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi ▶ «Ilğor fermerlar klubi» aʼzolari uçun dala seminarlari ötkazildi 16.11.2026 Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi ▶ Bolajonlarga yöl harakati qoidalari haqida maʼlumotlar berildi 13.11.2026 Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi ▶ Sayyor qabulda 12 ta murojaatdan 10 tasi ijobiy hal etildi 13.11.2026 Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ Amudaryo tumanida SEO va JS bölimining yangi binosi foydalanişga topşirildi 12.11.2026 Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi ▶ Amudaryolik nuroniylar mini futbol böyiça örtoqlik uçraşuvida ğolib çiqdi 12.11.2026 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi ▶ 49-sonli boğçada ekologik tarbiyaning amaliy metodikalari namoyiş etildi 12.11.2026 Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi ▶ Örta qalʼa ovulida xotin-qizlar bilan profilaktik uçraşuv ötkazildi 12.11.2026 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi ▶ 65-sonli maktabning yangi binosi foydalanişga topşirildi 11.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda ▶ Amudaryo tumanida kuzgi şudgorlaş işlarini sifatli taşkil etişga alohida eʼtibor qaratilmoqda 10.11.2026 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi ▶ 45-sonli boğçada «Jajji ekologlar» amaliy seminari bölib ötdi 10.11.2026 Aholi salomatligi — oliy qadriyat ▶ Aholi salomatligi — oliy qadriyat 09.11.2026 Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi ▶ Amudaryo tumanida kuz-qiş mavsumiga tayyorgarlik işlari örganildi 09.11.2026 Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi ▶ Jismoniy tayyorgarlikdan ötgan çaqiriluvçilar harbiy qism vakillari bilan suhbatlaşdi 09.11.2026 Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir ▶ Qöriqlaş xizmati — aholi osoyiştaligi va mulk daxlsizligining kafolatidir 06.11.2026 AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA ▶ AMUDARYoDA “YaŞIL MAKON” LOYIHASI DOIRASIDAGI IŞLAR IZÇIL DAVOM ETMOQDA 06.11.2026 Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi ▶ Boğça tarbiyalanuvçilari uçun ekologik tarbiya metodikalari namoyiş etildi 05.11.2026 Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi ▶ Amudaryo tumanida içki işlar organlari xodimlarining kasb bayrami keng nişonlandi 05.11.2026 Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi ▶ Mehnat yarmarkasida 29 nafar fuqaro doimiy işga joylaştirildi 05.11.2026 Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi ▶ Olis ovullardagi maktablarda «Kitobxon yoşlar» klublari taşkil etiladi 04.11.2026 Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi ▶ Yöllarning qiş mavsumiga tayyorligi joyida örganildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi ▶ Amudaryo tumanida harbiy prokuratura sayyor qabuli va mehnat yarmarkasi ötkazildi 04.11.2026 Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi ▶ Amudaryo tumanida kuzgi mavsumda 829 ming köçat ekiladi 03.11.2026 Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi ▶ Amudaryo tumanida maʼnaviy-maʼrifiy işlar samaradorligi, mavjud muammolar muhokama qilindi 02.11.2026 HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI ▶ HARBIY XIZMATÇILAR UÇUN KASB-HUNAR TAʼLIMI KURSLARI YaKUNLANIB, SERTIFIKATLAR TANTANALI TOPŞIRILDI 02.11.2026 Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi ▶ Qonunçilikdagi ayollar va bolalar huquqlari himoyasiga oid normalar tuşuntirildi 31.10.2026 Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda ▶ Aholiga sifatli içimlik suvi yetkazib beriş borasidagi kamçiliklar bartaraf etilmoqda 31.10.2026 Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi ▶ Jajji ekologlar tabiatni asraş böyiça dastlabki tuşunçalarga ega bölişdi 31.10.2026 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi ▶ 10 oy davomida Qoraqalpoğiston böyiça 39 ta holatda içimlik suvi körsatkiçlari belgilangan talablarga javob bermasligi aniqlandi 30.10.2026 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi ▶ 1-sonli maktabda Özbek tili bayrami nişonlandi 26.10.2026